De torenbouwer en de krijgsman op oorlogspad zijn goede voorbeelden bij het begin van een schooljaar en een pastoraal jaar. Ga zitten vooraleer op pad te gaan. Het evangelie wijst op het veeleisende van de navolging van Jezus. Wie met hem meewil, houdt rekening met tegenkanting, zelfs vervolging.
a. Die vele kruisen
De heuvel met de kruisen in de buurt van Siauliai is een nationaal heiligdom van Litouwen. Duizenden kruisen zijn daar opgericht, grote en kleine. Nu en dan eisten vreemde bezetters dat deze kruisen zouden verdwijnen, maar keer op keer werden andere kruisen opgericht. De Litouwers hebben een bijzonder verering voor de “man van smarten”, die gelijkt op de Christus op de koude steen, bekend in onze streken.
Een berg met kruisen vind je overal. Deze rijzen geleidelijk op in het levensverhaal van mensen. Je moet het kruis niet zoeken. Het komt ongevraagd. Een aantal kruisen zijn verbonden met de levenskeuze zelf. Een keuze is een offer. Wie kiest, laat iets waardevols achter. Het gaat om een dieptekeuze. Die keuze opnemen en erin volharden brengt weerstand mee en last. Zo bij de keuzes van man en vrouw in hun gezin, onder partners, bij vrienden. Pijnpunten bij het kiezen voor kinderen en bij het opnemen van zorg. Dit alles heeft zijn prijs. De man van smarten, de gewonde heler, is bij dieptekeuzes heel dichtbij.
b. Het kruis van Jezus
Jezus is aan zijn taak niet begonnen in het vooruitzicht van het kruis. Nazareth terzijde gelaten, lijkt zijn zending in Galilea goed te gaan. Vanuit de vertrouwdheid met de geschiedenis van zijn volk, heeft hij vlug begrepen dat zijn taak op tegenkanting zou stoten. Zijn familieleden wilden hem van zijn zending weerhouden. Hij heeft zich moeten losmaken van zijn moeder, zijn familie, zijn bezit. Wie zijn leerling wil worden, moet loslaten om beschikbaar te zijn voor het Rijk Gods.
Wanneer Lucas zijn evangelie schreef, dan had de jonge kerk al vervolging geleden in Jeruzalem. Christenen moesten vandaar uitwijken naar Samaria. Zo dikwijls zijn volgelingen van Jezus op het kruis gebotst.
Wie met de kerk van Jezus meedoet, voelt elke dag het kruis. Heeft het bootje van de kerk ooit rustige zeeën bevaren? Er zijn mensen die lijden aan en door de kerk. Er zijn er ook die haar doen lijden met hun sarcasme en spot. Het geloof is aangevochten in het hart, in de kerkgemeenschap en in de publieke opinie, in de moderne Westerse cultuur.
c. Stervenskunst
Christenen maken (maakten) veel gebruik van het teken van het kruis. Zij hebben het ook misbruikt en tegen anderen gehanteerd. Zij hebben ermee het dolorisme in de hand gewerkt. Wij moeten het kruis dragen, maar het niet zoeken. Het kruisbeeld is niet het enige teken van de christen. Het was in de eerste eeuwen niet verspreid. De eerste christenen gebruikten het symbool van de vis, de dolfijn en het Christusmonogram. Zij verkozen de afbeelding van de goede Herder. Naast de kruisverheffingen en kruisafnemingen in het Westen beelden de Oosterse iconen Christus af als pantocrator. Zij tonen de verrezen Heer, die de onderwereld bevrijdt.
Het kruis van Jezus mag een overwinningsteken zijn en als levensboom verschijnen. Het blijft toch verbonden met dood en sterven. De omgang met het kruis behoort tot een goede stervenskunst. Verlieservaringen worden door christenen gemakkelijk gelezen als een omgaan met het kruis. Wij verliezen iemand bij zijn heengaan, bij een relatiebreuk, als dementerende zieke. Wij kunnen dingen verliezen: ons werk, onze onderneming, ons huis. Christenen gebruiken het kruis als interpretatie van deze momenten.
Edith Stein koos in 1934 bij haar inkleding in de Karmel van Keulen de naam Zr Teresia, Benedicta a Cruce. “Benedicta, door het kruis gezegend.” Zij schreef over haar naam het volgende: “Ik kreeg die naam zoals ik erom gevraagd had. Onder het kruis verstond ik het noodlot van het Volk Gods dat zich toen al begon aan te kondigen. Ik dacht dat voor diegenen die het konden verstaan, dat dit het kruis van Christus was en dat zij het op zich moesten nemen in naam van allen. Zeker weet ik nu beter wat het betekent de bruid van de Heer te zijn in het teken van het kruis. Begrijpen zal men het nooit want het is een geheim.” In augustus 1942 is zij in Auschwitz vergast.
Elke christen is een ‘van en met het kruis gezegend’ mens.
,