1e zondag van de veertigdagentijd (2000)

De zondvloed van Noach kent ook zijn hedendaagse versies. Een voorbeeld ervan is het Filippijnse eiland Mindanao. Dat eiland kende enorme oerwouden. Na de oorlog begon daar de handel en de uitvoer van hout op gang te komen en die nam steeds grotere vormen aan. Er was flink geld mee te verdienen. En zo werd de ene berghelling na de andere van zijn bomenkleed ontdaan.
Al gauw waren er mensen die waarschuwden tegen de gevolgen: de kale berghellingen zouden het regenwater niet meer vast kunnen houden en overstromingen zouden het gevolg zijn. Maar de firma’s die aan het hout hakken waren zeiden: maak u geen zorgen, het zal zo’n vaart niet lopen. En ook de autoriteiten zeiden dat de gevaren sterk overdreven werden.
Maar toen een aantal jaren later bij buitengewone regenval een geweldige overstroming plaats vond, verloren honderden mensen het leven. En nog steeds wordt het eiland bijna jaarlijks geteisterd door overstromingen.
Iets dergelijks is ook de achtergrond van het verhaal van de zondvloed. Misschien wel letterlijk, maar in de bijbelse kontekst ligt de nadruk op het slechte leven van de mensen die de wereld onbewoonbaar maakten en die al Gods waarschuwingen in de wind sloegen. Alleen Noach vond genade in Gods ogen, voor hem en de zijnen was er redding en toekomst.
Het is het eeuwige verhaal van mensen die geen weerstand bieden aan bekoringen die op hen afkomen. Het is een verhaal van een catastrofe die daar het gevolg van is maar ook een verhaal van hoop, niet alleen vernietiging maar ook redding, want ondanks alle menselijke fouten en domheden blijft Hij toekomst schenken.
Terug naar onze tijd. Er is nog steeds niet veel veranderd. Steeds weer wordt er van alle kanten gewaarschuwd en steeds weer doen mensen net of hun neus bloedt. Steeds weer laten mensen zich bedriegen door de schone schijn der dingen.
Het zal zo’n vaart niet lopen, dachten producenten van giftige chemische stoffen en loosden die vrijelijk in de rivier, tot dat alle vis dood ging.
Het zal zo’n vaart niet lopen, zei de chauffeur die teveel gedronken had en toch achter het stuur kroop, totdat hij tegen een boom knalde.
Het zal zo’n vaart niet lopen, zeiden jongeren die ondanks alle waarschuwingen toch eens drugs wilden proberen, totdat ze verslaafd waren en niet meer terug konden.
Het zal zo’n vaart niet lopen, dachten ouders die hun kinderen meer geld gaven dan tijd en liefde, totdat ze naar het politiebureau geroepen werden waar hun kinderen vastzaten voor diefstal.
Het zal zo’n vaart niet lopen, zeggen en denken elke dag weer talloze mensen, en ze doen wat water bij de wijn, en ze geven toe aan de bekoring, ze schipperen een beetje met de normen en regels, met hun verplichtingen en overtuigingen. En heel vaak loopt het ook niet zo’n vaart en dan zeggen ze: zie je wel, je moet niet alles zo heel precies nemen. Maar even vaak gebeurt er wel iets, soms ook iets ernstigs, iets dat hun leven overhoop haalt, en dan zeggen ze: ja maar, dit heb ik niet gewild.
Nee, dat hebben ze zeker niet gewild, maar als je je hoofd in het zand steekt, als je slordig omspringt met belangrijke waarden in je leven, als je gemakkelijk risico’s neemt, onverantwoorde risico’s, dan moet je ook niet verbaasd staan als iets mis gaat.
Ze hebben zeker niet gewild dat zaken verkeerd zouden aflopen, maar men geeft toe aan de bekoring van geld en goed, van goedkoop plezier, en later zitten ze met de brokken. En als ze nu alleen zelf de dupe ervan waren, dan kan iedereen zeggen: eigen schuld, dikke bult, maar al te vaak zijn vele anderen daar de dupe van, vaak heeft het verstrekkenden gevolgen voor velen. Soms is zelfs letterlijk het leven of de dood van velen ermee gemoeid.
Jezus stond ook bloot aan de bekoring om macht en roem te zoeken in plaats van dienaar te zijn. Och, werd hem ingefluisterd: je bent gek als je niet wat meer aan jezelf denkt. Jezus gaf niet aan die bekoring toe, hij dacht niet: het zal zo’n vaart niet lopen als ik even mijn zending opzij zet.
Geloven in Jezus’ blijde boodschap is geloven dat je juist als hij trouw moet zijn aan jezelf, aan Gods bedoelingen, dat je niet te gemakkelijk mag schipperen. Water bij de wijn doen, als is het nog zo’n beetje, kan toch negatieve gevolgen hebben, voor jezelf, voor de gemeenschap, voor onze eigen toekomst, voor de toekomst van onze wereld.