33e zondag door het jaar C (2004)

Toen ik de afgelopen week dit evangelie doorlas riep dit bij mij het beeld van een groot schilderij op, waarop van alles was afgebeeld. Ik zag in het midden de tempel en andere gebouwen in Jeruzalem, daarboven hingen allemaal zwarte wolken, wolken waaruit bliksemschichten naar beneden kwamen, maar ook wolken van zwarte rook die naar boven steeg. Daarnaast zag ik beelden van vulkanen die wolken van as uitspuwden, ik zag de aarde beven en grote modderlawines van de bergen komen. Daaronder zag ik aan beide kanten mensen die oorlog voerden, links en rechts lagen de doden, soldaten en burgers. En daaronder zag ik mensen in angst toekijken, radeloos omdat hun wereld en alles wat kostbaar was voor hen verging. Midden tussen al die mensen zag ik Jezus’ leerlingen staan, even ontredderd als al die anderen. In zijn geheel een heel schrikwekkend schilderij.
In de tijd dat Lucas deze woorden van Jezus vertelde werd het herkend door al zijn toehoorders: het was werkelijkheid voor hen: er werd links en rechts strijd geleverd, de tempel was verwoest, christenen werden vervolgd. Het einde van de wereld leek nabij.
En als we vandaag naar dit schilderij kijken, en naar de werkelijkheid van nu dan zien we ook nu haast beangstigende overeenkomsten. In de werkelijkheid van nu zie je kerken en moskeeën en scholen, en daarboven donkere wolken van branden die gesticht worden. Je ziet in de verte hoe er gevochten wordt in Irak, in Ivoorkust en elders, je ziet mensen op de vlucht, mensen die honger lijden je ziet ze in troosteloze vluchtelingenkampen in Soedan. Je ziet dichtbij een bekende Nederlander die vermoord wordt en vermeende terroristen die opgepakt worden. Je ziet en hoort mensen beschuldigende vingers wijzen naar bepaalde bevolkingsgroepen. En daarom heen zie je mensen die er met afgrijzen naar kijken, zich angstig afvragend wat er nog meer komt aan terreur, en hoe onze samenleving toch een vreedzame samenleving kan zijn en blijven. En midden tussen die mensen staan wij, ook vol onzekerheid, ons afvragend: waar moet het naartoe?
In het schilderij dat het evangelie schetst zegt Jezus tot zijn leerlingen: Het zal voor u uitlopen op het geven van getuigenis. En dat hebben ze gedaan, ook in die moeilijke tijden van vervolgingen en tegen de verdrukking in kwamen er toch steeds meer mensen die de weg van Jezus wilden gaan, de weg van liefdevolle zorg voor elkaar.
Datzelfde wordt nu ook tot ons gezegd: jullie moeten nu in deze moeilijke tijd getuigen van de weg van Jezus. Jullie moeten je niet angstig verschuilen voor de realiteit van vandaag, je kunt niet net doen of al die gebeurtenissen je niet raken, je kunt niet gewoon je eigen gangetje blijven gaan. Er gebeuren nare dingen in onze samenleving en dat kan en mag ons niet koud laten. Wij moeten ervan getuigen dat het anders kan en anders moet.
Dan vraagt ieder zich wel af: maar wat moet ik dan doen of zeggen? Ik kan toch die samenleving niet veranderen. Nee, dat kan niet. Maar we kunnen in de gesprekken van alledag wel het geweld van beide kanten veroordelen. We kunnen, als erover gepraat wordt, wel uitdragen dat niet een hele bevolkingsgroep veroordeeld mag worden, en als schuldige worden aangewezen. We kunnen wel ertoe bijdragen dat er in onze eigen kring geen muren worden opgetrokken omdat opvattingen steeds radicaler worden, waardoor vooroordelen groter en groter worden en de samenleving vergiftigd wordt. We kunnen wel onze kinderen leren verdraagzaam te zijn, en dan moet je wel zelf eerst het goede voorbeeld geven.
We kunnen natuurlijk niet veel met betrekking tot die grote problemen van onze samenleving en nog minder met betrekking tot de wereldproblemen, maar we kunnen wel iets doen aan de leefsfeer in onze eigen gemeenschap, en elk beetje, hoe klein ook, is van groot belang. En als we nog even kijken naar het schilderij dat het evangelie schetst, dan zie ondanks alle narigheid toch een teken van hoop. De laatste regel luidt: door standvastig te zijn zul je je leven winnen. Die hoop moet ook ons in beweging houden. Als we vasthouden aan de weg van Jezus, aan die weg van eerlijke en zorgzame bejegening van ieder medemens, dan kan de samenleving er toch beter van worden, ook nu!