Elk jaar opnieuw horen wij dit beeld terugkeren; het is ten andere een van de oudste en meest geliefde Christusvoorstellingen: Jezus is de goede Herder en als hij de Herder is zijn wij de schapen. Toch is dit vandaag de dag een problematisch beeld; want waar het in Jezus’ tijd tot het dagelijkse leven behoorde is een herder en zijn kudde nu een bezienswaardigheid; als je ergens op reis bent kan je misschien nog eens een herder met zijn kudde tegenkomen, zoals ik in Syrië verschillende herders en kuddes zag terugkeren uit de bergen om in het dal de winter door te komen.
Kan deze beeldende, poëtische, bijbelse taal nog verstaan worden door wie dagelijks met de turbotaal van pc, internet en cd-rom te maken heeft? Wat kan deze oeroude taal van bijbel en geloof nog zeggen aan mensen die in een heel andere taal- en communicatiewereld leven?
En verdragen we dit beeld wel? Want laten we eerlijk zijn, wat Jezus wil zeggen gaat in tegen onze dierbaarste opvattingen over het mensenbestaan: zelfstandig zijn, van niemand afhankelijk, voor jezelf opkomen, zoveel mogelijk je eigen ideeën en idealen op- en uitbouwen. Zo hoort het tegenwoordig. Want we zijn vrije mensen, denken we, en als we tegen iets niet kunnen is het “kuddementaliteit”.
Maar ondertussen zijn we net als vroeger evenveel gebonden en beïnvloed. Sociologen laten duidelijk zien dat ons gedrag en ons denken door en door bepaald worden door onze omgeving en door de groepsverbanden waarin we leven – bij voorbeeld de groep tv-kijkers en krantenlezers waartoe wij behoren. Er is inderdaad geen druk meer om zich te conformeren aan godsdienstige praktijken en waarden en dat hebben velen als een echte bevrijding ervaren. Maar de groepsdruk manifesteert zich nu juist in de andere richting. Wat wij horen en lezen en zien in de media bepalen voor een groot deel ons denken en doen; de manier waarop de anderen met wie we dagelijks het leven delen omgaan met waarden en visies bepalen voor een groot stuk ons eigen normen en verwachtingen; we zijn veel minder vrij dan we liefst van onszelf zouden denken… we zijn al bij al makkelijke kuddemensen. Maar welke weg gaat die kudde uit?
Het is dan zeker geen sinecure te midden van al het lawaai, temidden van alles wat ons wordt voorgeschoteld als gelukbrengend, als vervullend, als zaligmakend daarin de stem van Christus te herkennen die ons de andere kant oproept.
Ik wil dan ook even verwijzen naar de brochure die de Belgische bisschoppen hebben uitgebracht : “kunt ge de tekenen van de tijd dan niet duiden?” De bisschoppen willen benadrukken dat het christendom meer dan ooit een blijde boodschap blijft, een recept om mensen gelukkig te maken, een weg. Die weg helpen bewandelen, de stem van de Herder laten horen is zoveel belangrijker dan te waarschuwen – zoals zo vaak in het verleden – voor doodlopende zijstraatjes. Of om het met de woorden van Benedictus XVI te zeggen: men heeft zoveel gehoord over wat niet mag, dat men nu meer moet zeggen: we hebben iets positiefs te vertellen.
Christenen hebben heel veel om de mens gelukkiger en de maatschappij leefbaarder te maken. De evangelische waarden, het luisteren naar zijn Stem, zijn onontbeerlijk voor de echte en duurzame humanisering van mens en maatschappij. Het verzet van weleer tegen alles wat christelijk is of klinkt raakt stilaan uit de mode. De Kerk zegt niet altijd neen tegen wat leeft in de wereld en de cultuur. Zoals de paus onlangs aanhaalde – en laten we ook daar geen kuddemensen zijn die gewoon naäpen wat anderen zeggen: de paus is oud en conservatief; neen, laten we luisteren naar wat hij te zeggen heeft: “het christendom, het katholicisme is geen verzameling van verboden, maar een positieve optie. Die optie opnieuw in het oog krijgen is belangrijk, omdat ze bijna geheel uit het gezichtsveld verdwenen is. Men heeft zoveel gehoord wat men niet mag dat men nu daartegenin moet zeggen: we hebben een positieve opvatting.”
Beste mensen daaraan meewerken is bouwen aan de kerk vandaag. De stem van de Herder herkennen en volgen zal dus betekenen dat we ons losmaken van een kuddementaliteit en durven zeggen “deze stem, de stem van de Heer, de stem die klinkt in de Kerk is de moeite waard.” Vooruit laten we ons tonen zoals wij zijn: zonder complexen en zonder arrogantie. Zoals we zijn.
4e zondag in de paastijd C - 2007
C-cyclus · Paastijd · 4e zondag van Pasen · wit