Feest van Christus Koning (1997)

Een wonderlijk tafereel. Pilatus en Jezus. Aan de ene kant de wereldse machthebber, weliswaar geen koning, Pilatus was zetbaas van de Romeinse keizer. Niettemin was hij een groot heerser, bekleed met absolute macht, met een groot leger om zijn macht op te leggen. Een man van pracht en praal, met een groot paleis, met talloze dienaren die alles deden om hun meester te behagen. En zoals bij alle groten der aarde: met waarheid en gerechtigheid nam hij het niet zo nauw. Wat is waarheid? zei hij schamper.
Aan de andere kant staat Jezus, een profeet, een leraar, verstoten en verguisd door zijn eigen volk, geen pracht en praal, geen macht, geen leger, wel dienaren maar die waren op de vlucht. Mooie dienaren. En toch, bent u koning? Ja, dat ben ik!
Pilatus en Jezus, twee totaal verschillende mensen, twee totaal verschillende werelden. In de ene wereld gaat het om macht en machtszucht, en daarom ook om willekeur in de uitoefening van die macht, waarbij het eigen belang, de eigen positie, voorop staat. In die andere wereld gaat het niet om macht of heerszucht, maar juist om dienstbaarheid en dat betekent: de bereidheid je eigen positie ondergeschikt te maken aan het welzijn van anderen.
Dat is de waarheid waarvan Jezus kwam getuigen, en alleen in die waarheid kan een mens echt mens zijn. De ware menselijke grootheid bestaat niet in macht en in al die andere zaken die in de wereld van Pilatus als belangrijk gezien worden. De waarheid is dat mensen alleen dan geluk en levensvervulling kan vinden als hij zijn leven geeft voor zijn vrienden.
Pilatus en Jezus, twee tegenpolen tegenover elkaar. Winnaar en verliezer, zo ziet het er tenminste uit. De winnaar is toch altijd de man met de macht, die heeft in alle omstandigheden het laatste woord. De verliezer is altijd de machteloze, die heeft uiteindelijk geen been om op te staan als het op een confrontatie aankomt. En machthebbers voelen zich toch gauw bedreigd door mensen die zich inzetten voor de waarheid. Die moeten het maar al te vaak bekopen met hun leven. Zo ook Jezus. Natuurlijk verloor hij het tegen Pilatus, vanzelfsprekend moest hij het onderspit delven tegenover de machtige klasse van de joodse priesters en schriftgeleerden, die ook al niet van zijn waarheid gediend waren. En toch, die machteloze, die verliezer, reageert op de spot van Pilatus: Ja, koning ben ik. Maar hij voegt er meteen aan toe: maar wel totaal anders dan jij denkt, mijn koninkrijk is niet van deze wereld.
Bij koninkrijk denken we toch altijd aan macht, aan grootheid, Welke macht vertegenwoordigt die verguisde, verraden, verloochende Jezus? In het licht van het evangelie gaat het hier om de macht van de dienstbaarheid, de grootheid van liefde en trouw.
Elders zegt Jezus in het evangelie: jullie weten dat de heersers der volken hen met ijzeren vuist regeren en dat de machtigen misbruik maken van hun macht over hen. Dit mag bij jullie niet het geval zijn. Als jullie groot willen zijn, eersten, dan moet je dienaar van allen zijn.
Pilatus en Jezus, twee uitersten, extremer kan gewoon niet. En de vraag is: waar staan wij? Waarvoor kiezen wij? Of weten we niet te kiezen? Proberen we wat te schipperen? Politici zijn daar bijzonder goed is, ook christelijke politici. Maar doen we het allemaal niet een beetje? O, we zullen heus niet voor die macht van Pilatus kiezen, we zijn toch democratisch ingesteld, en dus tegen tirannie, en dus tegen machtsmisbruik, machtswillekeur en onderdrukking. Maar kiezen voor de waarheid van Jezus, voor zijn dienende en onbaatzuchtige liefde en trouw aan anderen, dat is meestal toch ook teveel gevraagd. We zitten er een beetje midden in: een beetje van de ene kant, een beetje van de andere kant. Veel goede wil, maar het vlees is zwak.
Christus koning, met onderdanen, dienaren, gelovigen, die in alles net zo handelen zoals hij, dat lijkt nog een droom, geen haalbare kaart, misschien een verre toekomst. Maar wil die droom ooit werkelijkheid worden, dan moeten we vandaag al werken aan de verwezelijking ervan, hoe dwaas het uitzichtloos het ook lijkt. Maar kiezen voor de waarheid van Jezus, is wezenlijk kiezen voor dienstbaarheid, liefde en trouw, hoe moeilijk dat in de konkrete omstandigheden van het leven ook is.