Zachte heelmeesters maken stinkende wonden. De profeten daarentegen zijn dikwijls heel harde heelmeesters. Ze hebben een boodschap die niet populair is. Ze doen namens God hun mond open, en wat God wil, is vaak net anders dan wat mensen doen. Dat komt soms hard aan.
Naar Ezechiël wordt niet geluisterd. Het volk is - naar zijn zeggen - ‘nukkig en weerbarstig’. En ook Jezus vindt geen gewillig oor; zeker in eigen kring wordt Hij niet serieus genomen. Hij zegt zelf: ‘Een profeet wordt overal geëerd, behalve in zijn eigen omgeving’. Want - zeggen de mensen - ‘is dat niet de zoon van een timmerman, en kennen we zijn familie niet?'.
Er is maar weinig veranderd: profeten stuiten nog altijd op tegenstand. Wie de meerderheid tegenspreekt, of vragen stelt bij het gemiddelde denken, wordt vaak vernikst en herinnerd aan haar of zijn eenvoudige afkomst: ‘We weten toch waar ze vandaan komen. We kennen hun familie. Wat verbeelden ze zich wel?’. Zo verging het Jezus, de profeten vóór Hem en de profeten na Hem.
We hebben geweldig respect voor een man als Martin Luther King. Hij was een eigentijdse profeet die het opnam voor de zwarten. Er is bewondering voor de moed van dominee Beyers Naudé of bisschop Tutu in Zuid-Afrika. Maar de profeten heel dichtbij, mensen die het onder ons opnemen voor allochtonen, mensen die hier hun huis of hun kerk openzetten voor ‘vreemd volk’, zijn al gauw van lotje getikt. Als ze maar ver genoeg weg blijven, is het goed, maar in eigen omgeving worden profeten niet geëerd.
Er is een bijna overdreven verering voor Moeder Teresa, die als een echte profeet, tegen de trend in, respect voor het leven blijft verkondigen. En zij heeft recht van spreken, omdat ze met haar medezusters de armste van de armsten eerbiedigt en hun leven en sterven draaglijk probeert te maken. Maar als in eigen omgeving mensen in de bres springen voor anderen, als mensen hier de helpende hand uitsteken naar mensen die aan het tobben zijn geraakt, hoor je nogal eens: ‘Dat zal ze wel niet voor niks doen. Ik ken haar moeder; die was ook al zo’. Inderdaad: een profeet wordt in eigen land niet geëerd.
Bisschop Romero was een profeet die stierf omdat hij de kant had gekozen van de verdrukten in zijn land. Hij wordt alom geëerd. Maar als hier in ons eigen land iemand van de kerk respectabele mensen kritisch benadert, is het al gauw een gelovige die zich met de verkeerde dingen bezighoudt. Want een profeet wordt niet geëerd in eigen land.
Zo stuit Jezus op onbegrip. Eerst bij de farizeeën, omdat Hij anders tegen wetten en tradities aankijkt dan zij. En dan bij zijn eigen familie. Vandaag horen we dat zijn dorpsgenoten Hem niet serieus willen nemen. Ze vonden eigenlijk dat hij met grote wijsheid sprak, maar die wijsheid accepteren van iemand die ze zo goed kenden - de zoon van Jozef en Maria -, was te veel eer geven aan een eenvoudige dorpsgenoot.
Als we op onze vingers worden getikt door een meerdere, is dat nog tot daaraan toe, maar de les gelezen krijgen - bijvoorbeeld - door je kinderen, je buren of je gelijke is dikwijls te veel gevraagd. Daardoor ook krijgt Jezus geen vertrouwen, en waar vertrouwen tussen mensen ontbreekt, valt niets te bereiken. Toen niet, nu niet en nooit.
Profeten - ook dichtbij, in eigen omgeving - dienen gerespec-teerd te worden, al zijn ze nog zo lastig. En we moeten het on-derlinge wantrouwen wegdoen; wantrouwen dat dikwijls geworteld is in: hij of zij is er een van die of die familie, groep of partij; dan zal hij of zij wel…
In Nazaret - zegt Marcus - kon hij geen wonderen doen. Allicht niet. Pas wanneer mensen elkaar vertrouwen schenken, kunnen er wonderen gebeuren.