Twintigste zondag door het jaar (2006)

Jantje van zes gaat logeren bij opa en oma in Friesland. Dat vindt hij best heel spannend, een hele week bij opa en oma. Maar de eerste avond dat hij daar is doet zich een probleem voor. Bij het avondeten heeft oma een snee bruin brood voor hem gesmeerd. Hij mag zelf zeggen wat hij erop wil hebben. Maar Jantje zegt: ik lust geen bruin brood. Ik wil krentenbrood. Maar jongen toch, zegt oma, die hem verbaasd aankijkt, krentenbrood eet je toch alleen als het een beetje feest is. Ik krijg van mama elke dag krentenbrood, zegt Jantje. Dan heb je pech, zegt oma, ik heb geen krentenboord in huis, wij eten dat alleen op feestdagen. Eet nu maar lekker je snee brood op, bruin brood is heel gezond. Maar Jantje wil alleen krentenbrood. Nou, dan eet je maar een keer niet, denkt oma, morgen rammelt hij van de honger en eet hij vanzelf wel bruin brood.
In het evangelie van vandaag noemt Jezus zich het levende brood dat uit de hemel is neergedaald. Ik, zoals ik ben, een mens van vlees en bloed wil eten en drinken zijn, d.w.z. bron van levenskracht voor jullie geestelijke gezondheid. Bij deze uitspraak denken we meteen aan de communie, als er bij het uitdelen van de hostie gezegd wordt: het lichaam van Christus.
We zijn in het verleden gewend geraakt dat er altijd en overal eucharistievieringen waren, je kon als je wilde elke dag wel te communie gaan. Dat was de tijd dat we a.h.w. elke dag krentenbrood te eten kregen.
In de katholieke traditie was dat de gewoonste zaak van de wereld. In de protestantse traditie ligt dat echt heel anders. Die hebben maar zo nu en dan een avondmaalviering. In hun beleving is dat iets bijzonders, iets feestelijks, en dat doe je niet elke dag zo maar, net zo goed als je normaal gesproken niet elke dag krentenbrood eet. Maar ook in katholieke traditie zijn dingen aan het veranderen, noodgedwongen door de omstandigheid dat er nog maar weinig priesters zijn en dat er dus niet overal meer eucharistievieringen gehouden kunnen worden. En dus moeten de gelovigen het steeds vaker stellen met gewoon bruin brood, met gebedsvieringen die door parochianen verzorgd worden. Maar ook gebedsvieringen kunnen heel voedzaam brood zijn, heel belangrijk voor ons geestelijk leven.
Maar er zijn nogal wat mensen die zeggen: ik lust geen bruin brood, ik wil alleen krentenbrood. Als er een gebedsviering is, kom ik niet naar de kerk, ik wil per se een eucharistieviering, zo ben ik het gewend.
Het is echter nog een heel grote vraag of Jezus aan de eucharistieviering gedacht heeft en aan de communie toen hij zichzelf het levende brood uit de hemel noemde. Eigenlijk zegt hij: kijk naar mij, deze concrete mens van vlees en bloed, ik wil voedsel zijn voor alle mensen die zinvol door het leven willen gaan. Kijk naar wat ik doe, luister naar wat ik zeg, dan kan ik een bron van kracht zijn voor jullie om trouw te zijn aan mijn boodschap, aan het koninkrijk van God.
En dat doen we in elk biddend samenzijn: Kijken naar wat Jezus deed, luisteren naar wat hij zei, en in dat bezinnend samenzijn wil hij levend brood voor ons zijn. In elke gebedsviering beleven we verbondenheid met Jezus, kunnen we onze batterijen weer opladen om samen in zijn geest zinvol door het leven te gaan. Dit brood is ook heel belangrijk voor onze geestelijke gezondheid En dan is het natuurlijk ook fijn als we nu en dan krentenbrood kunnen eten, om in de eucharistieviering op bijzondere wijze verbondenheid te vieren, met Jezus en met elkaar.
Er zijn tegenwoordig ook steeds meer mensen die geen behoefte meer hebben aan het brood uit de hemel dat Jezus voor ons wil zijn. Ze voeden zich met de kant en klare maaltijden die door de reclame als zaligmakend worden aangeprezen, of met allerlei vette happen uit de muur van onze consumptiemaatschappij. Daar denken ze genoeg aan te hebben om door het leven te gaan, maar meestal ongemerkt raken ze geestelijk toch ondervoed en hebben ze in moeilijke tijden onvoldoende energie om zinvol door het leven te gaan.
Maar regelmatig gewoon bruin brood eten is wel zo gezond. En dan kan ook een snee krentenbrood een feest zijn.