7e zondag door het jaar (2000)

Kort geleden werd er in de media bericht over een rechtszaak waarin de officier van justitie 20 jaar plus TBS-verpleging had geëist maar waarin de rechter de man veroordeelde tot levenslang. TBS is bedoeld om mensen, die een misdaad begaan hebben, te helpen om weer een plaats in de samenleving in te nemen, zonder gevaar dat ze opnieuw in de fout gaan. In de praktijk blijkt die TBS-verpleging niet zoveel succes te hebben, maar de veroordeelde krijgt daarmee wel de kans op een nieuw leven. En als iemand tot levenslang veroordeeld wordt, krijgt hij die kans niet, dan is hij of zij a.h.w. voor goed afgeschreven voor de maatschappij.
In de rechtsspraak komt levenslang niet zoveel voor, in de samenleving echter wel: mensen worden vaak voorgoed afgeschreven, het gezegde “eens een dief, altijd een dief” maakt dat al duidelijk.
Niet alleen criminelen krijgen in de samenleving levenslang, maar ook andere groepen krijgen vaak een blijvend etiket van “pas op, ze zijn niet te vertrouwen, ze zijn gevaarlijk”. En deze mensen krijgen maar al te vaak geen kans om een normale en acceptabele plaats in de gemeenschap in te nemen.
De evangelietekst van vandaag maakt ons duidelijk dat Jezus een heel andere houding voorstaat: hij wil mensen juist nieuwe kansen geven om zichzelf te zijn, om een volwaardige plaats in te nemen in de samenleving. Blinden, doven, lammen, melaatsen: ze hebben ergens ook levenslang, en in die tijd wogen die handicaps nog veel zwaarder dan in onze dagen, maar Jezus geeft ze weer de mogelijkheid om een gewoon bestaan te leiden, om er weer als mens helemaal bij te horen. Maar dat nieuwe kansen geven gaat verder dan lichamelijke genezing, ook op geestelijk gebied krijgen ze nieuwe kansen. om weer echt mens te zijn. “Uw zonden zijn u vergeven”, ook op die manier geeft hij mensen uitzicht op een nieuwe toekomst.
Het evangelie van vandaag gaat over nieuwe kansen krijgen en de tekst verspringt wat vreemd van de ene manier naar de andere. Vier mannen brengen een lamme bij Jezus, omdat ze geloven dat Jezus die man nieuwe kansen kan geven. Je krijgt haast de indruk dat de lamme zelf vrij sceptisch was. Er staat: toen Jezus hún geloof zag, zei hij tot de lamme uw zonden zijn u vergeven. Daar kwamen ze niet voor, ze kwamen voor genezing. Blijkbaar had de man het nodige op zijn kerfstok, hoe het precies in elkaar zat weten we natuurlijk niet, maar Jezus maakt wel duidelijk dat hij de geestelijke gezondheid nog belangrijker vindt dan de lichamelijke, dat hij ook zo mensen nieuwe kansen op een nieuwe toekomst wil geven. De geleerden van die tijd vonden dat hij zijn boekje te buiten ging, maar, zoals uit zoveel andere evangelieteksten blijkt: bij Jezus ging het welzijn van de mens altijd boven het boekje.
Die houding vraagt hij ook van ons. Dat wij mensen nieuwe kansen geven, uitzicht op een goed bestaan. Het kan gaan om zieken of gehandicapten die we ondersteunen. Het kan gaan om mensen die in een diep dal zitten die we helpen om er weer uit te komen. Het kan ook gaan om mensen die in de fout zijn gegaan, die zich schuldig hebben gemaakt aan crimineel gedrag, dat we hen in onze veroordeling niet meteen levenslang geven, maar hen ook de kans geven een nieuw bestaan op te bouwen. Dat laatste is echter wel verschrikkelijk moeilijk, zeker ook in onze tijd waarin zo gemakkelijk geroepen wordt dat criminelen niet genoeg gestraft worden. Maar als we de boodschap van het evangelie serieus nemen, moeten we ook dat laatste proberen waar te maken.
Daar heb ik eens een prachtig voorbeeld van gelezen. Een jonge kerel, dronken achter het stuur, had een kind dood gereden. Bij de rechtzaak werd 10 jaar tegen hem geëist. De vader van het verongelukte kind vroeg het woord en zei: “Edelachtbare. Wat gebeurd is, is verschrikkelijk. Mijn vrouw en ik zullen de pijn altijd met ons meedragen. Toch wil ik u vragen deze jongeman niet te zwaar te straffen. Geen enkele straf, hoe zwaar ook, kan goed maken wat er gebeurd is, maar hoe langer hij de gevangenis in draait, hoe moeilijker het voor hem zal worden om weer zijn plaats in de samenleving in te nemen. Daarom vraag ik u; geef hem de kans om nog iets van zijn leven te maken.”
Niet veel mensen zullen in staat zijn om zoiets te zeggen, zeker niet in die omstandigheden. Maar die man had wel de boodschap van het evangelie begrepen. Hopelijk begrijpen wij er ook iets van.