4e zondag door het jaar C - 2007

Kent u nog de de Club van Rome? De Club van Rome werd eind jaren ‘60 opgericht door Europese wetenschappers om hun bezorgdheid over de toekomst van de wereld voor het voetlicht te brengen.
De Club van Rome werd in één klap bekend met het rapport Grenzen aan de groei in 1972. In dat rapport werd voor het eerst een verband gelegd tussen economische groei en de gevolgen ervan voor het milieu. Er werd een beeld geschildert van het grondstof- en voedselverbruik in de wereld voor de komende jaren. Men vreesde voor oprakende grondstofvoorraden.

De scenario’s van het rapport van de Club van Rome komen ‘akelig dicht bij de werkelijkheid’, las ik laatst in de krant. En dat is ook zo. Als je kijkt naar de bevolkingsgroei en het gebruik en vooral de toename in gebruik van energie wordt het steeds duurder en ingewikkelder om deze manier van leven op wereldschaal overeind te houden. De mensheid wordt kwetsbaarder. De verwachting is dat de wereld al voor 2050 tegen de grenzen van groei aanlooopt.
De scenario’s laten zien dat de wereldbevolking geconfronteerd kan worden met voedseltekorten, ernstige lucht- en waterverontreiniging, uitgeputte hulpbronnen en als gevolg daarvan militaire conflicten.
De bevolking is dan gegroeid van 3,5 tot meer dan 6 miljard. De economie is enorm gegroeid.

Om dat allemaal te voorkomen zouden we zo snel mogelijk terug moeten gaan naar een duurzaam niveau van leven. Maar als we de problemen ontkennen, en dat lijkt te gebeuren, zullen er grote problemen komen voor de mensen die dan de aarde bewonen.
En dan hebben we het nog niet over de klimaatveranderingen, de opwarming van de aarde. Met als gevolg de stijging van de zeespiegel.
Bij de huidige stijging van het zeewaterniveau zal volgens voorspellingen het aantal mensen dat getroffen wordt door overstromingen fors toenemen.
Klimaatverandering kan op een aantal plaatsen leiden tot meer droogte, wat kan leiden tot meer bosbranden, woestijnvorming en afname van landbouw productiviteit.
En het zoetwatertekort: een groot gedeelte van de wereldbevolking leeft in landen waar een tekort is aan schoon zoetwater. Klimaatverandering kan het watertekort in diverse regio’s, zoals het Midden-Oosten, de Sahel en Australië, groter maken.
Hoewel de zwaarste klappen in ontwikkelingslanden worden verwacht, kunnen ook Nederland en België te maken krijgen met de gevolgen van klimaatverandering. De kans dat rivieren buiten hun oevers treden wordt groter. Dat zal van weer invloed zijn op hoe we onze ruimte gebruiken. Verder heeft de stijging van de zeespiegel niet alleen gevolgen voor de kustbescherming, maar ook voor de landbouw en voor de Waddenzee. Met een gemiddelde stijging van de temperatuur wordt ook de kans groter op de uitbraak van ziektes die voorheen vooral in tropische landen voorkomen, zoals malaria.

Kortom de toekomst van de aarde ziet er niet bepaald rooskleurig uit. En echte structurele maatregelen op wereldschaal om de klimaatsverandering tegen te gaan gebeuren nog nauwelijks. Groei van economie gaat voor alles. Mensen of organisaties die zich zorgen maken over de toekomst van de mensheid, de toekomst van hun kinderen en kleinkinderen worden niet gehoord. Geld verdienen, ikke, ikke, ikke dat is belangrijk.

En dat gebeurt ook met Jeremia. De profeet uit Anatot.
We kennen hem van het Jeremieëren, klagen als Jeremia.
Jeremia leefde in een redelijk veilige tijd, althans een van welbevinden, misschien gezapigheid, van valse rust. Het grote rijk Assyrië brokkelt af. Egypte neemt de macht over. Aan de horizon doemt echter hét gevaar op: Babel.
Jeremia, de profeet, is een goede analist van zijn tijd, een goed analist van de samenleving en politiek. Hij schudt door zijn welhaast overdreven geklaag het volk wakker. Voor het gevaar uit het Noorden, Babel.
Maar hij doet dat tegen wil en dank. Hij is geen gepassioneerd mens uit zichzelf, maar uit roeping. Van God uit. Op weg gezet, in de kraag gevat. Hij spartelt tegen, hij wil niet. Hij vindt zichzelf te jong. Maar God houdt hem vast en accepteert zijn weerstand niet. Hij is profeet tegen wil en dank. Roepende in de woestijn van het leven. Wie luistert? Niemand eigenlijk, want als er één eenzaam figuur is geweest, waar mensen zich van af hebben gekeerd, is het wel Jeremia.
Veertig jaar lang heeft hij zijn volk een keiharde boodschap moeten voorhouden: als jullie je niet bekeren, zal het met dit land en met deze stad Jeruzalem en zijn tempel helemaal mis gaan. Het leverde hem conflicten op met vriend en vijand. Met de koning en zijn hof, die hem brandmerkten als landverrader, met de tempelleiding, door wie hem zelfs lange tijd de toegang tot de tempel ontzegd werd en zelfs met zijn familie, waarvan hij vervreemd raakte.
Maar Jeremia moest spreken. Hij voelde zich verbonden met zijn medemensen.
Hun lot deed hem pijn en deed de Eeuwige piijn. Want klagen, aanklagen, van Jeremia staat in dienst van het leven naar de bedoeling van de Eeuwige.
Hij wijst de weg naar heelheid, in een tijd die geweld wordt aangedaan, letterlijk en figuurlijk. In een tijd die geweld wordt aangedaan door zorgeloosheid en onverschilligheid, en door het denken in termen van macht en zekerheid, economische belangen.

Profetische spreken is heel bijbels. Het oude testament staat er vol mee.
Maar ook het NT staat vol met profetie. Zacharias en Elizabeth, Maria, Simeon en Anna profeteren. Johannes de Doper en Jezus Christus treden op als profeet. En vele anderen, mannen èn vrouwen.
Bij het ontstaan van de kerk werd profetie gerekend tot één van de gaven van de Heilige Geest. In de loop der eeuwen is deze gave en specifieke taak verloren gegaan binnen de kerk. De ambten van diaken, priester en bisschop bleven uiteindelijk over en dat is jammer. Dat is heel jammer. Want profeten zijn broodnodig voor vitaliteit in de kerk. Ze wijzen op wat fout gaat, waar de zwaksten vergeten worden of waar de eigenheid van de Eeuige wordt verduistert. Zij zijn nodig omdat ze door woorden de ogen kunnen openen van mensen.
In de kerk zijn ze nodig, in de wereld zijn ze nodig. Op grote en kleine schaal. Ook wij kunnen dat zijn. Dat je wordt overvallen door God. Dat de Eeuige jou uitkiest tot zijn profeet. Er wordt bij gezegd dat je dit veel strijd zal opleveren. En je krijgt geen enkele garantie dat je met je woorden succes zult hebben. Je krijgt ook geen bodygards mee. Alleen maar de belofte dat God met je zal zijn en dat hij je sterk zal maken.

Jeremia is in persoon beeld van wat God ook zijn volk, zijn gemeenschap vraagt. Ondanks alles, blijven volharden in wie je bent. Blijven volharden in de strijd tegen onrecht. Tegen het adagium geld gaat voor alles. Tegen uitbuiting van de aarde zodat er voor ons kinds kinderen nauwelijks meer leven mogelijk is. Blijven volharden in de strijd voor een wereld op grote en kleine schaal waar de menselijke maat niet wordt vergeten.

Laten wij deze weg niet vergeten, de profetische weg. Profeten zijn nodig in alle tijden. Ga op weg, de profetische weg, met de belofte dat God met je zal zijn en je sterk zal maken.
Amen.