Een van de populairste Amerikaanse televisie quizshows heet Jeopardy. Het is een show waar de antwoorden gegeven worden, en waar de deelnemers en deelneemsters de juiste vraag moeten vinden. Dat is vaak moeilijker dan het lijkt. Als je alle antwoorden hebt, en je weet de vragen niet, dan ben je nog niet veel verder. Van iemand zeggen dat hij of zij alle antwoorden heeft, is meestal geen compliment. Het betekent te vaak dat zo iemand in het slop zit, in een doodlopende straat. Je komt verder als je vragen hebt.
De systematicus Lucas zet in deze belerende tekst een stel gegevens bij elkaar, die hij bij Matteüs op heel verschillende plaatsen vond (Mat. 7,13-14; 19,30; 20,16). Lucas zit dan met de moeilijkheid om het allemaal bij elkaar te houden. Het moet een soort van literaire puzzel voor hem geweest zijn, die hij elegant oplost door een anonieme stem te laten Klinken uit de menigte rond Jezus, die hem vraagt: ‘Heer, zijn het er weinig die gered worden?’ Als antwoord op die vraag groepeert Lucas dan vier uitspraken van Jezus bij elkaar, die eigenlijk niet zo bij elkaar horen. Het gaat over een nauwe deur; over een deur die gesloten wordt door een huisvader; het gaat er over dat de geredden van over de hele wereld komen; en dat soms de laatsten de eersten zullen zijn en vice versa.
Op de vraag zelf wordt eigenlijk geen antwoord gegeven. Jezus is niet bereid een cijferspelletje te spelen als het over het rijk van God gaat. Het gaat er Jezus niet om hoeveel mensen er het rijk van God binnen komen, het gaat er hem om hoe wij reageren op de uitnodiging om daar aan mee te doen. Om dat rijk Gods gaat het hem natuurlijk.
Gewoonlijk worden deze teksten, en de vraag die er de aanleiding toe geeft, toegespitst op het leven na dit leven. Het gaat dan over hemel en - gezien het geween en tandengeknars dat ook vermeld wordt - over hel. In die context betekent gered-zijn dan in de hemel opgenomen worden, en aan de tafel van de vader zitten. De nauwe deur is de hemeldeur. De huisvader die de deur open doet is dan Jezus, zoals blijkt uit vers 26, waarin de huisvader sommigen niet binnen laat, hoewel ze met hem (Jezus) hier op aarde gegeten en gedronken hebben. Degene met wie ze dat deden kan alleen maar Jezus geweest zijn. Als we zo redeneren wordt het gered-zijn in de hemel gelokaliseerd. Het is de vraag of dat wel de bedoeling is. Is het gered-zijn ofhet gered worden iets wat ons alleen daar - later - overkomt, of is het al iets in ons leven hier aan deze kant van ons bestaan?
In een van de opmerkingen van Jezus staat de hemel eventjes open. We kunnen er binnen kijken. Als je dat doet zie in die hemel Abraham, Isaak, Jakob en al de profeten. Die zitten daar natuurlijk vanwege hun rol hier op aarde. Het is hier dat zij zich tijdens dat leven voor het rijk Gods inzetten. Het is hier op aarde dat ze er al bij hoorden. Het gered zijn is niet alleen iets van later. Hier in deze wereld hoor je er al bij, of niet. Wel blijft het natuurlijk waar, dat je er pas zeker en voor goed bij hoort, als je je rol hier in deze wereld volgens verwachting gespeeld hebt. Als je hier alleen maar op aarde bent om te eten en te drinken, om te consumeren zonder enig verder perspectief, dan bouw je geen rijk van God in. Je kunt dan staan te wapperen met een doopbewijs of een kerkelijk trouwboekje, met missaals en kerkboeken; het zal je allemaal niets helpen als je niet bij de groei van dat rijk van God ingeschakeld was. Je komt dan na je leven hier op aarde de hemel, of het rijk Gods niet in, omdat je er tijdens je leven hier nooit bij hoorde. Het antwoord op je vraag om binnengelaten te worden zal alleen maar kunnen zijn: ‘Ik weet niet waar jij vandaan komt!'
Het spreken over wat er ons na dit leven te wachten staat, is heel moeilijk geworden. De beelden die we gebruikten func-tioneren nauwelijks meer. Maar er is ook de moeilijkheid die Jezus zelf in deze groep van teksten signaleert. Als je niet in een dimensie leeft die boven dit leven uitstijgt, zoals de profeten - en onze voorouders - dat deden, dan blijf je inderdaad in dit leven steken. Dan was je nergens op weg naar toe. En dan zou je inderdaad op het eind van je leven zelf niet eens weten waar je aangekomen bent!