Beven mensen voor profeten? Ik geloof van wel. Zij zijn voor de machtigen gevaarlijker dan wapens, dan kogels en raketten. Daarom worden ze ook meestal weggepromoveerd of naar het reservaat gestuurd of… hun werken worden op de index geplaatst. De machtigen zijn voor niets zo beducht als voor de macht van het woord. Denkers en dichters zijn daarom de luxe van de vrije landen. Zij zijn als de pest voor elke dictatuur.
Zo was dus ook Amos. Het gebeurde allemaal meer dan 700 jaar voor Christus. Hij was een boer uit het Zuiden. Welke koning uit het Noorden zou nu beven voor dat boertje? En toch, de koning was bang en zijn priester Amasja ook. Die kleine man raakte aan hun ideologie. Hij doorprikte hun strategie. Het woord van die Amos, die vijgenkweker, kon wel eens hun doodsvonnis betekenen.
Amos wilde namelijk vijgen verkopen voor Pasen. Met andere woorden, hij wilde spreken voor het te laat was. En het was bijna te laat. In Bethel, in die luxetempel, gebeurde het ergste wat er kan gebeuren in de ogen van een profeet: het onrecht werd er gewijd met wierook en offers. Om God te dienen met kerk en staat op de eerste rij en een plechtig Te Deum om er alles bij te vergeten… Maar dat was nu het tere punt: de mensen werden vergeten, de mensen die waren als Amos, de kleine veehouders, de kleine vijgenkwekertjes. De mensen die geen kans meer zagen om God te dienen met het werk van hun handen, met de vruchten der aarde in hun kleine schuren. Dat is hun Gods-dienst. Daar rust voor hen Gods zegen op. Daar erkennen ze Hem. Maar als God enkel en alleen in grote tempels gevonden kan worden, dan klopt er iets niet. Dan wordt God een rijke vreemde.
Dat is de taal van Amos. Dat is de taal van iemand die Gods adem heeft gevoeld en Gods stem heeft gehoord. Hij doet het dus niet uit zichzelf. Hij is niet een overtuigd syndicalist die de belangen van de kleine man verdedigt Hij spreekt uit roeping: hij moet het zeggen omdat God het wil. Omdat God een andersdenkende is als Hij in Bethel de liederen hoort. Dan zegt Hij, dat ze daar vals zingen. De prof eet komt met een nieuw lied: een lied van recht en vrede. Een eenvoudige melodie, een volkslied, eventueel met de dialect woorden van vijgenkwekers en boeren.
Amos was een bevrijdingstheoloog maar dat zal hijzelf wel nooit hebben geweten.