Twaalfde zondag door het jaar (2006)

Waarom zijn jullie zo bang? Hoe is het mogelijk dat je nog geen geloof bezit. Ik vind dat maar een heel moeilijke uitspraak. Er klinkt een beetje in door: als je maar geloof hebt, hoef je nergens bang voor te zijn. Dat is wel wat al te gemakkelijk gezegd. Daar geloof ik niet in.
Elk normaal mens is wel eens bang, in meerdere of mindere mate. Als iemand zegt dat hij nooit bang was in zijn leven, dan kun je wel stellen dat hij ofwel staat te liegen ofwel dat hij niet echt leeft en niets doet in zijn leven.
Angst heeft veel verschijningsvormen. Er kan je iets overkomen, waar je flink van schrikt. Als een dokter tegen je zegt dat je een ernstige kwaal hebt, dan is dat zonder meer heel beangstigend. Dat is heel wat anders dan bang zijn voor een spin die op de muur zit.
Als je een aardbeving meemaakt, of een overstroming of een orkaan, dan kan dat heel beangstigend zijn. Dat is even anders dan schrikken omdat je opeens door je stoel zakt.
Je hebt mensen die, soms vanwege traumatische ervaringen in het verleden, constant in angst leven, of altijd bang zijn voor bepaalde zaken of personen. Dan heb je geen leven.
Je kunt mensen ook angst aanpraten. Vroeger werden we als kind toch een beetje bang gemaakt met zwarte Piet, als je niet netjes oppaste, kreeg je met de roe. Zo werden gelovige mensen ook wel bang gemaakt met een strenge God die meteen met straffen klaar stond als je gezondigd had en je had zo een zonde op je geweten. Nu hoor je oudere mensen vaak zeggen: ze hebben ons vroeger maar wat wijs gemaakt.
Dat soort bangmakerij kan nooit de bedoeling zijn geweest. Een bepaald goed gedrag afdwingen met een stevige stok achter de deur, dat werkt niet, niet bij kinderen en ook niet bij volwassenen.
In het evangelie zei Jezus tegen zijn bange leerlingen: hoe is het mogelijk dat je nog geen geloof bezit. Maar wie in het verleden het geloof bezat zoals dat vaak gepreekt en beleefd werd, die werd alleen maar banger in het leven.
In deze context kun je de vraag stellen: Helpt gelovig zijn dan helemaal niet tegen angsten die ons kunnen treffen?
Ik denk dat je moet zeggen: ook gelovige mensen kunnen heel bang zijn. Er kunnen altijd dingen gebeuren die je angst aanjagen, en dat overkomt ook gelovige mensen.
En toch is er verschil, toch helpt gelovig zijn en wel op twee manieren. Echt gelovige mensen hebben meestal een soort innerlijke rust, en als ze dan door elkaar geschud worden, als het gaat stormen in hun leven, dan kunnen ze wel bang ervan worden maar iets van die innerlijke rust blijft en voorkomt dat ze helemaal in paniek raken. En ook al vragen zij zich af: waarom moet mij dit overkomen, ze bewaren toch een stuk vertrouwen in God, de hoop dat het toch ergens goed zal komen.
Maar er is nog iets. Echt gelovige mensen beseffen het belang van onderlinge verbondenheid, van elkaar vasthouden in moeilijke tijden. Als het in een leven gaat stormen, als er dingen gebeuren die je bang maken, dan is het zo belangrijk dat je kunt leunen op mensen om je heen. Als je alleen in het donker zit, is dat heel beangstigend, zit je met twee of drie bij elkaar dan is het totaal anders. En Gods helpende hand wordt meestal zichtbaar in de helpende handen van mensen die hulp bieden. Dat hoort ook bij gelovig zijn.
Hoe God helpt wordt heel mooi geïllustreerd in een verhaaltje dat u misschien wel kent. Er was een grote overstroming, het water kwam al hoger en hoger. Een heel vrome man zei: ik ben niet bang, ik vertrouw op God. Toen het water een paar meter hoog stond, kwam er een roeibootje, Stap maar in, dan brengen we je naar een veiliger plek. Nee, riep de man boven uit het raam, is niet nodig, ik vertrouw op God. En uur later zat de man in de dakgoot en weer kwam er een boot langs. Stap maar gauw in. Nee, dat is niet nodig, ik vertrouw op God. Een tijd later zat hij op de nok van het dak en een helikopter langs kwam om hem op te pikken. Niet nodig, God zal me redden. De man verdronk, zoals u al vermoedde, en hij komt bij God en beklaagt zich: In groot geloof heb ik op U vertrouwd, maar U bent me niet komen redden. Waarom toch. Maar God zei: mijn beste man, nu moet je eens goed luisteren. Ik heb twee boten gestuurd en nog een helikopter, en je wilde er geen gebruik van maken, dan weet ik het ook niet meer.
Gelovig zijn heeft te maken met God, maar ook met de mensen om je heen. En als je dat geloof hebt, dan helpt dat een heel stuk in angstige situaties.