Doop van Jezus (2010)

Vandaag viert de Kerk het derde feest in de reeks Openbaringen des Heren. Het eerste was: Kerstmis, de geboorte van Jezus, openbaring aan de herders. Vervolgens Driekoningen, openbaring aan de heidenen, namelijk de Wijzen uit het Oosten en vandaag de Doop van Jezus, als hij wordt geopenbaard en bevestigd als zoon en veelgeliefde van God.
De eerste lezing is een meeslepend, gloedvol stuk waarin een woordkunstenaar God de Heer laat spreken tot zijn Dienaar: “Dit is mijn dienaar…gerechtigheid laat hij stralen over de volken. Hij roept niet, hij schreeuwt niet en op straat verheft hij zijn stem niet. Het geknakte riet zal hij niet breken, de kwijnende vlaspit niet doven, … Onvermoeid en ongebroken zal hij op aarde gerechtigheid laten zegevieren… Ik neem u bij de hand… Blinden zult gij de ogen openen, gevangenen uit hun kerker bevrijden en uit de gevangenis allen die in duisternis zitten.”
Hier wordt de ideale mens geschilderd: een en al harmonie, compassie, en wijsheid. Een droom, graag gebruikt door een profeet. Of de belofte van God, die tot in eeuwigheid herhaald wordt: De mens als virtuoos van menselijkheid. Uiteindelijk mooie woorden, hele mooie zelfs. De mens als virtuoze koorddanser hoog in de nok van de circustent.
Zo heb ik ze altijd verstaan. Wie weet of ze zo niet bedoeld zijn. Beetje opium voor het volk?
De kranten die na kerstmis verschenen zijn, hebben die mooie oude woorden vertaald naar een mogelijkheid die werkelijkheid kan worden. Iedere dag las ik ergens over “het goede leven, verantwoordelijk, actief burgerschap, sociale samenhang, sociale betrokkenheid, betrokkenheid bij elkaar, en betrokkenheid bij de toekomst”. Op kerstdag sprak de Koningin over “Een samenleving waarin mensen oog voor elkaar hebben”…En: “Zonder enig “wij-gevoel” wordt ons bestaan leeg.”
Dat koord is niet hoog boven onze hoofden gespannen. Het ligt op de grond, op de straat, op de vloer van je werkplaats. En je bent geen waaghals als je op dat koord laat zien hoe virtuoos jij mens kunt zijn.
Die mooie oude profetenwoorden gaan over wat in krantentaal gewoon “sociale betrokkenheid” heet. Als wij van een goed leven willen genieten, dan kunnen we niet zonder een ander, en dat kan iedereen zijn als het zo uitkomt. Als je meesterschap wilt bereiken, dan moet je oefenen, blijven oefenen. Dat krijgt je niet door mooie woorden instemmend te lezen of bewonderend te aanhoren.
Het evangelie van deze zondag vertelt ons dat Jezus veertig dagen in de woestijn verbleef voordat hij zich liet dopen. Zich laten dopen, dat betekent: herboren worden, om een nieuw leven te beginnen. Die veertig dagen in de woestijn en de nachten die hij later in gebed doorbracht: dat waren zijn oefeningen om in conditie te komen en te blijven als koorddanser, want dát wilde hij bereiken: meesterschap in menselijkheid. En zo wilde hij laten zien dat het mogelijk is voor andere mensen.
Om lichamelijk in topconditie te blijven, gaan mensen naar de sportschool. Om als mens in topconditie te geraken, kun je naar allerlei cursussen gaan of een coach bezoeken. Ook zelf heb je allerlei middelen in huis om dat niveau te bereiken. Als je dat de moeite waard vindt, zul je er wat tijd aan willen besteden: aandacht geven aan je zelf. Die tijd krijg je soms van zelf, als je in een file zit, of ergens moet wachten. Ofwel je maakt de tijd. Wat doe je dan? Je niet langer laten opvreten door ergernis, verwijten aan je zelf of anderen en dat soort gevoelens. Wel bij voorbeeld denken aan het logo rechts boven in het beeld, of in het groot op het einde van de uitzending. Of je roept een ander beeld op dat je ontroert. Denk aan de woorden: “die het geknakte riet niet breekt, de kwijnende vlaspit niet dooft.” Laat je aanspreken door een woord als vreugde, dankbaarheid, compassie. Kijk naar je geluk. Zulke begrippen kunnen werken als een onuitputtelijke energiebron.
Op groep zeven en acht begonnen we de godsdienstles met een korte meditatie. Bij het inademen dachten we: “Mooie vlinder.” Bij het uitademen:“Maak me blij.” De leerlingen vertelden dat ze daar rustig van werden, en dat ze het gebruikten als ze niet in slaap konden vallen. Zonder te weten dansten ze al even als virtuozen op dat smalle koord van mens zijn.