Ik moet u eerlijk bekennen dat ik het evangelie van deze zondag niet gemakkelijk vind, met name niet als ik besef in welke omstandigheden veel mensen verkeren. Maar laten we eens proberen, er wat meer zicht op te krijgen, juist ook met het oog op de situatie van menigeen vandaag de dag. Wat zegt dit evangelie over huwelijk en huwelijkstrouw?\
OORSPRONKELIJKE GELIJKHEID
Waartegen reageert Jezus, wanneer men hem de vraag stelt of een man een vrouw mag verstoten? Want dat is hun vraag. Jezus antwoord hun met een tegenvraag: ‘Wat zegt Mozes ervan?’ De Farizeeën zeggen: ‘Mozes heeft toegestaan een scheidingsbrief op te stellen en haar weg te sturen’. Jezus haalt dan een tekst aan die ouder is dan die van Mozes: de tekst uit het boek van de schepping, waarin wordt gezegd: man en vrouw zijn geschapen als gelijken, en in die gelijkheid besluiten zij te trouwen. Jezus verklaart hun, waarom Mozes die gelijkheid niet langer eerbiedigde. In de tijd tussen Mozes en de schepping was er iets gebeurd De oorspronkelijke gelijkheid van man en vrouw was verbroken door het invoeren van een patriarchale structuur met de man als centrum. Dat was niet de bedoeling van het scheppingsverhaal. Het was dus zo niet de bedoeling van God.\
PATRIARCHAAT DOORBREKEN
Jezus versterkt zijn redenering met een tweede aanhaling uit het boek van da schepping: ‘Zo komt het dat een man zijn vader en moeder verlaat en zich zo aan zijn vrouw hecht dat zij volkomen één worden’. Hierin wordt o.a. gezegd, dat een vrouw niet aan een man in eigendom wordt gegeven om ‘zijn’ familie- en levenslijn voort te zetten. De man moet juist dit patriarchale familiepatroon verbreken, om samen met zijn vrouw in gelijkheid één te zijn. Het is die door God gewilde gelijkheid en eenheid die geen mens mag verbreken. Jezus heeft het heir dus niet over een echtscheiding als zodanig. Hij reageert tegen de ongelijkheid iN de verhouding van man en vrouw, die bleek uit de vraag die ze Hem stelden.
Later, als Jezus en zijn leerlingen veilig ‘thuis’ zijn, gaan zijn leerlingen dieper op de zaak in. Dat gaat ook beter in privé dan in het openbaar. Daar ‘thuis’, aanvaardt Jezus de werkelijkheid van een echtscheiding. Doet dat op een manier dat én man én vrouw gelijke rechten en plichten hebben. Beiden hebben het recht om het initiatief te nemen. Maar beiden moeten ook de verantwoordelijkheden en beperkingen aanvaarden die de dood van hun huwelijk met zich meebrengt.\
VEEL PIJN
Bij echtbreuk zijn er altijd twee mensen in het geding; de man en de vrouw. Dat is overigens ook het geval in een andersoortige relatie die oorspronkelijk bedoeld was als duurzaam. Welnu, waar verbondenheid met elkaar wordt verbroken, wordt doorgaans veel pijn, teleurstelling en verdriet doorleefd. En bij zo’n ingrijpende ervaring mag je niet aankomen met een gezegde als: ‘Mág dat, kán dat zomaar? Wat God verbonden heeft, mag de mens niet scheiden’. Daarvoor is de situatie vaak veel te complex. En wie mag oordelen? Uit ervaring met mensen wier verbond eigenlijk al jaren is verbroken voordat er sprake is van een scheiding, weet ik dat zo’n scheiding voor beiden ‘heilzaam’ kan zijn. ‘Maar de kinderen zij altijd de dupe’, wordt dan wel eens gezegd.
Tja, daar zit natuurlijk best wat in. Maar… ook voor de kinderen is het triest, als de band tussen hun ouders een knellende band is geworden. En ook zij kunnen het als bevrijdend ervaren. Als die spanning tussen hun ouders door een scheiding wordt weggenomen, vooral ook als zij beiden weer een goede verhouding kunnen onderhouden.\
WAAR LIEFDE IS…
Zoals Jezus zich ergerde aan de vraag van de Farizeeër: ‘Mag een man zijn vrouw verstoten?’. Zo erger ik me aan opmerkingen van buitenstaanders die een gescheiden paar be- en veroordelen. ‘Waar liefde is en vriendschap. Daar is God’, zingen wij nota bene op Witte Donderdag. Mogen wij mensen wier liefdes- en vriendschapsverbond verleden is, dan Gods liefde onthouden? Graag beveel ik zulke mensen aan in de liefde van God, van Gods kerk, van hun medemensen, zodat zij weer levens-kansen krijgen.