Tenhemelopneming van Maria Cyclus C 2013Apok.11. 19a 12. 1-6a 10ab
Lucas 1. 39-56
Magnificat – een protestsong die alles op zijn kop zet!
Beste vrienden,
Vandaag vieren we het hoogfeest van de tenhemelopneming van Maria. Maria, de moeder van Jezus, is ook ons aller moeder. Jezus heeft, hangend aan het kruis, zijn moeder toevertrouwd aan zijn lievelingsleerling Johannes. Volgens de overlevering is Maria met Johannes meegegaan en later op hoge leeftijd ontslapen in Efese en ten Hemel opgenomen. In de vijfde eeuw werd dit feest in de oosterse kerk ingesteld en in de zevende eeuw in de westerse kerk overgenomen. Het is een feest dat vooral ook in de harten van de mensen in ons bisdom een bijzondere plaats inneemt. Want op deze 15e augustus wordt in het bisdom Antwerpen reeds sinds meer dan 450 jaar Moederdag gevierd. Ik wens dan ook alle moeders en alle Maria’s hier aanwezig van harte een gelukkige en vreugdevolle moederdag.
Van de tenhemelopneming van Maria staat in het nieuwe testament niets vermeld, en daarom hebben de lezingen van vandaag eigenlijk niets met dit feest te maken.
De eerste lezing uit het boek openbaring is echt geen appetijtelijk verhaal. Een vrouw staat op punt om een kind te baren en voor haar staat een draak klaar om dat kind, zo gauw ze het gebaard heeft, onmiddellijk te verslinden. Veel mensen voelen weerstand bij het horen van dit verhaal en sommige moeders voelen het als het ware bijna aan den lijve. Dat komt omdat het in de tekst zo plastisch wordt voorgesteld. Je ziet het als het ware voor je.
We moeten wel zeggen dat dit verhaal niet in eerste instantie over Maria gaat. De vrouw waarvan sprake staat voor het volk Israël en de sterren verwijzen naar de twaalf stammen. De vrouw staat symbool voor het volk Israël, dat door de woestijn is heengetrokken en dat in die barre woestijn door God werd geleid en gevoed. Uit dat volk zal uiteindelijk de Messias worden geboren. Maar die Messias, die nieuwe toekomst werd keer op keer bedreigd. En wel in de tijd waarin het boek openbaring speelt. Het is de tijd van de Christenvervolgingen onder Nero die ook hun wrede neerslag hadden in klein Azië, waar Johannes dit boek schreef. Openbaring is een boek van protest en van bemoediging. Een boek van “we laten ons niet klein krijgen en wegdrukken” en van “ondanks alles wat gebeurt zullen we toch..”
Ook het wreedste staatsapparaat is niet machtig genoeg om het leven te verwekken en door te geven. In dit verhaal vinden we de vaste overtuiging uitgedrukt dat niet het kwaad het laatste woord heeft, maar het goede, dat niet de dood aan het langste eind trekt, maar het Leven. Het leven is niet gemakkelijk, het loopt niet over rozen, bij lange niet, en toch is dat leven de moeite waard, ondanks alles. Die overtuiging kan je de veerkracht geven om over allerlei problemen en moeilijkheden heen te komen. En van die overtuiging is Maria de belichaming.
De tekst van het Evangelie van vandaag wordt dikwijls uitgelegd als de dienstbare levenshouding die zo kenmerkend was voor Maria. Maria, die zelf in verwachting was, reisde door het bergland van Galilea naar Judea om daar haar oudere nicht, die ook in verwachting was, bij te staan. Een mooie gedachte, maar Lucas geeft ons in zijn tekst geen enkele aanleiding om die verheven gedachte te koesteren. Hij heeft iets heel anders in de zin. Wat Hij ons wil zeggen loopt als een rode draad door heel zijn evangelie. Hij is er vast van overtuigd dat Jezus de hele zaak op zijn kop heeft gezet. Alles wat tot dan toe belangrijk was en in aanzien stond, werd door Zijn houding plots totaal onbelangrijk. Mensen die tot dan toe met de nek werden aangekeken, maakt Hij plots tot voorbeelden van hoe het eigenlijk zou moeten. Een abrupte overgang, zowel voor de “machtigen” als voor de “kleinen”. Een echte revolutie. Met een impact die, achteraf bekeken, nog veel groter was als die van de Franse revolutie.
Aan het begin van het evangelie plaatst Lucas de aankondiging van de geboorte van Johannes en daarna pas vertelt hij over de aankondiging van de geboorte van Jezus. Dan volgt de gebeurtenis die vandaag centraal staat: het bezoek van Maria aan Elisabeth. Dat is een volledige omkering van de toenmalige waarden!
Onder normale maatstaven zijn de ouders van Johannes veel belangrijker, zij wonen in Jeruzalem; Maria komt uit het onbekende Nazareth dat helemaal niets voorstelt. (Kan er dan iets goeds komen uit Nazareth?)
De aankondiging van de geboorte van Johannes gebeurt in de Tempel en het ganse volk stond buiten te bidden. De aankondiging aan Maria was maar een simpel gebeuren in een eenvoudig huis. Er was niemand bij. Bovendien: Zacharias en Elisabeth behoorden tot de priesterklasse. En Maria? Daar had niemand ooit van gehoord! Zacharias en Elisabeth hadden heel wat levenservaring en Maria kwam nog maar pas kijken.
Je zou zeggen, wat uit Elisabeth geboren wordt is de drager van een nieuwe toekomst. Maar in feite is het juist omgekeerd. Dat is het verbluffende aan dit feest. Wat voor de hand ligt gaat helemaal niet op.
Hoe nauwkeurig je het ook hebt berekend, het gaat gewoon niet op. Er is zoveel meer tussen Hemel en aarde dan wij kunnen overzien.
Maria tenhemelopneming is dan misschien wel geen onderwerp voor het televisiejournaal, maar wel één om eens verder na te denken over dingen zoals: Welke waarden zijn in mijn leven belangrijk; waar wil ik voor staan; welke prioriteiten stel ik; waaraan besteed ik mijn tijd, mijn energie, mijn aandacht, mijn geld; kan ik daar ook werkelijk een omkering van waarden bespeuren?
Die omkering van waarden vinden we ook duidelijk terug in het Magnificat, het loflied van Maria.
Je kan bijna niet duidelijker zeggen dat God aan de kant staat van diegenen die klein worden gehouden (en van diegenen die zichzelf klein houden). Het Magnificat is een protestsong die sterk is geïnspireerd op het lied van Hanna. Het zet alles op zijn kop. Het is een droom.
Dat is iets wat het feest van vandaag in ons naar boven kan brengen; blijven dromen over een nieuwe werkelijkheid. Een werkelijkheid waarin de ene mens niet meer wordt geknecht door de andere; een werkelijkheid waarin niet macht het laatste woord heeft; waarin hebben, geld en bezit niet het hoogste scoren; waarin rekenen en berekenen niet de voornaamste werkwoorden zijn.
Het Magnificat is een lied van “en toch”, een lied van hopen tegen alle feiten in en van nieuwe wegen banen; Amen