Een paar keer per jaar gaat het echt mis met het milieu: een gestrande olietanker, onverantwoorde houtkap, enorme bosbranden, mestoverschotten, noem maar op. Die zaken roepen de vraag op naar het rentmeesterschap van de mens in deze wereld. Het is dezelfde vraag, die ook gesteld wordt in het evangelie. Het gaat in de schrifttekst over grote belangen. Honderd vaten olie betekent drie-enzestig honderd liter, honderd maten tarwe het tienvoudige daarvan, namelijk drie-enzestig duizend kilo. Dat zegt ons iets over schuld, over de rijkdom van de een en de armoede van de ander. Het zegt ons iets over verhoudingen van mensen tegenover elkaar. Zou het kunnen zijn dat de rentmeester in de kringen van de schuldenaars beschouwd is als een uitzuiger, wiens bloed ze wel konden drinken? Misschien heeft de rent-meester op zijn beurt de schuldenaren wel met minachting bekeken, lastige mensen waar je achterheen moet zitten, omdat ze niet bereid zijn om aan hun verplichtingen te voldoen.
Dan ineens kantelt het verhaal. De hoofdpersoon verandert van plaats. De rijke rentmeester komt voor dezelfde problemen te staan als de schuldenaar. Ook hij ontdekt dat de bomen niet tot in de hemel groeien. Hij moet maatregelen gaan nemen om tenminste nog een dak boven het hoofd te hebben. In die noodsituatie komt hij tot bekering. Misschien niet omdat hij medelijden heeft met die anderen, maar vooral omdat hij bang is voor zijn eigen hachje. Hij roept de schuldenaren en scheldt hun dat deel van de schuld kwijt, dat hijzelf opgestreken heeft. Het commissieloon zou je kunnen zeggen, dat hij verdiende aan de schuldenaren. Zo dient hij zijn eigen belang en zo is de ander ook een beetje geholpen.
De oplichter leest ons de les, een les die we zouden kunnen gebruiken in de vredesweek. Over vrede wordt op allerlei manieren gesproken. In het kader van Gods bedoelingen met de aarde; met het oog op de belangeloze naastenliefde Soms helpt het, meestal niet. Misschien kan de rentmeester van vandaag ons Ieren dat je ook uit puur eigenbelang kunt uitkomen bij vrede. Bijvoorbeeld omdat we zien dat heel de wereld getroffen wordt, wanneer ergens een ramp gebeurt met een kerncentrale. Alleen wanneer we de handen ineen slaan, kunnen we de gevolgen een beetje beperken. Omdat onze mobiliteit ons zo dierbaar is en ons autopark toeneemt, verslepen we de olie over de wereldzeeën, met alle daarbij horende risico’s. Uit eigenbelang zullen we moeten ophouden met het leveren van wapens aan oorlogvoerende landen. Want het geweld keert zich uiteindelijk tegen onszelf. Dat dwingt ons tot gerechtigheid.
De oplichter leest ons de les in het evangelie van deze dag. Eigenbelang is al reden genoeg om vrede te maken in deze wereld.
Ooit nam men als symbool voor de vredesweek twee wereld handen, die naar elkaar toe gesleept worden door kleine mensen. Die twee grote handen staan voor alle tegenstellingen in onze wereld: oost-west, zwart-blank, noord-zuid. Zij hebben redenen genoeg om met elkaar op de vuist te gaan. Hun eigenbelang daarentegen vraagt dat ze elkaar vinden. Door de kleine mensen - wij samen - worden werelden naar elkaar toe gedragen, omdat die kleine mensen - wij samen - aan de ene kant het eerst de dupe worden van welk conflict dan ook, maar ook omdat wij de algemene opinie vormen. Uit ons eigenbelang moeten wij ophouden de tegenstellingen te koesteren, vijanddenken te bevorderen en met de beschuldigende vinger te wijzen in welke richting dan ook.
Dan hebben we de les van de oplichter verstaan en dienen we uit ons eigen belang de vrede. De idealen van Jezus komen daarna. Zo zijn we nu eenmaal.