Met Pinksteren gaat het niet langer over iets dat Jezus overkwam. Nu gaat het over anderen. Het gaat over ons. Het gaat over wat ons overkomt. Over hoe hij nu aanwezig is in deze wereld, en hoe zijn leven en kracht door de mensheid gedeeld worden. Vanaf het allereerste begin is daarbij , zelfs in de Pinksterberichten, nogal wat verwarring te bespeuren. Er zijn minstens drie Pinksterverhalen die gaan over drie verschillende groepen van mensen: de oorspronkelijke twaalf nu gereduceerd tot elf, de groep die in Jeruzalem met Maria en de vrouwen en zijn familie samen gekomen is, en de menigte van drieduizend joden en vreemdelingen in de straat. Het gaat over twee verschillende dagen: de Paasdag zelf bij Johannes, en de vijftigste dag na Pasen bij Lucas. Het gaat over drie manieren waarop de Geest over hen kwam: door Jezus’ adem, door vuur en door het water van een doopsel. Die verschillen geven vanaf het allerprilste begin aan, dat de aanwezigheid van de heilige Geest steeds een moeilijkheid en een geschilpunt geweest is tussen de leden en de leiders van de christengemeenten. Geen wonder!
En dat is zo gebleven. De aanwezigheid van de ‘tussen-in-God’, de in-between-God - zoals de heilige Geest in Engelssprekende kringen wel genoemd wordt - was en is de inzet van praktisch alle onderlinge christelijke twistgesprekken. Daarover gaat het theologisch dispuut tussen de oosterse en de westerse christenheid nu al. meer dan duizend jaar. Wordt de Geest eerst gegeven aan de gemeente en door de gemeente aan het individu, of wordt de Geest eerst gegeven aan de individuele personen en door hen aan de gemeente? Het is de inzet van het verschil tussen protestantisme en katholicisme. Spreekt de heilige Geest rechtstreeks tot hart en geest van iedere gelovige, of alleen hiërarchisch door paus en bisschoppen? Daarover gaat het bij de discussie over de bevrijdingstheologie tussen de Latijns Amerikaanse minderbroeders - zoals Leonardo Boff - en de Roomse prefecten. Is de heilige Geest aanwezig als een basisgemeente de bijbel leest, en die bijbel becommentarieert, of komt authentieke inspiratie alleen van bovenaf?
Het is zelfs de voornaamste kwestie in wat Harvey Cox het belangrijkste hedendaagse theologische probleem noemt: de intergodsdienstige dialoog. Is de heilige Geest het exclusieve eigendom van de christen-gelovigen? En onder dit alles schuilt zelfs een andere nog fundamentelere vraag: daalt de heilige Geest op hen neer van buitenaf - bijna al de officieel goedgekeurde verhalen die we vandaag horen, schijnen daar op te wijzen - of komt de heilige Geest van binnenuit henzelf?
Die laatste vraag is te meer interessant, omdat we er op het ogenblik beter dan ooit tevoren van op de hoogte zijn, welk soort teksten over de voortkomst van de heilige Geest in de oude gemeenten als ketters veroordeeld en vernietigd werden. Sinds de oude gnostische Nag Hammadi-bibliotheek in 1945 gevonden werd in de Egyptische woestijn, kennen we andere getuigenissen over Jezus dan de vier die de kerkelijke leiding canoniseerde. Teksten die soms zelfs ouder zijn dan onze vier evangelies. Er is bijvoorbeeld het evangelie van Tomas, waarin Jezus zegt: ‘Er is licht in iedere mens, een licht dat de hele wereld verlicht.’ Iets wat wellicht ook aangeduid is in het laatste stuk van Lucas’ Pinksterverhaal, wanneer hij opmerkt dat de vreemdelingen in de straat zeggen, dat zij Petrus en de zijnen allen hun eigen taal horen spreken.
Is het dat niet wat er gebeurt, iedere keer als iemand geraakt wordt door het verhaal van Jezus’ leven, dood en verrijzenis? Zit er in dat geraakt zijn niet een element van herkenning? Herkennen we in hem niet onze diepste eigenheid? Is de Geest ons dan niet allen ingeschapen?
In zijn brief aan de christenen van Korinte houdt Paulus al die verschillen bij elkaar. Hij schrijft, dat er heel verschillende gaven, dienstverleningen en taken zijn. Maar dat het erop aan komt vanuit die éne Geest één lichaam te vormen. Het wordt met de dag duidelijker dat dit de taak is waar wij voor staan. Het is goed van Paulus te horen dat de heilige Geest aan ons allen op al die verschillende manieren gegeven werd met het oog op dat ene lijf. Het is inderdaad één wereld of géén wereld!