Geen wonderdoener, niet voor eigen volk alleen, maar liefde voor allen (2004)

De evangelist Lucas heeft de confrontatie tussen Jezus
en Zijn vaderstad Nazareth voorgesteld
als een inleidende samenvatting
van heel Jezus’ leven.

Jezus heeft eerst erkenning ervaren,
bewondering en zelfs enthousiasme voor de Messias.
Vrij vlug begon de joodse overheid aan Hem te twijfelen.
Uiteindelijk geraakten zij geschandaliseerd
toen Jezus vooral de hartelijkheid van God wilde benadrukken,
door een liefde te tonen
die elke religieuze discriminatie doorbrak
en die zich heel concreet uitte
in een barmhartigheid voor allen,
dus ook voor de zwakkeren,
dus ook voor diegenen
die niet alle religieuze regels strikt onderhielden.
Het joodse gezag weigerde Zijn boodschap te aanvaarden
van openheid voor die weerloze gelovigen,
die werden uitgestoten door de joodse wet en maatschappij.
De confrontatie liep uit
op de totale verwerping van Jezus als Profeet van God.

Maar wij, christenen, wij geloven
dat die God Hem uit de dood heeft bevrijd.
Door Zijn verrijzenis trok Jezus
midden door het joodse volk heen,
om op nieuwe wijze bij Zijn nieuw volk te zijn,
Zijn christelijke kerkgemeenschap.

Dat wilde Lucas samenvatten
in het eerste publieke optreden van Jezus in Nazareth.

Het was heel goed begonnen.
De mensen van Nazareth
hadden hoge verwachtingen in Hem gekoesterd.
Hij was reeds op andere plaatsen opgetreden als profeet en predikant,
o.a. in de naburige concurrentie-stad Kafarnaüm.
Hij had er wonderen gedaan: zieken genezen.
Nu kwam Hij preken in hun synagoge. Dat beloofde!
Jezus had met een citaat van Jesaja verkondigd
dat een genadejaar van de Heer was aangebroken.
Iedereen applaudisseerde.
De mensen van Nazareth waren enthousiast, té enthousiast misschien.

Want vlug bleek
dat zij vooral bezorgd waren voor eigen voordeel.
Zij wilden dat Jezus ook bij hen de wonderen deed
die Hij in Kafarnaüm had gedaan.
Zij waren al fier dat iemand van hun stadje faam kreeg.
Zij waren jaloers op Kafarnaüm en zij morden:
“Is het Hij niet de zoon van Jozef uit ónze stad?”
Zij probeerden Jezus
voor Nazareth te recupereren.
Zij zagen Hem reeds
als een soort religieuze klusjesman
die hun materiële verwachtingen kon beantwoorden.
Blijkbaar hadden ze toch niet zo goed geluisterd.
Want Jezus had woorden gesproken
van openheid naar mensen buiten hun eigen kring
naar de armen, de zwakken, de kleinen, de verdrukten,
En die woorden wilden zij eigenlijk niet horen.

Uit de houding van de mensen van Nazareth
spreken twee verkeerde opvattingen over God,
die wij ook nu soms nog horen :
nl. dat God eens duidelijk zou moeten ingrijpen in onze wereld
en een spectaculair wonder zou moeten doen,
natuurlijk wel in ons voordeel.
En dat Jezus de Redder zou moeten zijn
voor Zijn eigen volk alleen.

Jezus weerlegt die twee opvattingen door heel zijn levenswijze.
Wij, christenen, die geloven in Zijn God-Vader
kunnen van Hem nooit spektakelmirakels eisen,
die welvaart, prestige of macht zouden brengen voor onszelf.
God lost onze aardse problemen nooit in onze plaats op.
De wonderen die Jezus doet
getuigen altijd van de grote barmhartigheid van God voor ons.
Zij wekken ons op tot bescheiden dankbaarheid
voor Zijn gulle goedheid,
nooit tot het opeisen van voordelen voor onszelf.

En Jezus is geen Redder van eigen volk alleen,
maar Liefde voor allen,
en dus ook voor de armen, de zwakkeren, de zondaars.
Wij mensen, wij zijn sociale wezens.
En dus sluiten wij ons graag aan
bij allerlei clubs, verenigingen, partijen.
Het doet deugd zich opgenomen te voelen bij een uitgelezen groep.
Maar er is toch wel een gevaar.
Elke sociale organisatie die leden sticht
maakt door het feit zelf een onderscheid
tussen diegenen die worden binnengelaten
en diegenen die worden buitengesloten.
Zij creëert dus ook uitgestotenen
die niet aan haar gestelde eisen beantwoorden.
De christelijke liefde en de christelijke gemeenschap rond Jezus
wil er integendeel steeds op uit zijn
om elke discriminatie tussen mensen die nog bestaat, op te heffen
Laten wij toch niet vergeten
dat Jezus’ Vader heel de wereldgeschiedenis door
aan onze deur komen zal blijven kloppen
in de persoon van de vreemdeling die bij ons wil binnenkomen.

Het conservatieve, eng-nationalistische
Nazareth wees Jezus vrij vlug radicaal af.
Later zou, in dezelfde lijn,
de enggeestige kaste
van de priesters en de schriftgeleerden
Hem uiteindelijk veroordelen tot Golgota.

Maar Jezus zal vanaf het begin Zijn eigen weg gaan,
dwars doorheen het joodse volk,
steeds gericht naar Zijn God en naar anderen toe,
ook naar de gediscrimineerden,
naar diegenen die uitgesloten worden
door de sociale of religieuze instanties die de macht hebben.
Hij nodigt ons uit Hem te volgen op die weg.

De pericope van Nazareth
is als een prelude die de hoofdthema’s
van de verdere symfonie reeds aankondigt.
Wij zijn benieuwd om te weten
Wie die Jezus eigenlijk is
en hoe het met Hem zal aflopen.
Wij willen misschien het evangelie verder lezen.
En dat was nu juist Lucas’ bedoeling.