Voor de zoveelste keer lezen we in de Bijbel een onwaarschijnlijk verhaal. Met onze logische kop snappen we niet, dat we dat blijven lezen in onze eeuw en dat we daar bovendien nog in geloven. Er moet dus iets aan de hand zijn ofwel met onze logica ofwel met dat onmogelijke verhaal ofwel met allebei.
Om te beginnen. Ons vermogen om logisch te denken is zeer groot Het is de kracht van het Westen al eeuwenlang. En we hebben die kracht ontwikkeld en opgedreven tot een benijdenswaardige hoogte: de hele ‘primitieve’ wereld kijkt op naar ons technologisch vernuft. Om er niet beschaamd om te zijn! Maar elke medaille heeft blijkbaar zijn schaduwzijde. Wij komen er haast niet meer toe te geloven in een waarheid die niet meetbaar is. Wij komen er haast niet meer toe geloof te hechten aan de waarheid van primitieve verhalen, van legenden of sagen.
Daarom is onder andere de weduwe van Sarepta weer eens een stuk naïef verhaal, zonder inhoud voor ons. Het reveleert ons niets. Dat zal wel de eenzijdigheid zijn van onze technische en wetenschappelijke dogma ’s
Wij lezen dus het verhaal van de weduwe. Wij verifiëren eerst wat er te verifiëren valt en dat is niet weinig. Het doet ons redelijk verstand al eventjes goed. We zijn ten tijde van Elia de profeet, ten tijde van Koning Achab en zijn vrouw Jesabel. Een nieuwe godsdienst wordt ingevoerd, een geschenk van de koningin! Deze godsdienst vereert en aanbidt de vruchtbaarheid. De God van Israël moet dus weg. Daarop volgt een soort economische boycot vanwege Israëls God. Wie is nu het slachtoffer van deze boycot? De arme wordt er het meest door getroffen. De arme is in het verhaal een weduwe met een zoon. Ze zit met haar voorraad op de bodem. Als ze het laatste nu ook nog op gebruikt, is de bodem bloot en heeft ze niets meer. Dat is de logica die ieder mens verstaat. Zoveel gebrek aan logica kan je dit verhaal niet verwijten.
Maar dan komt wat typisch bijbel is, wat typisch blijde boodschap is: geven kan je altijd! Daarvoor hoef je geen overvloed te bezitten. Ook vanuit armoe kan een mens nog geven. Dat zal ook een andere weduwe doen: zij zal een muntstuk geven vanuit haar armoede. ‘Bijna niets’ kan nog vermenigvuldigd worden! Vijf broodjes en twee vissen, dat is niet veel, maar het is genoeg om te vermenigvuldigen als je maar deelt. Dat is de nieuwe logica, dat is de nieuwe wiskunde. Maar ja, het is natuurlijk primitief Zo primitief dat het rijke Westen dit naïeve avontuur niet meer verstaat en het niet meer aandurft.
Welnu, vandaag staat dat in de boeken en wij lezen daaruit. Maar missionarissen en helderziende toeristen vertellen ons, dat bij voorbeeld de Afrikaanse mens dit verhaal elke dag nog schrijft. Als ze bijna niets meer hebben, geven ze nog. En niemand begrijpt waar ze het vandaan halen. Zij echter wel: ze blijven maar geven en de bodem raakt nooit bloot. Begrijpe wie begrijpen kan!
Misschien is een economische boycot inderdaad onrechtvaardig en het zou helemaal anders moeten. Wat aan miljoenen mensen wordt aangedaan in naam van ik weet niet welke ideologie, maakt en houdt de arme arm. Wellicht is het Westen daarin heel, heel primitief?!?
Maar de arme heeft een spreuk uitgevonden: le besoin crée l’organe! De nood leert ons onze onuitputtelijke mogelijkheden.
Daarom vloekt de arme minder op God dan de rijke die geen reden tot vloeken heeft.