Zestiende zondag door het jaar (2001)

Je bent ergens op bezoek en je wilt er je verhaal vertellen, maar je merkt dat er niet naar je geluisterd wordt, want de televisie of de radio blijft gewoon aanstaan. Dat kan heel frustrerend zijn.
Je bent op een feestje en je ontmoet iemand met wie je graag wat zou praten, maar de muziek staat zo hard dat de een zich niet verstaanbaar kan maken en de ander er niets van kan verstaan. Heel frustrerend
Je komt op het spreekuur van een dokter, en je vertelt je verhaal, maar je ziet dat hij poppetjes zit te tekenen op een kladblok, en aan het eind merk je dat hij maar de helft van je verhaal echt gehoord heeft. Zeer frustrerend.
Je komt een goede vriend tegen en je wilt hem je verhaal vertellen, maar je krijgt gewoon de kans niet omdat hij bij elk woord zegt: ja, dat ken ik, ik heb ook zoiets meegemaakt. Dat kan heel vervelend zijn.
Luisteren naar een ander, is een heel wezenlijke vorm van gastvrijheid, maar ook een verschrikkelijk moeilijke opgave en maar al te vaak krijgen we het niet klaar.
Het gaat hier niet om luisteren naar allerlei oppervlakkige dingen die vaak te pas en te onpas gezegd worden, of naar een of andere lolbroek die zijn gehoor weet te boeien. Hier wordt vaak beter naar geluisterd dan naar een serieus verhaal. Het gaat hier niet om luisteren naar allerlei roddelpraatjes. Er wordt vaak verschrikkelijk veel gekletst over mensen, en daar wordt meestal juist heel goed naar geluisterd.
Het gaat om luisteren naar een ander die zijn overtuigingen, zijn idealen of verwachtingen met jou wil delen, maar dat gaat onze goede wil vaak te boven.
Het gaat zeker ook om luisteren naar mensen die hun verdriet, hun zorgen, hun problemen willen delen, soms met de al dan niet uitgesproken vraag: geef me eens goed advies, help me eens. meestal is het feit dat er naar hen geluisterd wordt, dat er meegeleefd wordt, genoeg om weer verder te kunnen.
Echt luisteren naar anderen is verschrikkelijk moeilijk. Het vraagt dat je er met je hoofd bij bent, dat je je concentreren kunt om echt aandacht te hebben voor de ander. Maar als je bijvoorbeeld barstende koppijn hebt, dat is dat luisteren praktisch niet op te brengen. Maar ook als je hoofd vol zit van eigen zorgen, eigen verdriet, of misschien juiste het tegenovergestelde, als je hoofd vol blije gedachten zit, dat kan gelukkig ook, dan is het heel moeilijk om echt naar een ander te luisteren.
Je kunt alleen luisteren als het stil wordt in je hoofd, als je je eigen gedachten even stil kunt zetten, alleen dan kun je je openen voor een ander en zijn of haar verhaal. Je moet er met je hoofd bij zijn, maar je moet er ook met je hart bij zijn.
Als het gaat om officiële hulpverleners dan hoor je wel eens de klacht dat ze wel luisteren, maar dat hun luisteren koel en afstandelijk blijft, zonder enige persoonlijke betrokkenheid. Alleen als je hart uitgaat naar de ander, met welwillendheid en genegenheid, alleen dan kun je ook aanvoelen wat die ander bezielt, waar hij mee zit, alleen dan kun je echt luisteren. Als je een vreselijke hekel hebt aan iemand, of als iemand je totaal onverschillig laat, dan kun je ook niet echt open en onbevooroordeeld luisteren.
Luisteren vraagt ook altijd dat je er de tijd voor neemt. Als je iemand je verhaal wilt vertellen en die ander zegt meteen: ik heb maar vijf minuten voor je, want ik moet hoognodig naar een afspraak, dan is je zin om je verhaal te vertellen al over. Of als iemand elk moment op zijn horloge zit te kijken, dan gaat die zin ook gauw over.
Luisteren naar een ander, het is veel moeilijker dan we meestal denken. Maar al te vaak brengen we er niets van terecht. En toch, daar ligt de ware gastvrijheid, zo nodig om onze samenleving leefbaar te maken en te houden.
De luisterende Maria had het beste deel gekozen, niet het gemakkelijkste, wel het belangrijkste voor een gezonde samenleving. Zouden ook wij wat vaker die keuze kunnen maken?