Afgelopen dinsdag trotseerden tweeëneenhalf miljoen mensen in Washington urenlang de ijzige kou om getuige te kunnen zijn van de inauguratie van Barack Obama tot 44e president van de Verenigde Staten. Voor zijn veiligheid waren liefst 42.500 mannen en vrouwen ingezet. Ze hadden het er meer dan royaal voor over. Na een korte eedaflegging even na het middaguur hield Obama een toespraak, die velen dankbaar maakte, tot tranen toe ontroerde, en uitdaagde om zich in te zetten. Een eerlijke inschatting maakte de gloednieuwe president van de realiteit van het ogenblik: de uitzichtloze oorlogen, de ingestorte financiële wereld, de toegenomen werkeloosheid, de armoede, de bedreiging van onze planeet. ‘Op deze dag komen we bijeen omdat we hoop hebben verkozen boven angst, eensgezindheid boven conflict en onenigheid. Op deze dag zijn wij gekomen om een einde te verklaren aan de bekrompen meningsverschillen en valse beloften, de beschuldigingen over en weer en de uitgewoonde dogma’s, die onze politici te lang in haar greep hebben gehouden’ Meteen na afloop van die toespraak werden allerlei mensen geïnterviewd over wat ze van zijn woorden vonden. Een vrouwelijke dominee zei toen: ‘Ik ga vanaf de kansel meer preken over hoe je verandering teweegbrengt. Barack Obama laat zien hoeveel invloed één persoon kan hebben.’
De toespraak van de president past goed bij deze zondag, waarop we de jaarlijkse Gebedsweek voor de Eenheid afronden. Willen wij dat ook: hoop verkiezen boven angst, en eensgezindheid boven conflict en onenigheid? Willen wij dat ook: een einde verklaren aan de bekrompen meningsverschillen, de valse beloften, de beschuldigingen over en weer, en de uitgewoonde dogma’s? Wat een opluchting zou het zijn als wij binnen onze eigen kerk, maar ook tussen de kerken onderling, accepteren dat er een verscheidenheid aan gaven bestaat, een veelkleurigheid aan inzichten, een rijkdom aan godsbeelden, en een waaier aan woorden. Dat is toch ook wat de apostel Paulus, die dit jaar in de schijnwerpers staat, keer op keer zijn gemeentes op het hart bindt: ‘Er zijn verschillende gaven, maar de Geest die ze geeft, is een en dezelfde.‘Wij zijn met ons allen door de doop één lichaam geworden in de kracht van de ene Geest, of we nu Joden of Grieken, slaven of vrije mensen zijn: allemaal zijn we doordrenkt met één Geest’ (1 Korintiërs 12).
Ook president Barack Obama herkende zich in dergelijke woorden van Paulus, toen hij zei: ‘De tijd is gekomen om kinderachtigheden vaarwel te zeggen’. Want de mooiste droom moet werkelijkheid worden, niet alleen in de Amerikaanse politiek, maar ook in de manier waarop wij geloven. Het gaat om de brutaliteit van de hoop. Het gaat erom dat we onze verantwoordelijkheid op ons nemen om een nieuw begin te kunnen maken.
Dat inzicht sluit aan bij het evangelie van deze zondag, waarin Jezus tegen mensen, die het niet verwachtten en er misschien ook niet op zaten te wachten, zei: ‘Hé, kom, achter me aan.’ Vissers die weten van boten en netten, water en weer, worden uitgedaagd om vissers van mensen te worden. Dat wil zeggen: mensen binnenhalen die buiten in de kou staan, Barmhartige Samaritanen worden die niet met een boog om de slachtoffers heenlopen, ook op de heilige sabbat een kalf uit de put ophalen.
Jezus kan kiezen wat en wie hij wil, maar als er geen antwoord komt, staat hij met lege handen. De indrukwekkende, nu 88-jarige Daniel Berrigan, een Amerikaans jezuïet die voor zijn vredeswerk in de gevangenis heeft gezeten, zei ruim dertig jaar geleden tegen mij: ‘Kies om gekozen te worden.’ Ja, inderdaad, je moet ervoor kiezen dat Jezus je kiest. Anders raakt zijn roeping je niet. Nu is de tijd rijp, in Washington, in Osdorp, in Gaza, in Afghanistan, en op zoveel andere plaatsen, eigenlijk op alle plaatsen ter wereld, in ieder huis, in ieder mens. Zie het, voel het, maak het waar: ‘Het koninkrijk van God is vlakbij.’ Het heeft geen zin om te wachten totdat een ander iets doet. De keus is aan jou, om je te verzetten tegen de doodsheid van een voorbije wereld, van een voorbije wrok, van een voorbije kans. van een voorbije kerk. ‘He’, kom, achter me aan’, zegt Jezus, die wegtrekt uit de woestijn van gevangenschap, en mensen in zijn voetspoor roept.
De Amsterdamse dichter Remco Campert heeft daar ooit een prachtig gedicht over geschreven:
Verzet begint niet met grote woorden
maar met kleine daden
zoals storm met zacht geritsel in de tuin
of de kat die de kolder in zijn kop krijgt
zoals brede rivieren
met een kleine bron
verscholen in het woud
zoals een vuurzee
met dezelfde lucifer
die de sigaret aansteekt
zoals liefde met een blik
een aanraking iets dat je opvalt in een stem
jezelf een vraag stellen
daarmee begint verzet
en dan die vraag aan een ander stellen
Jezelf een vraag stellen, stem worden voor mensen zonder stem, de roep van Jezus horen: ‘Hé, kom, achter me aan.’ Dat zijn de basiselementen van elke christelijke roeping. Kies om gekozen te worden, neem je verantwoordelijkheid, word handlanger van God. Gods koninkrijk is in je, en jij bent in Gods koninkrijk. Dat is de blijde boodschap voor deze dag.