Afgelopen donderdag liet het 8-uurjournaal beelden zien van hongerende kinderen in Afrika. Met een dikke buik van de wormen. Vliegen lopen hun over het gezicht. “Deze beelden gingen twintig jaar geleden de wereld over en veroorzaakten een schok,” was het commentaar van de nieuwslezer erbij. Ik vrees dat die beelden donderdagavond bij maar weinig kijkers een diepe bewogenheid teweegbracht. Mezelf betrapte ik erop dat mijn spontane gedachte de [niet-emotionele, maar rationele] vraag was of dit beelden van toen waren of van nu…
Bewogen
Pas wanneer je geraakt wordt, pas wanneer datgene wat je waarneemt je iets doet, word je bewogen, kom je in beweging. De aanblik van een ander die het moeilijk heeft of het zien van een medemens die gelukkig is, veroorzaakt een reactie: ofwel van ontroering, zoals bij Jezus in het evangelie; bij het zien van die menigte mensen die verloren liepen “werd Hij tot in het diepst van z’n hart geraakt” [Mk.6,34: esplagnisqh]. Ofwel je reactie is een afkeer, een je afsluiten, uit zelfbescherming of omdat je er ‘gewoon’ geen zin in hebt. Alleen als je geraakt wordt, als je je laat raken door het geluk of het ongeluk van een ander, kan een ontmoeting plaatshebben en een relatie ontstaan:“Deel in mijn vreugde; help me mijn last te dragen en bevrijd mij ervan, als je kunt.” Het zou je buurvrouw kunnen zijn of zomaar iemand die je op straat tegenkomt.
Druk, druk, druk
Jezus en Zijn leerlingen zoeken de eenzaamheid op, willen zich even een moment terugtrekken, omdat ze niet eens tijd hadden om te eten [Mk.6,31]. Het is voor velen vandaag herkenbaar: mensen met een drukke baan, mantelzorgers, alleenstaande moeders of vaders. Het leven van alledag is dikwijls al zwaar en onzeker genoeg. Er is eerder de neiging om meer tijd voor jezelf in te ruimen dan je nog verder open te stellen voor wat er om je heen gebeurt. Ook Jezus trekt Zich van tijd tot tijd terug om alleen te zijn, om te bidden en zo tot de bron/ Bron van leven, “tot Zichzelf”, te komen [bijv. Mk.1,45. 9,2. 14,32]. Tegelijkertijd sluit Hij Zich dan niet totaal af voor wat Hem op Z’n levenspad tegemoet komt. Bij de aanblik van de menigte, wordt Hij tot in het diepst van Z’n hart geraakt, laat Hij Zich met hen in en stelt Hij het alleen-zijn even uit [Mk. 6,46].
Wederkerigheid
Maar voor het ontstaan van een band, een verbondenheid tussen mensen is meer nodig dan de aanblik en geraakt te worden. Want het moet ook van twee kanten komen; een relatie kan alleen ontstaan als er wederkerigheid is. We zien hoe dat momenteel gestalte krijgt hier in Amsterdam, in het vervolg van “Amsterdam met hart en ziel”: Joden, Christenen, Moslims, Hindoes en vele andere gelovigen zien elkaar en laten zich raken door de aanwezigheid en het gelovig zoeken van de ander. En door deze ontvankelijkheid groeit de openheid tot elkaar en ontstaat een wederzijds vertrouwen, die het mogelijk maakt dat we elkaar beter leren kennen, respecteren, samenwerken en zelfs samen bidden.
Vertrouwen
Op het persoonlijke vlak is dat soms veel moeilijker - niet alleen tussen de verschillende culturen, maar eveneens tussen mensen van een zelfde cultuur, godsdienst, buurt en zelfs familie. Je laten raken door iemand dichtbij, je openen voor een vriend(in), dat gaat vaak toch niet zo gemakkelijk. Want, wat zal hij/zij wel niet denken? Zal hij/zij me niet veroordelen? Heeft hij/zij een verborgen agenda? Kortom, is die ander wel echt te ver-trouwen? Een ander ken je immers toch nooit helemaal.
Stefanus
In Jezus ontmoeten we iemand die leeft vanuit zo’n ontvankelijkheid en vertrouwen. Met Zijn leerlingen, Zijn vrienden, gaat Hij vertrouwelijk om [cf. Joh.15, 15] en vandaag lezen we hoezeer Hij openstaat voor vreemden, tijd maakt en hun aandacht geeft. En ook Stefanus is zo’n mens. Hij kijkt zelfs zijn vervolgers aan [Hnd.6,15] en zelfs wanneer hij gestenigd wordt, bidt hij voor zijn moordenaars [Hnd.7,60], zoals ook Jezus aan het Kruis [Lk.23,34]. Wat is dat toch, dat die bijbelse figuren kunnen wat ons in het dagelijks leven zoveel moeite kost?
Weten
In de Eerste lezing lezen we dat Stefanus vol van de H.Geest God en Jezus ziet [Hnd. 7,56]. En uit de woorden die hier gebruikt worden, blijkt dat Stefanus geraakt wordt; het geeft hem een enorm vertrouwen te weten en te ervaren dat de Eeuwige met hem is [cf. Js.49,15v] - zo’n vertrouwen, dat hij zelfs niet bang is om door z’n eigen volksgenoten als een gods-lasteraar te worden vermoord. Zijn relatie met de Levende en levengevende God maakt dat hij over angst en wantrouwen heen kan stappen en vrijuit kan leven, spreken en handelen. Als je in het diepst van je hart weet dat de Eeuwige jou ziet, jou vertrouwt en liefheeft [cf. Ps.139], dan hoef je het oordeel van een medemens niet te vrezen, zelfs niet als die kwaad wil.
Vertrouwensrelatie
Wie zo’n vertrouwen heeft, wie vanuit dat geloof wil leven, die leeft, die is waarlijk vrij. Het risico dat je verwond wordt, blijft. De mogelijkheid dat iemand je pijn doet, blijft. En de zorgen van alledag en de angst om jezelf te verliezen, maken wellicht dat je eerste reactie is dat je je afsluit. Echter, de innerlijke kracht die voortkomt uit de vertrouwensrelatie met de Almachtige en Barmhartige zal niemand je af kunnen nemen. En de liefde die je terugontvangt van iemand die wel ontvankelijk is voor wie je bent, maakt dat je geluk ervaart die blijft [omdat het door geen vuur of geen water bedreigd wordt, cf. Hl.8,6v].
Laten we ons daarom regelmatig een moment terugtrekken en tijd nemen om te eten, opdat we in het samen vieren van de Eucharistie ons door de Gever van alle goeds gezien, aanvaard en bemind weten. Zo mogen we in de openheid en in het vertrouwen met Hem en met elkaar geluk ervaren en het leven delen, het geluk en het leven die blijvend zijn. Moge dit voor ons allen zo zijn. Amen