Beste Dorpsgenoten.
Gisteren zag ik in Erica dat het Kinderkoor vandaag zou zingen. Daarom eerst even: Beste leden van het kinderkoor! Toen ik nog veel kleiner was dan jullie en daarom nog niet naar de mis hoefde te gaan, nam mijn moeder me soms mee naar het lof. Dat was een kerkdienst op zondag namiddag. Waar nu de Widdonck ligt, lag toen een groot internaat met school en kerk. En ik woonde waar nu Denise van Lier woont. Dus dicht bij die kerk. In de Advent tijd, de vier weken voor kerstmis, zong het koor elke zondag een lied waar ik niets van verstond. Want het was in het Latijn. Maar de melodie er van vond ik zo mooi dat ik ze nooit vergeten ben. En pas toen ik later zelf meezong in een koor leerde ik ook de woorden van dat lied. En die melodie ontroert me nog altijd en ze betekent nu nog meer voor me dan toen ik ze als kind voor het eerst hoorde. Dat wens ik jullie ook toe: dat je ook een liedje of een melodie hoort die je nooit meer vergeet en die je je hele leven blijft blij maken.
En nu naar de grote mensen en de grote woorden. Want daar hebben we er heel wat van gehoord: Gods heerlijke schoonheid, Gods gerechtigheid, vrede door gerechtigheid, barmhartigheid, moge uw liefde steeds rijker worden aan inzicht en fijngevoeligheid. En het evangelie eindigt met de schitterende woorden: “Heel de mensheid zal Gods redding zien.” Dat waren de woorden waar ik over sprak toen ik in de Advent van 1962 of zo gevraagd werd om te preken in de bekende Zaaierkerk aan de Rozengracht in Amsterdam, die nu dienst doet als moskee. Kerken waren toen nog vol, een bewijs dat de grote woorden uit de lezingen van vandaag toen nog goed in het gehoor lagen. Vanaf een hoge preekstoel met een volle kerk voor je was het inspirerend om daar een gloedvolle preek over te houden. Toen kende ik de grote woorden van nu nog niet: terrorisme, fundamentalisme, vandalisme, zelfmoordaanslagen met bijna dagelijks honderden doden, toen zag ik nog geen kranten en TV met beelden uit Irak, Afrika, Afghanistan, India. Ik wil u niet ontmoedigen, integendeel, maar ik moet u bekennen dat die grote woorden uit de bijbel mij nu niet meer inspireren. Ze zijn geworden als een trein die in volle vaart voorbij dendert bij een overweg. In de krant las ik dezer dagen een artikel over Guatemala, een heel arm land in Zuid Amerika, bekend om zijn koffie en zijn maïs die hun heilige plant is en een stuk van hun Maya-godsdienst. Maar in de jaren ‘70 en ‘80 was dat land ook bekend om massamoorden. En nu wordt de maïs cultuur bedreigd door producten waar meer aan te verdienen valt. De kern van hun Maya-overtuiging is: “Je hoeft niets te geloven, als je maar goed kijkt en goed luistert.” Dus niet: wegkijken om winst te maken ten koste van alles en daarbij ook nog geloven. Hoe doe je dat: goed kijken en goed luisteren? En juist niet wegkijken? Door die grote woorden als gerechtigheid en barmhartigheid een plaats te geven in ons eigen leven. Kleine woorden, kleine gebaren, waar we elkaar blij mee maken, een compliment, iemand zien staan, iemand groeten, echt kijken naar een ander die me lief is, luisteren naar wat iemand me werkelijk probeert te zeggen, zonder het alvast uit te leggen, zwijgend en machteloos bij iemand neerzitten. Onze kleine dingen zijn nodig om die grote woorden waar te maken. Als onze kleine barmhartigheid het hem niet levert, dan blijft Gods barmhartigheid een leeg woord. Als ik zo kijk, luister en me verbaas, stil sta en niet doordender, dan doe ik mee aan de verlossing van de wereld zoals God het zou willen, dan ontstaan er in mij zelf een diep verlangen om redding te brengen zoals we het horen in die oude teksten met die grote woorden. En daarom is het toch goed die woorden te horen. We moeten wel oppassen dat we niet onder de trein komen! Als ik zelf verlang vastgehouden te worden door die twee handen die de aardbol zo hartelijk vasthouden, dan geef ik alleen al door dat verlangen vrede en gerechtigheid door. Overal zien we in deze donkere dagen kleine lichtjes, in bomen en aan huizen, geen verblindende schijnwerpers. Die lichtjes nodigen ons uit die grote woorden om te zetten in kleine daden. En zo maken we onze wereld beter, beetje bij beetje. “Dan wordt het weer leuk in Nederland”, beloofde de krant! Dat is Advent op zijn best. Dat het zo moge worden