6e zondag door het jaar (2009)

Toen TBC nog volksvijand no. 1 was, had je overal sanatoria waar de zieken voor kortere of langere tijd kuurden om weer beter te worden . Je had er ook die thuis verbleven in een soort houten huisje, net groot genoeg om er een bed en een tafeltje in de zetten, met de ramen altijd wagenwijd open. De ouderen onder u weten dat waarschijnlijk nog wel.
In een klein dorp lag zo een nog vrij jongeman in zijn houten huisje. Mevrouw A zei tegen ieder die ze tegen kwam: wat erg toch voor die jongen. Ik heb zielsmedelijden met hem. Ze kwam elke dag langs zijn houten huisje maar meer dan een vluchtige groet kon er niet vanaf. Ze was veel te bang voor besmetting.
Mevrouw. B kwam ook elke dag langs, ook zij had medelijden, al praatte zij er niet zo over, maar praktisch elke dag maakte ze even een babbeltjes met de zieke en dat betekende heel veel voor hem.
Dat is een voorbeeld uit de praktijk van die zin uit het evangelie: door medelijden bewogen stak Jezus zijn hand uit en raakte de melaatse aan. En een besmettelijke melaatse aanraken, was toen een heel grote stap.
Het gaat hier om twee heel fundamentele zaken; die geen van beiden zo vanzelfsprekend zijn, toen niet en nu niet. Het gaat om bewogen worden, geraakt worden door de narigheid van anderen én het gaat erom dat je een helpende hand uitsteekt, om te troosten, te ondersteunen, of om gewoon nabij te zijn. Die twee aspecten moeten altijd samen gaan als we Jezus willen navolgen op zijn weg.
In onze tijd hebben we de ziekte aids. Ook in ons land heeft die ziekte meerdere slachtoffers gemaakt vooral onder de drugsgebruikers en homosexuelen. In de beginjaren werd aids gezien als een vreselijk besmettelijke ziekte en aidspatiënten werd gemeden als de melaatsen in het evangelie. Die vrees voor besmetting weerhield velen ervan om naar ze toe te gaan en een helpende hand te bieden. Bovendien was men vaak niet bewogen door medelijden jegens hen want zo zeiden veel brave burgers: het is hun eigen schuld, hadden ze maar anders moeten leven.
Gelukkig is er veel veranderd rond de ziekte aids, door goede medische hulp kunnen patiënten nog veel jaren zinvol leven, en er wordt ook alles gedaan om die mensen uit hun isolement te halen bijvoorbeeld door de zogenaamde buddy’s, mensen die met hen optrekken. En of die nu katholiek of protestant of niets zijn, dat is niet belangrijk, maar die mensen handelen wel volgens de weg van Jezus. Ook hier geldt: medelijden hebben met iemand die door ziekte of ander onheil getroffen is, is heel belangrijk ook als het misschien zijn eigen schuld is. En even belangrijk is dat medelijden zich uit in een helpende hand.
Nu worden we tegenwoordig met name door de televisie zo vaak geconfronteerd met het lijden van mensen uit heel de wereld dat we er beetje immuun voor worden. Of zoals men zelf zegt: je moet een beetje eelt op je ziel hebben bij alle ellende die er is in onze wereld, anders ga je er onder door. In die zin wordt medelijden hebben steeds moeilijker, Maar als mensen geen echt medelijden meer kennen, als een samenleving zich zo verhardt dat men niet meer meevoelt met anderen, dan wordt die samenleving onleefbaar voor iedereen.
Medelijden hebben met anderen kent natuurlijk allerlei gradaties. “Ik heb zo’n medelijden met die of die”, wordt er vaak goed bedoeld gezegd, zonder dat we echt de pijn van die ander voelen. En toch, echt medelijden is een woord dat je eigenlijk letterlijk moet nemen: er zelf onder lijden dat een ander het moeilijk heeft, zelf de pijn van de ander in je hart voelen. Zo kunnen ouders intens mee-lijden als hun kinderen het moeilijk hebben en andersom.
Echt medelijden vraagt ook altijd dat je een band hebt met die ander, die band kan er al zijn voordat die ander een lijdensweg moet gaan, maar die band kan ook ontstaan en zich verdiepen door samen op te trekken gedurende die lijdensweg van die ander. Nu kan natuurlijk niemand alle pijn en lijden van medemensen echt meevoelen, want er is ontstellend veel verdriet links en rechts. Dan heb je zelf ook geen leven meer. En ook al voel je wel met anderen mee, je kunt niet iedereen die het moeilijk heeft een helpende hand bieden. We moeten wel realistisch blijven, maar een realist zonder gevoelens van medelijden is in feite een onmens.