Een blik naar boven (2006)

In de eetzaal van het klooster S. Maria delle Grazie in Milaan bevindt zich op een van de muren de beroemde schildering van Leonardo da Vinci: het Laatste Avondmaal. Hierover gaat een merkwaardig verhaal. Bij de eerste portretstudies zou ene jonge man model hebben gestaan voor het gelaat van Jezus. Vervolgens schilderde Leonardo de verschillende apostelfiguren.
Het ontwerp van Judas wilde echter maar niet lukken. Daarop gaat de schilder in de stad op zoek naar een gezicht waaruit onmiskenbaar verraad en moreel verval spreekt. Na vele maanden ontdekt hij in een kroeg eindelijk het model dat hij zocht. Terwijl hij nu dan deze Judas aan het schilderen is, maakt de jonge man zich bekend. Tot grote verrassing blijkt het dezelfde jongen te zijn die goed een jaar geleden model stond voor Christus.
In die korte tijd was hij aan lager wal geraakt. Een voorheen stralend openhartig gezicht was nu verduisterd tot en onherkenbare tronie. “Ogen zijn de spiegel van de ziel”, zegt men wel eens. In ene oog is af te lezen wat een hart wil. Het gezicht van een mens onthult zijn innerlijk leven. Het laat zien wie je van binnenuit bent!
Op de tweede zondag van de Vasten lezen wij in de kerk het evangelieverhaal van de gedaanteverandering van Jezus op de berg Tabor. De leerlingen hoefden na deze gebeurtenis geen verdere uitleg meer. Want zij hebben een ogenblik Jezus’ gelaat stralend gezien. In zijn ogen hebben zij de heerlijkheid van God zelf gelezen.
In de evangelies lees je vaak dat Jezus “zijn ogen ten hemel omhoog hief”. In uren van gebed, maar ook bij bekoring. Bij vreugde, maar ook bij angst. Een blik nar boven! Op zijn tijd toch ook iets voor ons! Ons dan niet laten opslorpen door steeds maar bezig-zijn. Op zijn tijd toch ook iets voor ons! Een pauze maken, ons bezinnen. De ogen opslaan naar God.
Of, niet terugslaan bij aangedaan onrecht. Moedig van ons geloof getuigen. Schuld durven bekennen. Het zijn allemaal momenten waarin door een kleine blik naar boven een stukje hemel voor ons kan opengaan. Als ons dat lukt, dan straalt achteraf ons gezicht van vreugde. Want het weerspiegelt iets van Jezus’ glans van heerlijkheid.
Een mens kan inderdaad op Jezus lijken. Maar ook op Judas. Dat hangt van onze innerlijke instelling af.