Eind augustus begin september van het jaar 70 brandt de tempel van Jeruzalem af. Als Lucas zijn tekst schrijft, is dat verleden tijd. Als Marcus zijn evangelie samenstelt, en Paulus de meeste van zijn brieven schrijft, is het nog toekomst. Paulus’ brieven aan de christenen van Tessalonica worden gedateerd rond de jaren 50 tot 60.
Jezus voorzegt het einde van de tempel. Je behoefde waar-schijnlijk geen grote profeet te zijn om dat te kunnen voorzien. Iedereen kon dat eigenlijk. De tempel werd op twee manieren bedreigd: van binnenuit, zoals Jezus uitschreeuwt wanneer hij de handel in de tempel aanvalt; maar ook van buitenaf. De Romeinen zagen de tempel als het symbool van de joodse weerstand. Niet alleen de joden, maar ook de eerste christenen, hadden moeilijkheden om zich voor te stellen dat het einde van de tempel niet tegelijkertijd het einde van de wereld zou zijn. Bij Marcus is dat duidelijk. Het moet ook de verwachting geweest zijn van de christenen in Tessalonica, aan wie Paulus schrijft dat ze ondanks hun voorgevoelens toch door moeten blijven werken. Lucas die werkt met materiaal van Marcus als hij zijn evangelie schrijft, weet dat de wereld niet verging bij die tempelverwoesting. Hij schrijft dus een nieuwe redactie. Hij verbindt het voltrokken lot van Jeruzalem met het toekomstige lot van de hele wereld. Jeruzalem staat nu voor de tempel die de aarde is. De nationale ramp die de verbranding van de tempel was, wordt nu voorzien voor alles en iedereen.
De plaatselijke ramp krijgt kosmische dimensies. Aardbevingen, hongersnood, pest en kanker, oorlogen en monsterachtige ontwikkelingen zullen de aarde treffen. Er zullen tekenen aan de hemel zijn. De rechtvaardigen zullen vervolgd, gearresteerd en soms zelfs geëxecuteerd worden. Profiterend van de wetenschap van hetgeen er gebeurde rond de verwoesting van Jeruzalem, verandert Lucas de hele dynamiek van Jezus’ voorzegging. De tempel brandt in 70 niet af door een directe tussenkomst van God. Ook niet omdat ze in brand gestoken wordt door de Romeinen. De geschiedschrijver Josefus geeft in Bellum Iudaicum een gedetailleerde beschrijving van die ramp, en hij voegt er aan toe: ‘De vlammen dankten hun begin en oorzaak aan Gods eigen volk (ek toon oikeioon).’ Lucas dwingt ons om de voorzeggingen aangaande het einde van de wereld in onze eigen tijd in het licht van die tempelbrand in Jeruzalem te zien.
Op het eerste gezicht is dat perspectiefschrikaanjagend. Van de andere kant geeft het hoop. Je behoeft maar even in de wereld rond je te kijken om te zien hoe wijzelf de tempel, die de aarde heet, aan het verwoesten zijn. Ons hele milieu is aangetast, bomen sterven af, diersoorten verdwijnen, de lucht is met lood beladen, het water stinkt van de afvalstoffen, de ozonlaag is op verschillende plaatsen kapot, en in de economie en politiek vechten bevolkingsgroepen om wat er nog over is. Denkend aan het door uitlaat- en andere gassen veroorzaakte broeikaseffect, kun je zelfs zeggen dat we bezig zijn de hele zaak in brand te steken.
Er zijn echter ook hoopgevende tekens. Er is de ‘zon van gerechtigheid’ waar Maleachi het in onze eerste lezing over heeft. Er zijn de duizenden en duizenden individuen en groepen die zich dag en nacht inzetten voor mensenrechten, vrede en rechtvaardigheid. Die groepen zijn er al lang, ze waren er vanaf het begin. Ze zijn vaak vervolgd, ze tellen duizenden martelaren in Latijns Amerika, in Azië, over de hele wereld, en ook in ons eigen land. Het is een ‘helende beweging’, die op het ogenblik een hele ontwikkeling doormaakt. Het is nog niet zo lang geleden dat de bevrijdingstheologen ons wezen op het bestaan van hen, die voor de rechten van zichzelf en van anderen opkwamen. De vredesbeweging, als een onderdeel van de christelijke agenda, herleefde nog niet zo lang geleden. En in 1987 vermeldde een paus voor het eerst onze zorg voor de aarde.
Nieuw is die agenda voor christenen niet. Lucas stelt - als ge-neesheer - de diagnose dat de wereld rond hem ongeneeslijk ziek was, tot hij de vrouwen en mannen op zijn weg aantreft die in de geest van Jezus, de Zon van gerechtigheid, niet alleen maar in ge-nezing geloven, maar er ook aan werken. De oude en zieke wereld gaat genezend onder in het licht van die Zon. Het nieuwe is op komst!