“Dronken zijn van God” 2e zondag d. h. jaar C
Eerste lezing: Jes. 62, 1-5 Tweede lezing: 1 Kor. 12, 4-11 Evangelie: Joh. 2, 1-12
Mijn beste mensen, vandaag krijgen wij een mooi stukje evangelie uit het Johannesevangelie. Het eerste van acht tekenen van Jezus die de evangelist Johannes opgetekend heeft om ons er van te overtuigen dat Jezus de Messias is, de gezalfde van God, de Zoon van God. Rond deze acht tekenen is het hele evangelie van Johannes opgebouwd. Johannes schrijft op het einde: “Deze zijn opgeschreven opdat u gelooft dat Jezus de messias is, de Zoon van God, en opdat u door te geloven leeft door zijn naam (Joh. 20, 31).” Johannes is wellicht bij zijn toehoorders geslaagd in zijn opzet. Voor moderne mensen, mensen van de ratio en de wetenschap, is het geloof in ‘tekenen’ eerder een opstakel om te komen tot geloof. We zouden vanuit onze puur wetenschappelijk aanpak heel de bewijsvoering van Johannes van tafel vegen omdat wetenschappelijk de tekenen niet te verifiëren zijn. Water zomaar ineens in wijn veranderen kan nu eenmaal niet, tenzij je met een illusionist te maken hebt. Maar we moeten bij Johannes steevast dieper graven in het verhaal, verder kijken dan onze neus lang is en op zoek gaan naar de diepere betekenis van dit vrij symbolisch verhaal. Ik wil er vandaag twee uithalen.
Ten eerste speelt het verhaal zich af op een bruiloftsfeest. In de Joodse traditie wordt de verhouding tussen God en mens vaak gesymboliseerd als een huwelijk. Het huwelijk tussen God en mens was verkild in Jezus tijd. Dat is de schuld van de bruid, het volk Gods, dat ontrouw was geworden, zegt de profeet Jesaja. Jezus krijgt gedurende het verhaal een andere rol in het feestgebeuren. Hij komt toe als gast, maar wordt gastheer van het feest als Hij de wijn serveert. God komt naar de mensen toe in Jezus, de bruidegom. Als Mozes niet tot de berg komt, dan komt de berg naar Mozes, wordt weleens gezegd. Als de mens weinig of geen aandacht meer heeft voor God, dan komt God zelf naar de mens toe. De relatie tussen God en mens is zoals ieder huwelijk, één van vallen en opstaan, van af en toe water bij de wijn te doen om telkens opnieuw voor elkaar te kiezen. Deze week werd op een quiz op de openbare omroep de volgende vraag gesteld: “In Vlaanderen staan de meeste kerken leeg. Wij hebben aan de Vlamingen gevraagd welke herbestemming zij willen geven aan deze gebouwen?” Inderdaad in Vlaanderen lijkt op het eerste gezicht het huwelijk tussen God en mens op een dieptepunt te zijn. Maar ik denk dat het verkeerd is om het geloof in God af te lezen van het kerkbezoek of leegstaande kerken. Misschien hebben we eerder een kerkcrisis dan een geloofscrisis. Dit lijk ik toch af te leiden uit de vele gesprekken die ik hier in het ziekenhuis heb met de patiënten. God is voor velen nog een steunpunt gedurende een ziekteproces. Niet dat ze een onmiddellijk ingrijpen van Godswege verwachten, maar eerder een God die mee aan hun zijde staat zoals een bruidegom bij zijn bruid.
Het tweede symbool dat ik uit het verhaal haal, is het wonder op zich. De zes stenen kruiken uit het verhaal waren bestemd voor de Joodse reinigingsgebruiken. Ze zijn het symbool van de Joodse wet en van het Oude Testament. Die kruiken van de wet van Mozes, die wet met al haar wijsheid en levengevende woorden, die kruiken hadden hun betekenis verloren, zij stonden figuurlijk leeg. Het feest van het leven kon niet slagen. Op vraag van Jezus worden de kruiken gevuld met water. De kruiken worden niet vernietigd, nee de wet van Mozes geldt nog steeds, maar moet een hernieuwde invulling krijgen. Het water van Jezus, het water van eeuwig leven, zal de wet vervullen, compleet maken. Wie gelooft in het eeuwig leven zal het leven anders gaan bekijken, zal opnieuw de wijn van het leven ontdekken. Wij leven te weinig vanuit het aanschijn des doods. Wij stellen ons te weinig de vraag wat nu echt belangrijk is in ons leven, wat ons doet leven. Mensen die met lijden en ziekte geconfronteerd worden, staan er vaker bij stil. We moeten af en toe eens durven terugblikken op ons leven en nagaan waar het voor ons nu écht op aankomt. Het leven is bijvoorbeeld te kort om ruzie te hebben met wie je liefhebt. Een uitdrukking zegt ook: de liefde is als goede wijn. De liefde van God die zelfs de dood overwint, overwint ook lijden en ziekte. Jezus heeft de mensen opnieuw van Gods liefde laten proeven. Die liefde is zo sterk dat we ze wel moeten delen met onze medemensen. Er is geen plaats voor onrecht en uitbuiting. Uit liefde hebben mensen vaak meer dan hun eigen vermogen, hun eigen kunnen, gedaan voor een ander. Goethe zei ooit: “Het leven zorgt dat er zorgen zijn, zorgen doorbreken doet de wijn.” Als God ons wijn schenkt, dan wil Hij onze zorgen doorbreken. Wie op God vertrouwt, kan meer. Niet dat God alle zorgen wegneemt maar wel draaglijker maakt. In Jezus zal de Thora, de wet van Mozes, pas echt tot leven komen. Latinisten kennen wellicht de uitdrukking: “In Vino Veritas” – in de wijn zit waarheid. Als mensen dronken zijn, dan tonen ze hun ware aard, dan durven ze ongeremd hun gedacht zeggen. Misschien moeten wij durven om ongeremd over ons geloof te vertellen of vanuit ons geloof te handelen zoals eens Jezus heeft gedaan.
Mijn beste mensen, dit eerste teken van Jezus heeft ons duidelijk veel te zeggen los van het feit of we al dan niet geloven in tekenen. God wil ons als een bruidegom aan het ziekbed van zijn bruid nabij zijn. Hij heeft ons onvoorwaardelijk lief. Hij nodigt ook ons uit om te drinken van de goede wijn van het echte leven, van zijn Liefde. We mogen allemaal dronken zijn van God, helemaal van Hem doordrongen zijn zoals Jezus van Nazareth. Dan zal het leven hier op een aarde pas echt een feest zijn! AMEN.
Paul Renders pastor AZ Turnhout 20/01/2013