INLEIDING OP DE LEZINGEN
De eerste lezing is het slotstuk van een toespraak die gehouden werd door een diaken in de tijd van de apostelen, voor de joodse rechtbank, het Sanhedrin. Het was de diaken Stefanus. In zijn toespraak heeft hij de joden verweten dat ze de Heilige Geest weerstreefden en zich niet aan de joodse wet hadden gehouden.
Het evangelie is de afsluiting van Jezus gebed aan het Laatste Avondmaal. Jezus heeft eerst gebeden voor de elf apostelen met wie Hij samen was. Daarna bidt Hij voor alle gelovigen.
PREEK
Er is een overeenkomst tussen vloeken en bidden: het zijn beide uitingen van emoties op een moment van nood en spanning. Maar vloeken en bidden komen voort uit twee totaal verschillende geesten. Wie vloekt bezit een duivelse geest, wie bidt, bezit de Heilige Geest.
In de lezingen van vandaag zien we dat bidden een soort kleding van de ziel is, de uiting van het innerlijk.
Laten we de lezingen er nog eens bij nemen en bij verschillende zinnen stil staan. Zowel Stefanus als Jezus staan voor een gewelddadige dood. Een situatie die wij ons nauwelijks in kunnen denken. Misschien dat een enkeling in de oorlog of zo wel eens aan de dood ontsnapt is. Maar anders zullen we het ons nauwelijks voor kunnen stellen.
Stefanus had door zijn toespraak de woede van de joden opgewekt. Daarom stenigden ze hem. Terwijl Stefanus stervende is, gaat hij bidden. En hij bidt met dezelfde woorden als Jezus aan het kruis gedaan heeft: Jezus bad: “Vader in uw handen beveel Ik mijn Geest”. Stefanus bidt: “Heer Jezus ontvang mijn geest”. Het zijn prachtige woorden, vol geloof en vertrouwen.
En dan bidt Stefanus, op zijn knieën vallend: “Heer, reken hun deze zonden niet aan” Ook hierin herkennen we de woorden van Jezus aan het kruis. Jezus bidt dan voor de soldaten die Hem martelen door Hem met spijkers aan het kruis te slaan. Jezus bidt dan: ‘Heer, vergeef het hun, want ze weten niet wat ze doen". Aan deze woorden zien we dat Stefanus vervuld is met de Heilige Geest.
Normale mensen zouden gaan vloeken, schelden, terugslaan. Maar Stefanus en Jezus die bidden voor hun vijanden. Dat kan alleen door de heilige Geest. Van nature kunnen wij dat niet.
Ik heb één keer iemand ontmoet die zo’n houding aangenomen had. Het was een jonge vrouw die door haar man in de steek gelaten was. Ze zag haar man nooit meer. Hoe vaak slaat de liefde dan niet om in haat? Maar bij haar niet. Ze vertelde dat ze elke dag voor haar man bad. Ze had haar trouwbelofte gedaan en het was voor haar de enige manier om haar man nog trouw te zijn. Zo bewaarde ze haar liefde voor hem. Zo hield ze haar huwelijk in stand. Zo bracht ze Jezus woorden ten uitvoer uit de bergrede: “Bemint uw vijanden, en bidt voor wie u vervolgen”.
Ik geloof dat alleen zo de vrede in de wereld kan terugkeren. Ik geloof dat alleen zo het Rijk Gods kan komen.
Door het gebed kunnen ouders met kinderen en kleinkinderen verbonden zijn die ze misschien nooit meer zien. Al willen ze niets meer van je weten, al mag je niets meer voor ze doen, ze kunnen je niet verbieden voor hen te bidden en dat gebed kan hun redding zijn.
In het evangelie horen we Jezus bidden voor alle gelovigen. We horen wat er in zijn hart omgaat in doodsnood. Geen bange, benauwde egoïstische gedachten over hoe Hij aan dit lot zou kunnen ontsnappen. Hij zit niet in over zijn eigen ziel en zaligheid, maar over die van anderen. Zijn zorg blijft uitgaan naar anderen. Wat een onvoorstelbare liefde. Wat een onvoorstelbare grote Geest. Wat een edelmoedigheid. Wat een bovennatuurlijke houding.
En wat bidt Jezus dan in die laatste uren van zijn leven? Wat is zijn zorg, zijn diepste wens en verlangen?
Hij bidt dat alle gelovigen één mogen zijn. Hij bidt het tot driemaal toe.
Hij wil tussen de gelovigen een eenheid zoals tussen Hem en de Vader. Dat is een totale eenheid. Een eenheid waar geen speld tussen te krijgen is. Een volmaakte eenheid. Een eenheid die totale liefde is. Dat is zijn laatste wens, zijn testament.
Als je van iemand houdt, dat respecteer je zijn laatste wens. Hoe is het dan in Godsnaam mogelijk geweest dat er kerksplitsingen zijn gekomen? Hoe is het in Godsnaam mogelijk geweest dat christelijke landen en volken met elkaar in oorlog geraakt zijn? Hebben deze christenen een andere bijbel gehad waarin dit hoofdstuk van Johannes niet voorkwam? Zijn deze christenen al in slaap gevallen na het lezen van het kerstverhaal? Kenden ze de bergrede niet?
Dezelfde vraag kunnen we stellen aan de katholieken van de afgelopen decennia in Nederland en Europa die de polarisatie hebben veroorzaakt en hebben laten bestaan. Zij hebben het evangelie maar fragmentarisch gelezen en de grootste wens van Jezus over het hoofd gezien.
De gevolgen zijn duidelijk zichtbaar: leeggelopen kerken, een ontkerstende samenleving, individualisme en materialisme, toename van criminaliteit en drugsgebruik,.
Jezus geeft zelfs aan wat het doel is van de eenheid: opdat de wereld gelove dat God Hem gezonden heeft. Ook dit herhaalt Hij in zijn gebed omdat Hij het zo belangrijk vindt. Alleen door eenheid onder de christenen zal de wereld gaan geloven. Alles wat afbreuk doet aan de eenheid doet afbreuk aan de kerk en aan het geloof in de wereld.
Zoveel hoofden zoveel zinnen, zeggen wij. Vrijheid van meningsuiting is een groot goed. Pluriformiteit van denken en geloven. Hoe kan daarbij de eenheid bewaard blijven? Is verdeeldheid niet inherent aan vrijheid van meningsuiting? Nee, door de wederzijdse liefde kan de eenheid bewaard blijven. Door de wederzijdse liefde kun je samen verder. Tussen verliefden kunnen ook meningsverschillen zijn, maar de liefde overwint alles. Ook in een huwelijk is er altijd wel eens wat meningsverschil. In elke huwelijk is er wel eens een misverstand of een periode dat je elkaar niet meer verstaat. In elk huwelijk vallen er wel eens harde woorden. Maar als je gelooft en lief hebt, dan kan de eenheid bewaard blijven.
En de liefde kan heroverd en bewaard worden door het gebed. Bidden en haten kan niet tegelijkertijd. Wie bidt houdt zijn hart zuiver. Voor het gebed gaat de duivel op de vlucht. Daar kan de duivel niet tegen. Bidden voor en met elkaar. Mét elkaar als de liefde er is. Vóór elkaar als er spanningen en verdeeldheid heerst.
Jezus stelt ons aan tot executeur testamentair, dat wil zeggen als uitvoerders van zijn testament. En wat was zijn testament? Dat wij alleen één zijn opdat de wereld tot geloof komt dat God Jezus gezonden heeft.