De meeste godsdienstige regels en voorschriften zijn ooit ontstaan
uit sociale bewogenheid. Dat is ook zo met de rustdag, met de sabbat of de zondag. De oorspronkelijke bedoeling was om ook rust te gunnen aan slaven en lastdieren. Zes dagen mocht er gewerkt en gezwoegd worden. De zevende dag was er uit barmhartigheid:
dat alles en iedereen weer tot rust zou kunnen komen. Zo is de sabbat zelfs in het scheppingsverhaal terechtgekomen,
om daarmee te zeggen: het gaat niet om zomaar iets!
We hebben het hier over iets van den beginne, iets principieels dus.
De bedoeling is altijd geweest dat die dag gevierd zou worden
als een zonnige en vrije dag, een rustdag samen met de Eeuwige.
Zes dagen ben je bezig met “de dingen”. Maar niemand is er alleen voor “de dingen”. Je hebt ook iets wat daar bovenuit gaat: vrijheid, visie, geest, eeuwigheid. Wie niet afgestompt wil raken door de nieuwsstroom over de conflicten in de wereld en door de beelden van ongelukken en natuurgeweld, die heeft telkens weer de rust en de stilte nodig. In een leven zonder rust raakt al gauw alle menselijkheid en ook alle spiritualiteit zoek.
Daarom is het belangrijk om die rust serieus te onderhouden. Om telkens weer even te gaan zitten en opnieuw
te kijken naar het leven met de ogen van een kind.
Vakantie houden dus ook: Vacare, je vrij maken. Of Vacare Deo, je vrij maken voor God. Zo komen de leerlingen vandaag terug bij Jezus en vertellen dan over wat ze allemaal gedaan hebben. En Jezus zegt dan: Ga nou eens even mee naar een eenzame plaats, om uit te rusten. Eenzame plaats, dat is eigenlijk te glad vertaald. Er staat woeste plek, woestijnplaats, zoals de veertig jaar woestijn van het volk vóór de intocht in het nieuwe land.
Of zo’n plek als waar Jezus na zijn doop naar toe gedreven wordt: daar heen lokt Jezus zijn leerlingen. Om er uit te rusten, dat is opademen, terugkeren naar je bestemming: dat ze weer aansluiting krijgen met de diepere krachten in hun leven; zich ervan bewust worden waar het ook al weer allemaal om gaat.
Zo zien we ook hoe mensen door alle eeuwen heen vrijwillig de woestijn intrekken. Of in kloosters, want wat zijn die anders dan door mensenhand en door de Geest nagebouwde woestijnen. Die rust help ons om ons te herinneren: daar staan we voor, dáár komen we om, zó moet het worden.Die rust en die stilte maken dat we in onze ziel opnieuw ook de stem kunnen horen die ons roept: mens, waar is je broer, waar is je zusje, hoe is het met de arme aan je poort, de vluchteling aan je grens? Dat we weer omzien naar elkaar en naar de aarde die wij bewonen.
Marcus schrijft dit allemaal nog steeds voor de eerste parochie van Rome, tijdens de vervolgingen. Die mensen worstelden met een dubbele identiteit: zijn wij nu mensen van de Joodse godsdienst met haar regels - want Jezus was toch een Jodenman - óf is er met Hem echt iets nieuws begonnen. Waar dienen we ons als volgeling van Jezus nu wel en niet aan te houden?
De kernvraag hierbij is: wat helpt ons als samenleving verder, wat maakt ons heel? Daar draait immers alle religie om. Jezus is uit op menselijkheid. Hij keert zich tegen slavernij, tegen versteende harten, tegen gebrek aan mededogen. Mensen in Gods Naam helen, leven geven, dáár is het Hem om begonnen. En de sabbat, de rustdag, de tijd van bezinning en gebed, die is er om de visie te beschermen dat leven niet alleen bestaat uit werken
en dat de ene mens niet staat boven de andere.
Daarom zegt Hij: stop nou eens even met al dat gedoe, stap eens even uit die trein die alsmaar voort dendert.
Kom eens mee naar een woestijnplek en rust wat uit. U kent misschien het verhaal van die blanke ontdekkingsreiziger in Afrika. Die had een heel stel inlanders als dragers ingehuurd en hij dreef ze haastig voort, want hij betaalde ze toch? Maar in de namiddag gingen ze neerzitten en ze weigerden nog een stap te zetten.
Want, zeiden ze: Onze ziel is er nog niet,die kon niet zo snel meekomen…
De vakantietijd kan een heel geschikte tijd zijn om weer op zoek te gaan naar die rust. Je neemt even afstand van je werk, van je gewoontes, van de apparaten, van de TV als je trouwste vriend, de computer, de radio die altijd aan staat, de wekker, het werkschema, je haast en je stress.
Maar ook buiten de vakantie, in het gewone alledaagse leven kun je kleine momenten van rust zoeken die ervoor zorgen dat je leven niet verschraalt: de stilte van de vroege ochtend, als je wakker ligt en de ander slaapt,
de stilte in een pauze, vóór het eten misschien, op het station waar je wacht, tijdens de wandeling die je maakt.
Al die momenten kunnen je herinneren aan de diepere dimensie van het leven.
Maar het verhaal van vanmorgen gaat verder. Ze voeren dus naar een afgelegen plek om daar alleen te kunnen zijn.
En toen Hij uitstapte zag Hij een grote menigte en Hij voelde medelijden met hen. Geen enkele wet van God of kerk, ook niet die van de rustdag, zelfs niet onze vakantie kan zó belangrijk zijn dat wij de falende of gewonde mens
in de steek mogen laten.
De sabbat is er voor de mens en niet andersom. Als de mensen Jezus achterna komen is Hij vol mededogen, want, staat er: Ze waren als schapen zonder herder. Och wat zielig, denken wij dan al gauw. Maar dat is de strekking toch écht niet. Zielig is een schaap dat verdwaald of verloren is. Dat zich heeft afgescheiden van de gemeenschap en eigen wegen is gegaan. De houding van een schaap zonder herder echter is vol dynamiek: het is hartstochtelijk op zoek. Die mensen verlangen er naar dichtbij Hem te zijn, want bij Hem is veiligheid, geborgenheid, genezing en leven te vinden. Ze hongeren naar Hem. Hij is voor hen de tegenkracht tegen de machten die hun leven dreigen te verstikken. En Hij begon hen uitvoerig te onderrichten.
Daarom is het zo belangrijk dat die rustdag, die zondag, niet wordt als alle andere dagen. Want op die rustdag moet de stem blijven klinken van gelovige mensen die opkomen voor het leven zoals Hij dat heeft voorgeleefd, die mensenzoon, onze lieve Meester, Jezus, woord van God. Een lied over Hem.