Het vieren van Kerstmis, dierbare gasten en parochianen van deze Rozenkrans- of Obrechtparochie; het vieren van Kerstmis brengt altijd weer met zich mee, voor iedereen: een heel nadrukkelijke confrontatie met de familie, met je familie, met familie die er is of die er niet meer is, met familieleden die je ziet of niet meer ziet, van wie je houdt of met wie de verhouding moeizaam is of ronduit slecht. Onder de kerstboom of aan het kerstdiner kom je elkaar tegen of voel je de pijn van de afwezigheid van bepaalde familieleden.
Mensen zoeken in deze tijd en zeker ook in ons geliefde Amsterdam op relationeel gebied vaak op allerlei onorthodoxe manieren hun weg. Dat relationele zoeken kan tot veel plezier en vreugde leiden voor de mensen in kwestie, maar ook tot veel ellende - óók voor de familie. Je kunt daar op allerlei manieren mee omgaan. Voor wie is er plaats in de herberg en onder de kerstboom? Wie is welkom bij wie? En wie ook niet? Families kunnen ingewikkelde gehelen zijn en ook wespennesten.
Vandaag vieren we in de kerk op deze zondag “onder het octaaf van Kerstmis” (binnen de acht dagen dat het Kerstfeest vóór en in de kerk duurt); vandaag vieren wij dus het zogenaamde Feest van de Heilige Familie. Wij worden geacht ons te spiegelen aan het ideaal geachte gezin van Nazareth, aan Jezus, Maria en Jozef. In het evangelie hoorden wij hoe het de tempel te Jeruzalem bezocht en daar de voorgeschreven rituelen verricht. Tijdens dat bezoek komen er twee heel vrome bejaarde mensen op hen af die in de pasgeboren Jezus de beloofde Messias van Israël herkennen. Profetische beloftes in het soms reeds verre verleden gedaan zullen in en door Hem vervuld worden. En dat is heerlijk, maar dat zal ook pijn veroorzaken, om te beginnen bij Maria: “Hij zal een omstreden teken zijn - ook door uw ziel zal een zwaard gaan - en zo zal onthuld worden wat er in veler harten omgaat.” Jezus is een soort ijkpunt. Welke houding kies je ten opzichte van Hem en voor Wie en wat Hij staat, welke positie neem jij ten opzichte daarvan, ten opzichte van Hem ín? Het laat zien, het onthult en is beslissend voor wie jij zelf bent en voor wat je waard bent.
We hoorden ook voorlezen uit het boek Jezus Sirach. Kinderen doen er goed aan, ja Jezus Sirach sméékt hen bijna, om heel respectvol en zorgvuldig met hun ouders om te gaan. Dat is ook in hun eigen belang, in het belang van die kinderen zelf, zo konden wij er uit begrijpen. In de brief aan de Kolossenzen die wij als tweede lezing hoorden worden kinderen zelfs aangemoedigd om hun ouders gehoorzaam te zijn in álles en wordt door Paulus een strikte hiërarchie tussen man en vrouw voorgehouden. De meeste mensen in onze tijd binnen onze samenleving zullen daarvan zeggen: Daar kunnen wij niets meer mee en daar zijn we het niet mee eens, ook als christenen niet, met hoe Paulus dat ziet, terwijl ook nú de meeste mensen nog altijd wel inzien dat kinderen gebaat zijn bij een goede begeleiding dóór en zelfs leiding ván hun ouders, dat die de goede richting wijzen en grenzen aangeven. En binnen elk leefverband moeten ook van tijd tot tijd beslissingen worden genomen en knopen worden doorgehakt en het liefst gebeurt dat natuurlijk in samenspraak en goede harmonie, maar soms kan het ook nodig zijn dat een vader of een moeder precies de eigen verantwoordelijkheid als vader of moeder nemen ten opzichte een kind of als partner ten aanzien van elkaar. En het is dan fijn als men daarvoor van de ander dan ook de ruimte krijgt ook al kan die misschien niet helemaal volgen hoe de ander het ziet en invult, die eigen verantwoordelijkheid. Maar soms is het nu eenmaal goed en nodig om even het hoofd te buigen. Dat geldt ook binnen de kerk trouwens.
Zijn het oudbakken idealen en overleefde relatiepatronen waar we vandaag mee worden opgescheept beste gasten en parochianen? Ik denk het toch ook weer niet. Paulus schiet wat mij betreft midden in de roos waar hij schrijft: “Bekleed u (…) met tedere ontferming, goedheid, nederigheid, zachtheid en geduld. Verdraag elkaar en vergeef elkaar, als de een tegen de ander een grief heeft. Zoals de Heer u vergeven heeft, zo moet ook u vergeven. Voeg bij dit alles de liefde, die de band van de volmaaktheid is. En laat de vrede van Christus heersen in uw hart. (…) Laat het woord van Christus in volle rijkdom onder u wonen.” Ik denk: elke vorm van relatie is gebaat bij het soort van omgang met elkaar zoals Paulus die hier promoot. Als God en als Jezus Christus het hart van jouw persoonlijk leven is en daarbinnen ook Maria en misschien zelfs ook Jozef een ereplaats mogen innemen, dan zúl je er zó instaan, in je relatie, in je huwelijk, in je gezinsverband, in je familie. En dan zul je ook zó in de grote familie staan die de kerk is en zelfs binnen onze samenleving als geheel en binnen de wereldwijde mensenfamilie. Dan zul je, kortom, zó in het leven staan: Tedere ontferming, goedheid, nederigheid, zachtheid, geduld en vergevingsgezindheid zullen jou dan kenmerken. Moge het zo zijn. Amen.