Jezus onderbreekt zijn korte vakantie omdat mensen een beroep op hem doen. Hij voelt medelijden. Het treft hem dat ze lijken op een kudde schapen zonder herder. De schriftgeleerden en de priesters gaven het volk niet meer een gevoel van veiligheid. De mensen hadden niet het vertrouwen dat ze geleid werden op wegen die toekomst hadden. Dus begint Jezus hen toe te spreken. Wàt hij zegt vermeldt de evangelist niet. Kennelijk is het van minder belang wàt Jezus precies zei als wel dàt hij iets zei, recht uit zijn hart en uit betrokkenheid met de mensen.
Leiders moeten goede herders zijn. Dat was in het religieuze denken in Israël een steeds terugkerend motief. Ook Jeremia bespeelde dit thema. Wij moeten goede herders zijn.\
UIT MEDELIJDEN OF UIT FATSOEN?
Als de kerk ’s zondags open is voor een doop, dan komt er de laatste tijd wel eens een jongen binnen. “Waar is de pastoor?”, vraagt hij onzeker want de week ervoor had hij de koster daarvoor aangezien. “Ik ben zwerver”, stelt hij zich voor. “Ik ben het moe om in de zon te wandelen en ergens in een portiek te slapen. Hebt u vijf gulden voor het slaaphuis?” Ik voel verwarring. Hier, zo dichtbij het evangelieboek, kun je immers geen “nee” zeggen. Maar ik weet ook dat het misschien niet verstandig is om vijf gulden te geven. Ik moet hem een bon geven voor het slaaphuis, waarmee hij niets anders kan doen. Maar hij komt zo ongelegen. Ik weet niet precies waar ik die bonnen zo gauw moet krijgen. Ik besluit tot de makkelijkste weg en geef vijf gulden. Ben ik royaal of ben ik lui? Ik gaf ik zo snel omdat ik van hem af wilde zijn; omdat ik me geen hoeder, geen herder kon of wilde voelen. Ik wilde wel fatsoenlijk blijven maar voelde geen medelijden.\
PAMPERS OF GELD?
Een bedelares staat aan de deur. Ze spreekt Nederlands noch Engels. Ze lijkt me iemand uit Oost Europa. Dus ik voel al schuld bij haar aanblik. Wat hebben we er allemaal gedaan en niet gedaan? Ze houdt haar hand op. Een internationale gebaar. Ik haal een plastic zak en doe er een fles melk in, wat appels en een toevallige reep chocola. Ze is verrast. Ze had waarschijnlijk op wat geld gerekend. Toch dankt ze innig. Een week later staat ze er weer. Ze kijkt me dringend aan en fluistert iets over “bambino’s”, een heleboel bambino’s, meen ik te begrijpen. En dan zegt ze in onvervalst Amerikaans of Nederlands: “pampers”. Ik voel me betrapt. Weet ze dat ik celibatair ben en geen pampers in huis heb? Probeert ze zo om geld te krijgen in plaats van producten? En wat dan nog?
Ik stuur haar met een zak vol etenswaar naar huis, maar geef geen pampers en geen geld. Weer knaagt bij mij dat gevoel dat ik wel fatsoenlijk wil blijven maar me niet wil of kan engageren met haar. Het is zo moeilijk om een goede herder te zijn. Om je dag in de war te laten schoppen door een ontmoeting met een verloren schaap. Het is zo moeilijk om het zieke schaap te onderscheiden van een bedrieger.\
DE SCHAAMTE VOORBIJ
Ik denk aan mijn eigen moeder. Ze had vier kinderen en een vijfde was op komst, toen Amerikaanse soldaten bij ons op zolder waren ingekwartierd. Om haar wat te sparen brachten de soldaten hun vuile was twee huizen verderop naar een vrouw zonder kinderen. Terwijl mijn moeder hunkerde naar een stukje zeep. Ze had ook geen pampers in die tijd. Ze durfde niet te vragen. Maar enkele jaren later in de schoenwinkel schaamden wij ons als kinderen als zij, alle schaamte voorbij, probeerde af te dingen op de prijs. De nood leerde bedelen.
Ik denk aan de zwerver. Waar is hij vandaan? Uit welk nest is hij gevlucht? Was hij een ongewenst kind van ouders die zich ook niet hebben kunnen handhaven na misbruik en mishandeling? Als ik hem gekend had, als neef, als buurjongen…, hoe zou ik dan gehandeld hebben?\
HERDERS EN HERDERS
Je kunt herder zijn en je verantwoordelijk voelen voor het wereldgebeuren met allerlei wijze stellingen en interessante ideeën. Je verwijst op tijd naar het maatschappelijk werk. Je stort op de giro van Mensen in nood, en voor de rest houd je de boze wereld verre van je. Zo kun je een fatsoenlijke herder zijn. Maar Jezus gaat een stap verder. Hij ziet de mens in de ogen en voelt medelijden omdat hij beseft: ook jij bent uit God geboren, ook jij hebt niet om je ongeluk gevraagd. En Hij laat alle vooroordelen varen. Dat is de herder die uit medelijden handelt. Hij onderbreekt zijn vrije dagen. Daar heeft hij geen annuleringsverzekering voor nodig!
De kerk heeft altijd leiders gehad op wie het scherpe verwijt van Jezus van toepassing was. Maar de christelijke traditie heeft ook altijd heiligen voortgebracht die zich door medelijden bewogen helemaal inzette voor een ander.
En ik weet ook wel -zoals ik laatst las in een preek -: “een mens is niet overal verantwoordelijk voor”! Maar toch, wat zal onze maatschappij kil en onbarmhartig worden als we dat ideaal niet koesteren van de goede herder die zich door medelijden laat bewegen.\
DE MISLUKTE VAKANTIE
Lieve kinderen. Jezus had hard gewerkt met zijn leerlingen. “Zo” had hij gezegd, “Nu moeten jullie het maar eens zonder mij doen. Petrus, ga met Jakobus naar Tiberias en dan gaat Andreas met Johannes naar Kafarnaüm…” En zo stuurde hij ze allemaal twee aan twee op pad. “En dan moet je in het dorp met de mensen gaan praten. Dan moet je zeggen: Let op, want God is dichterbij dan jullie denken! Dus wees goed voor elkaar. En ga vooral naar de zieken en bidt met ze.” Dat had Jezus gezegd. En nu waren ze allemaal een paar dagen lang gaan oefenen. Het was veel moeilijker dan ze gedacht hadden. Ze werden dikwijls uitgelachen. Maar goed, dat hadden ze achter de rug, Nu kwamen ze weer bij Jezus en ze begonnen uitvoerig te vertellen hoe het gegaan was. “Nou”, zei Jezus, “jullie hebben hard gewerkt. Ik geef je een acht. En nou zijn we toe aan enkele dagen vakantie.” Ze gingen in een boot zitten en wilden naar een rustig plekje roeien. Maar ineens kwamen er tientallen mensen. Moeders met kinderen, zieken en armen en ze zochten Jezus. En Jezus ging maar weer aan het werk want mensen zij belangrijker dan vakantie.