Er was eens een boer die dacht dat hij heel slim was. Hij liep op een dag over zijn akker met kleine aardappelplantjes. Ze groeiden veel te langzaam naar zijn zin, daarom besloot hij de plantjes een handje te helpen. Hij trok alle plantjes een eindje omhoog. Dat was een heel werk maar voldaan liep hij na dit karwei naar huis. Onderweg kwam hij zijn buurman tegen en schepte op hoe hij zijn aardappelplantjes flink had laten groeien. De buurman werd nieuwsgierig en ging een kijkje nemen. Hij zag alleen maar een akker vol verwelkte plantjes. Dat omhoogtrekken van die plantjes was toch niet zo slim als de boer gedacht had. Het was gewoon super dom.
Een andere boer had een schuur vol mestkalveren. Hij wilde die kalveren wat sneller laten groeien en stopte een flinke hoeveelheid groeihormonen in het voer. En inderdaad de kalveren groeiden veel harder en konden veel eerder verkocht worden. Dat is alleen maar winst, dacht de boer. Maar ondertussen is men er wel achter gekomen dat het gebruik van groeihormonen toch niet zo slim is omdat het heel schadelijk kan zijn voor de gezondheid en bij mensen kanker kan veroorzaken. Toch schijnen er nog steeds boeren te zijn die slim menen te zijn en toch hun jong vee stiekem groeihormonen toedienen.
Als je regelmatig wat rondfietst, dan zie je ook heel vaak dat er langs de weg of in een bos vuilnis gestort is. Sommige mensen menen slim te zijn en goedkoper uit te zijn om hun vuilnis maar ergens neer te gooien. Maar ze denken niet na over de gevolgen voor de natuur. Zo kun je nog duizenden voorbeelden aanhalen van mensen die menen slim te zijn in hun eigen voordeel, maar die bij nader inzien heel dom handelen.
Daarom heeft het woord slim ook zo vaak een wat negatieve bijklank. Natuurlijk is het belangrijk dat je nadenkt hoe je iets het beste kunt doen, hoe iets de minste inspanning en zeker ook het minste geld kost. Natuurlijk moeten we ons hoofd gebruiken, maar het criterium van ons denken mag nooit alleen zijn: hoe wordt ik er beter van, hoe ga ik erop vooruit?
Er zijn nog twee heel belangrijke criteria die een rol moeten spelen. Namelijk: wat zijn de eventuele consequenties voor anderen, voor de gemeenschap, en dus ook voor het milieu want dat is toch van en voor iedereen. En ten tweede, wat zijn de consequenties voor de toekomst, voor de volgende generaties.
Op veel plaatsen zitten we nu met het probleem van verontreinigde grond omdat de vorige generatie wel wat erg nonchalant omsprong met de giftige stoffen die men zomaar ergens dumpte. Wat mensen vaak heel slim vinden omdat iets in hun eigen voordeel is, is even zo vaak heel dom als je verder kijkt dan je neus lang is. Maar de zogenaamde slimmeriken denken meestal wel heel goed na, maar wel alleen op verkeerd terrein.
De onrechtvaardige rentmeester uit het evangelie weet heel slim voor zijn eigen toekomst te zorgen, als hij ontslagen gaat worden door zijn baas.
Jezus prijst zijn slimheid: die man had tenminste nagedacht. En Hij verzucht ook: ik wou dat alle mensen even goed nadachten als het gaat om het rijk van God op aarde, als het gaat om vrede op aarde, als het gaat om de werkelijke waarden van het leven, want dan mensen soms heel dom bezig, onnadenkend, roekeloos.
Ik heb eens, jaren geleden, een man ontmoet in het ziekenhuis, hij was rond de veertig, vader van drie kinderen, een filiaalhouder van een of andere grote zaak, dag en nacht in de weer, om maar meer te verdienen. Toen kwam de man met een hartinfarct in het ziekenhuis terecht en had hij een zee van tijd om na te denken over zijn leven. Hij zei: wat ben ik toch dom geweest. Wat heb ik toch veel gemist. In plaats van mijn gezin te genieten, meende ik dat ik maar werken moest, zeventig/tachtig uur in de week was heel gewoon. Ik was trots op mijn mooie villa, maar voor het belangrijkste erin, mijn gezin, had ik amper of geen tijd, die moesten het daar maar zonder mij redden.
Die man was wel heel slim in het zakelijke kanten van zijn beroep, maar heel dom wat betreft de diepere waarden van ons mensenleven. Hij had, nog op tijd, zijn lesje geleerd, maar velen leren het nooit.
25e zondag door het jaar C - 2007
C-cyclus · Tijd door het jaar · 25e zondag · groen