Zeventiende zondag door het jaar (2009)

Een paar broden en een hele menigte mensen kan eten tot verzadiging toe. En er bleef nog een heleboel over ook. Dat is natuurlijk een fantastisch wonder. En we denken misschien : gebeurde zo’n wonder ook nu nog maar, dan was het probleem van honger en hongersnood meteen uit de wereld.
Moderne exegeten geven graag een wat andere betekenis aan dit verhaal van de wonderbare broodvermenigvuldiging. Volgens hen ging er zo’n inspiratie en kracht van Jezus uit, dat hij al die mensen zover kreeg om alle eetwaar die ze bij zich hadden, samen te delen en toen bleek er meer dan genoeg voor iedereen te zijn.
Ik ben er toen niet bij geweest, ik weet dus niet of die moderne exegeten gelijk hebben. Het kan me ook niet veel schelen. Ik vind in elk geval wel dat deze uitleg helemaal past in Jezus’ prediking: namelijk dat we aandacht en zorg voor elkaar moeten hebben, dat we het leven en alles wat ons leven inhoud geeft, samen moeten delen.
Er zijn wel mensen in de kerk die veel moeite hebben met deze uitleg van de moderne exegeten: want, zo zeggen ze, als je die broodvermenigvuldiging zo uitlegt, dus als samen delen, dan is het toch geen wonder meer. Dan zeg ik: dat weet ik zo net nog niet. Met een paar broden een hele menigte voeden, dat is natuurlijk een wonder. Maar een menigte mensen, behept met egoïsme en eigen belangen, zover krijgen dat ze alles wat ze hebben samen delen: ik denk dat dit eigenlijk nog een veel groter wonder is.
En het allerbelangrijkste vind ik dat soort wonderen kunnen ook vandaag aan de dag nog gebeuren. Bij veel van die wonderverhalen uit het evangelie denk je: dat is hel mooi voor de mensen van toen, maar daar kunnen wij toch niets mee. Wij kunnen geen wonderen doen. Of toch wel? Kan ook nu het schijnbaar onmogelijke toch mogelijk worden? Er zijn zoveel situaties, of dingen die we graag anders zouden willen, maar waarvan wij of anderen zeggen: dat kan toch niet. En toch zie je soms gebeuren dat het wel kan door de inzet van velen.
Voorwaarde is wel dat er genoeg mensen zijn die er samen hun schouders onder zetten, die de handen ineenslaan en er veel voor over hebben. Er is nog een tweede voorwaarde: dat er iemand is, of meerderen, die anderen weten te inspireren, die anderen het geloof geven dat het schijnbaar onmogelijke toch kan. En dit soort wonderen gebeuren, gelukkig, nog steeds.
soms in het klein, in een wijk of een parochie, waar mensen, praktisch altijd vrijwilligers, van alles samen doen, en zo dingen van de grond krijgen, die je eigenlijk niet voor mogelijk houdt, voor de jeugd, voor de zieken, voor de ouderen. Soms gebeurt het in het groot.
U kent allemaal wel de Max Havelaarkoffie, of de Faretradekoffie zoals het nu heet. Er waren enkele mensen die zagen hoe de koffieboertjes in Mexico en elders in Latijns Amerika uitgebuit werden door de machtige tussenhandelaren. Bijna iedereen dacht dat hun macht echt niet te doorbreken was. Maar enkele idealisten geloofden er wel in, en wisten steeds meer mensen voor hun idee van eerlijke handel te winnen. Als de consumenten wat meer betalen voor de koffie en heel die tussenhandel wordt vermeden, dan krijgen die koffieboertjes een eerlijke betaling voor hun product. En het wonder is geschiedt: velen in Latijns-Amerika en elders hebben nu een menswaardig bestaan kunnen opbouwen dank zij de beweging van Fair Trade.
Breken en delen, dat is Jezus’ boodschap. En in wezen betekent dat: een stukje van jezelf afstaan ten bate van anderen. Dan kan zijn: je brood, vaak is het je geld: door bij te dragen aan een van de vele collectes die er zijn, of heel belangrijk ook door Fair Trade producten kopen. Voor de meesten van ons is iets meer betalen voor de koffie in feite iets geven van onze overvloed, iets waar we zelf niets van merken, maar koffieboertjes merken er heel veel van.
Het gaat vooral om onze houding jegens de medemens, dichtbij of ver weg. Zijn we bereid te delen door een stukje van onszelf afstaan voor anderen: iets van bezit, van onze tijd, onze aandacht, onze zorg, ons geduld, d.w.z. iets van onszelf geven, iets van ons leven? Dan kan het schijnbaar onmogelijke toch mogelijk worden: dat er genoeg welvaart en welzijn is voor iedereen.