Schamele overvloed (2006)

Ik snap dat ik vandaag naar aanleiding van de lezingen heel voorzichtig moet zijn met wat ik zeg. Hier in Osdorp is relatief veel armoede. Bij ons voedselproject Eten & Delen merken we zelfs dat er tientallen moeders zijn die voor hun kinderen niet genoeg te eten hebben. Met enige fantasie zou je hen de moderne weduwen van onze tijd kunnen noemen. Daarnaast zijn er - ook in onze parochie en als ik hier om me heen kijk - veel echte weduwen. Die combinatie van veel armoede en veel weduwen doet veronderstellen dat er ook de nodige arme weduwen moeten zijn.

Als we dan naar de Schriftlezingen van vandaag luisteren hoe positief het beeld van de arme weduwen is en hoe daartegenover wordt gesproken over de schijnheilige religieuze voorgangers, die daar alleen maar staan te pronken met hun mooie gewaden … dan snapt u wel waarom ik op dit moment op mijn woorden moet passen.

Ook in alle ernst ligt hier een reëel gevaar dat bij geloof en godsdienst altijd en overal op de loer ligt: we brengen in mooie gebeden, woorden en liederen eer aan God en laten intussen de arme weduwen van onze tijd aan hun lot over. Ik zou u daarom willen vragen: als u ooit dat idee hebt of krijgt, wilt u mij daar dan alsjeblieft op aanspreken.

Er zijn ook momenten dat ik het zelf lastig vind, bijvoorbeeld als ik geld moet vragen voor de kerk. Het liefst zou ik altijd zeggen dat alles gratis is en dat in de kerk nooit iemand hoeft te betalen, maar u weet net zo goed als ik dat we als kerk niet van de wind leven, en als Lucasparochie ook niet echt ruim bij kas zitten, en dan zeg ik het nog voorzichtig. Zo zijn we op dit moment bezig met de voorbereiding voor de Aktie Kerkbalans van januari, en daarvoor moet ik eerdaags een brief aan u, aan alle parochianen schrijven. Daarbij realiseer ik me dat het nodig is en tegelijkertijd ken ik de armoede bij velen in Osdorp en de gulheid waarmee velen van u al jarenlang aan onze kerk geven. Dat vind ik lastig.

Ik moet dan altijd denken aan een verhaal uit de oude doos, van een echtpaar dat het niet breed had en jarenlang aan het sparen was om de man in de gelegenheid te stellen zijn vrouw de bontjas cadeau te doen die zij al zo lang wilde hebben en waar ze in de winkel vaak naar was wezen kijken. Nu was het bijna zover, en toen kwam de kapelaan langs, op huisbezoek, en hij vertelde over het gat in de begroting van de parochie en de noodzakelijke werkzaamheden aan het kerkgebouw, en deed een beroep op hun eventuele spaarcentjes. U voelt waarschijnlijk al aan dat die bontjas er nooit is gekomen, en los van hoe de meesten van ons tegenwoordig over bontjassen denken,
dit was niet goed voor hun huwelijk. Nu wil ik niet zeggen dat mensen nooit een offer mogen brengen, dat het verkeerd is als we aan den lijve voelen dat iets waardevols ons ook echt iets kost, maar laat het dan wel een keuze zijn die de echtelieden gezamenlijk en in vrijheid kunnen maken.

Dat grote offer uit vrije wil brengen de twee weduwen in de Schriftlezingen van vandaag, de ene op verzoek van Elia, de ander op eigen initiatief. Beiden geven ze het laatste wat ze hebben.

Waarom worden ze hier nu voor geprezen en ons zo nadrukkelijk tot voorbeeld gesteld? Omdat ze zoveel geven voor het goede doel? Omdat armen vaak zo niet meestal veel meer geven dan de rijken?

Dat alles misschien ook. Zeker worden ze ook geprezen omdat zij hun zekerheid voorbij zich zonder enige terughoudendheid met heel hun hebben en houden geheel aan God toevertrouwen zelfs met hun laatste bezit, datgene wat ze die dag nodig zouden hebben om te kunnen eten.

Hoe het die twee anonieme vrouwen verder vergaat, horen we vandaag niet en vermeldt de Schrift verder ook niet. Wel dat zij twee van de allergrootste figuren, Elia en Jezus, in staat stellen verder te gaan met hun levensweg. Het lijkt niet overdreven te stellen dat deze twee, ieder op haar eigen manier voor Elia en Jezus zo’n voorbeeld zijn dat zij daardoor gesterkt worden om zelf ook hun leven geheel te geven, onbaatzuchtig weg te schenken, in vertrouwen op God voor het geluk van mensen.
Daarom mogen ze ook voor ons tot voorbeeld zijn.