Jeruzalem

C-cyclus · Tijd door het jaar · 13e zondag · groen

Jezus aanvaardt vastberaden de reis naar Jeruzalem. Een keerpunt in het evangelie van Lucas; volgens Lucas een keerpunt in het leven van Jezus. Met het zetten van deze stap is de rest van Jezus’ weg door het leven beslist. Hij begint op een andere manier te spreken. Hij begint op een andere manier zijn eisen te stellen aan zijn volgelingen. Het is nu er op of er onder.

Omdat Lucas de naam Jeruzalem gebruikt voor Jezus’ bestemming, beginnen er van nu af in dit evangelie allerhande beelden door elkaar te tuimelen. Lucas, die in het begin van zijn evangelie schrijft dat hij systematisch te werk wil gaan, en die dat ook doet door allerhande notities van dezelfde soort bij elkaar te houden, heeft er moeite mee om ze uit elkaar te houden als het over Jeruzalem gaat. Geen wonder! Jeruzalem is niet alleen een stadsnaam, het is ook een meisjesnaam, de naam van een vrouw wier titel niet alleen maar ‘vrede’ is, maar ‘eigenares van vrede’, ‘in wie vrede thuis is’. Het is natuurlijk ook de naam van een stad. Een stad waarin, als in een lichaam bezield door een machtige geest, alle scheppings- en ontwikkelingskrachten samenkomen. Een prachtige levenslustige bruid, die uitkijkt naar haar bruidegom, die op zijn beurt al even enthousiast naar haar op weg is.

Jeruzalem is de naam van de mensheid die op God wacht. Jeruzalem staat voor de vervulling van de Godmenselijke geschiedenis. Het is een andere naam voor het rijk van God. De naam voor de hemel. Jeruzalem is door de profeten bezongen als het eschatologische doel van de hele menselijke pelgrimstocht, de mystieke bestemming van de gehele mensheid. In Jeruzalem - maar dan weer niet alleen gezien als een geografische werkelijkheid - zal de gehele mensheid samenstromen en het rijk van God volle werkelijkheid worden. Jeruzalem is zo niet alleen het geografische doel van Jezus’ tocht. Het is voor hem ook zijn mystieke doel. De voleinding, dood en verrijzenis, zal daar aan hem voltrokken worden. Het is daar dat hij door het oude menselijke leven heen breekt het nieuwe leven in. Bij het noemen van de naam Jeruzalem tuimelen de beelden inderdaad over elkaar.

Een ding wordt uit dit alles wel duidelijk. Jeruzalem is wat men op zijn Amerikaans de bottom line noemt. Ze is het uiteindelijke, ze is het ultieme, ze is het absolute. Je kunt niet verder, je kunt niet dieper, je kunt niet ruimer, je kunt niet hoger,je kunt niet wijder. Voor Jeruzalem moet alles wijken. Vandaar de absolute eisen die hier door Jezus gesteld worden aan hen, die hem op die tocht willen volgen. Dingen die vóór die keuze van primair belang waren, zoals huisvesting, kleding of voedsel, het begraven van doden, het in contact blijven met je familie, dat alles moet hiervoor wijken. Er dient een keuze gemaakt te worden en die keuze heeft zijn consequenties.

Lucas wil duidelijk maken dat er een verschil is tussen het lijden dat de normale prijs is voor ieder menselijk leven, en het lijden dat volgt uit het met Jezus op weg zijn naar dit Jeruzalem. Ooit in ons leven zullen we allemaal staan voor de keuze voor of tegen Jeruzalem. Het beslissende moment in ons leven, juist zoals het het beslissende moment was in het leven van Jezus. Het is het ogenblik dat er geen compromis meer mogelijk is. Nu is het ‘ja’ of ‘nee'.

Iemand die dit begreep, was de voormalige secretaris-generaal van de Verenigde Naties, Dag Hammerskjöld, die omkwam bij een nog immer niet verklaard vliegtuigongeluk bij een levensgevaarlijke vredesmissie naar Zaïre. Hij schreef in zijn geestelijk dagboek Merkstenen: ‘Ik weet niet Wie - of Wat - de vraag stelde. Ik weet niet wanneer ze gesteld werd. Ik herinner me niet dat ik een antwoord gaf. Maar op een gegeven ogenblik antwoordde ik ja aan Iemand - of aan Iets - en van dat uur afwas ik zeker dat bestaan zinvol is, en dat, daarom, mijn leven in zelfovergave een doel had. Van dat ogenblik af heb ik geweten wat het betekent niet terug te kijken en niet aan de dag van morgen te denken.'

Jezus besloot op weg naar Jeruzalem te gaan. Verlossing komt van hen die het onvermijdelijke menselijke lijden veranderen door het met dat doel op zich te nemen: Jeruzalem, en alles waar dat woord voor staat!

Zoeken in Preken Online