33e zondag door het jaar C (1998)

Tegenwoordig zijn survivalweekends, survivaldagen in, overlevingsdagen: een paar dagen hele moeilijke dingen doen, in de natuur, met een vlot op een wilde rivier, een berg beklimmen of afdalen, een uitdaging om je grensen te verleggen om er zelf, en meestal om de groep sterker van te worden.
Die overlevingsdagen zijn een luxeverschijnsel van onze tijd, toch is het maar kinderspel bij de harde werkelijkheid van het leven, waarin situaties zich kunnen voordoen waarin mensen zich angstig afvragen: hoe overleef ik dit? hoe overleven wij als groep dit? Die vraag klinkt in Afghanistan, Congo, Angola, Soedan, en op andere plaatsen in de wereld.
Diezelfde vraag klonk ook in de tijd dat de evangelist Lucas preekte en zijn evangelie op papier zette. Het was een hele moeilijke tijd, een angstige tijd. Wat een enorme indruk heeft gemaakt was de verwoesting van de tempel. Voor de joden, en evenzeer voor de joodse christenen, was dat het einde. De verwoesting van de tempel betekende zoiets als: God laat ons aan ons lot over, Hij wil niet meer bij ons zijn. Een jodendom zonder tempel, was een jodendom zonder God, dat overleven we niet.
Ook de christenen maakten hele moeilijke tijden door: ze werden vervolgd, gemarteld, velen vonden de dood, velen waren op de vlucht in het toenmalige Midden Oosten. Ook zij hadden het gevoel: dat overleven we niet. Maar zegt Jezus, en die woorden herhaalt Lucas aan zijn toehoorders: hou vol, wees standvastig, dan zul je het leven winnen, dan overleef je. Laat je niet verlammen door alle narigheid die je ziet, dat is het einde niet, er is toch toekomst.
Ook in hun privéleven kunnen mensen in situaties terecht komen, waarin ze het gevoel hebben: dit overleef ik niet. Het kan een ongeluk, ziekte, het sterven van een dierbare zijn, ernstige tegenvallers, tegenwerking van de omgeving. Ze worden soms geschokt tot in hun dieptste fundamenten. En dan kunnen ze het gevoel hebben: hier houdt het op, ik kan hier niet mee verder, dit overleef ik niet.
Maar mensen kunnen veel meer dan ze denken. Bijna altijd komen ze sterker uit de strijd. Er blijkt toch toekomst te zijn.
Toekomst bleek er ook te zijn voor het jodendom. Ze overleefden die ramp van de verwoesting van hun tempel. Het bracht ingrijpende veranderingen, hun godsdienstbeleving werd anders, niet meer de nadruk op de offers in de tempel maar op het onderhouden van de tora in het leven, in het vieren in huiselijke kring, en in hun synagoges. Je kunt zelfs zeggen: ze zijn er beter van geworden, sterker.
Wees standvastig, ga door, dan is er leven, dan is er toekomst. Dat is ook de boodschap voor de kerk van nu. Als we nu even kijken naar de situatie van de katholieke kerk in Nederland, het christendom in West Europa, ook dan hebben velen het gevoel: dat overleeft de kerk niet, we sterven uit. Het einde is nabij.
In ons land is er regelmatig sprake van het sluiten van kerken, het afbreken van kerken, vooral in de grotere steden, en dat is een heel ingrijpend gebeuren voor de betrokkenen. Velen zien het als de geleidelijke afbraak van de Kerk met een hoofdletter. En ze hebben het daar heel moeilijk mee. Trouwe christenen worden wel niet vervolgd of getreiterd in onze samenleving, maar ze voelen zich wel vaak eenzaam, vol twijfels omtrent de toekomst. En ook tot ons zegt Jezus via Lucas: wees standvastig, dan overleef je, dan overleeft de Kerk, die gemeenschap rond Jezus van Nazareth. Verlies de moed niet, er is wel degelijk toekomst voor de Kerk. We mogen hopen dat de Kerk beter, sterker uit deze crisis te voorschijn komt.
We maken op het ogenblik in de Kerk een grote ontwikkeling door: van massa-Kerk naar keuze-Kerk, zoals dat officiëel heet, van een Kerkgemeenschap waar iedereen haast automatisch bijhoorde, naar een geloofsgemeenschap waar men bewust voor kiest. En deze overgangstijd kent zo zijn problemen en moeilijkheden, en velen raken hierdoor ontmoedigd, ze zien de toekomst somber in.
Steeds minder mensen in de kerk, straks komt er niemand meer. Maar laten we ook kijken naar de positieve dingen die gebeuren. Maar daar staat tegenover dat veel meer mensen dan vroeger aktief bij de parochie en het parochiële leven betrokken zijn. En die vasthouders en doorzetten, die maken dat de Kerk overleeft. En niet alleen dat ze blijft voortbestaan, maar dat ze er beter van wordt, sterker, misschien mag je zeggen: menselijker, meer dienstbaar. Maar, het vraagt wel onze inzet, het gebeurt niet buiten ons om.
Dat hebben we vandaag/gisteren geprobeerd te doen. Met een flinke groep mensen uit onze gemeenschap hebben we samen nagedacht over de toekomst van onze eigen parochie, dat was niet alleen hartverwarmend, maar ook hoopgevend. Voor ons geldt: wees standvastig, blijf zoeken naar een goede invulling van je christen zijn, dan is er toekomst.