Ik ben wel goed maar niet gek, die uitspraak hoor je nogal eens. En heel dikwijls heeft degene die dat zegt, helemaal gelijk.
Die weduwe uit de eerste lezing was bereid om haar laatste beetje eten te delen met een vreemdeling. Dan zeggen wij allemaal: ze is niet goed bij haar hoofd, zoiets doe je toch niet in die omstandigheden. Wij begrijpen dan ook weinig of niets van die oosterse gastvrijheid waarin mensen bereid zijn het kleine beetje dat ze hebben te delen met hun gast of gasten. Dat is absurd, zeggen we.
Die weduwe uit het evangelie geeft haar laatste centen aan de tempel. Ook dan zeggen we allemaal: dat is te gek voor woorden, die arme vrouw moest eerst maar eens aan zichzelf denken. En iedereen die dat zegt heeft nog een beetje gelijk ook, tenminste in onze gewone manier van denken.
Als je alleen maar rationeel denkt, dan zijn die twee vrouwen stapelgek om zo te handelen. Beide lezingen geven een extreem voorbeeld, niet om te zeggen: zo moet iedereen in soortgelijke gevallen doen. maar wel om ons aan het denken te zetten.
Er zijn situaties waarin je een beetje gek moet zijn om echt goed te zijn. Er zijn situaties waarin je je hart moet laten spreken ook al zegt je verstand: hier hoef je niets te doen, of: het is niet verstandig dat je het doet.
Een vrouw was altijd in de weer voor haar invalide buurman. Dag en nacht stond zij voor hem klaar. Haar kinderen zeiden vaak: Mam, je bent gek, dat je dat allemaal doet, denk toch wat meer aan jezelf. Die man heeft ook kinderen, die moeten maar wat meer voor hem doen. Ze maken nu misbruik van jouw goedheid. Dan zei ze meestal maar niets en ze dacht bij zichzelf: jullie hebben in theorie misschien wel gelijk, maar ik kan die man toch niet laten vallen, hij rekent op mij.
Een ander voorbeeld van een kinderloos echtpaar, ze hadden allebei een goede baan en verdienden een hoop geld. Toch leefden ze heel sober, heel zuinig, zonder enige luxe en alles wat ze konden sparen, ging naar een weeshuis in India. Daar waren ze ooit geweest en de armoede daar had zo’n indruk op hen gemaakt dat ze besloten hadden om al hun geld daaraan te besteden. Toen een van de twee promotie maakte en dus meer ging verdienen, was de reactie: o wat fijn, nu kunnen we wat meer naar India sturen. Sommige mensen in hun omgeving bewonderden hun houding, voor de meeste waren ze niet goed snik. Zoiets doe je toch niet als normaal mens.
Zo’n levensinstelling van alles geven wat je hebt kun je echt niet van iedereen verwachten, en in veel gevallen zou dat ook niet verantwoord zijn. En toch, de wereld zou er heel wat beter aan toe zijn als wat men wat meer om zijn medemensen zou geven, wat meer aan hen zou geven, en dan moet je niet alleen aan geld denken, maar nog veel meer aan wat tijd, wat aandacht, wat zorg en hulp.
Ik ben wel goed maar niet gek. Te vaak is het ook een excuus om maar niet in actie te komen, ook als je hart eigenlijk zegt: hier zou ik wat moeten doen. In onze computergestuurde samenleving moet alles verstandelijk beredeneerd en berekend worden, of het wel verantwoord is om iets wel of niet te doen. Liefst moet er nog een onderzoek plaatsvinden of moet de een of andere commissie zich erover buigen. Zo maar spontaan je hart laten spreken, daar lijkt steeds minder ruimte voor te zijn. Dat is namelijk riskant. En dat is het zeker in onze tijd ook wel een beetje, maar gelukkig zijn er veel mensen die zoveel vertrouwen hebben in zichzelf en de samenleving dat ze risico’s durven lopen, als het op geven aan komt.
Als het gaat om collectes voor noden elders in de wereld, hoor je mensen wel zeggen: ik doe niet meer,’ dat geld komt toch niet goed terecht. Ja, dat risico loop je als je wat geeft, anderzijds dat risico is veel en veel minder groot dan men wel eens wil doen geloven. Maar vaak is zo’n opmerking niet meer dan een zwak excuus om maar niet mee te doen. Gelukkig zijn er nog heel veel mensen die wel zo gek zijn om toch te geven, geld, zorg, liefde. Zolang die mensen er zijn, is er hoop.