4e zondag van de vasten A (2002)

Het is beter om blind te zijn dan niets te zien en doelloos te leven. Het is beter om doof te zijn dan enkel te horen hoe de mensen vloeken. Het is beter om stom te zijn dan zinloos te spreken en zwijgzaam te leven zonder protest. Deze tekst kwam ik deze week tegen en daar zit heel veel in.
We gunnen niemand de handicap van stomheid, doofheid of blindheid. We weten maar al te goed dat elk van deze handicaps de waarde van het leven meer of minder verstoort. De leefwereld van mensen met een van deze handicaps wordt heel klein. En een kleine wereld beperkt de zin van het leven. Maar datzelfde geldt ook voor veel andere mensen, die niet lichamelijk gehandicapt zijn, maar meer geestelijk.
Je komt mensen tegen die heel veel woorden uitspreken maar die eigenlijk niets zinnigs zeggen, die over van alles kletsen zonder dat het echter inhoud heeft. Je hebt mensen die zogenaamd Oost-Indisch doof zijn die alleen horen wat ze graag willen horen en alleen zien wat ze willen zien en voor de rest stekeblind zijn. En dat is meestal een teken dat hun denkwereld heel klein is, dat ze oogkleppen op hebben en daardoor heel beperkt zijn in hun zien.
U hebt het vast ook wel eens meegemaakt dat iemand dingen zat te beweren, en u dacht bij uzelf: zie je nou niet dat het heel anders is dan je zegt. Of dat mensen zelf zeggen: toen ik dat hoorde of zag, toen gingen opeens mijn ogen open.
Het is een feit dat we vaak een heel slecht zicht hebben op bepaalde situaties, bepaalde gewoonten, bepaalden waarden en normen. Fouten van anderen zien we meestal vlijmscherp, maar als het gaat om iemands goede kanten zijn we vaak erg bijziende. We kijken vaak alleen naar de buitenkant en daarop vellen we een oordeel maar meestal doen we geen moeite om ook iets van de binnenkant te zien. Maar de binnenkant is altijd veel belangrijker dan de buitenkant.
In de eerste lezing hoorden we daar een mooi voorbeeld van. Samuël moest een nieuwe koning voor Israël zalven, en hij keek eerst alleen maar de buitenkant, maar God had andere ideeën en het werd David die gezalfd werd.
Soms zien we alleen wat we gewend zijn te zien, omdat iedereen het zo ziet, maar de werkelijkheid is soms anders, of in elk geval veelzijdiger. Vaak zijn we in ons denken en dus ook in ons zien bevooroordeeld beïnvloed door wat men gewoon vindt, door wat op dat moment mode is. In het evangelie horen we daar een voorbeeld van. In die tijd werd ziekte en invaliditeit altijd gezien als straf voor zonde. En daarom vroegen de leerlingen of die man blind was door eigen zondigheid of die van zijn ouders. Maar Jezus zag dat heel anders: dat die man gehandicapt was had niets te maken met straf voor zonde. Waarom die man blind was, is voor hem niet belangrijk, maar Jezus ziet in de man een oproep om goed te doen, om hem een helpende hand te bieden. Dat laat een andere kijk op het leven zien. Wij zijn vaak wat bijziende in deze zaken.
Bij kleine kinderen is er wel eens sprake van een lui oog. Dan wordt vaak het actieve oog afgeplakt om het luie oog te dwingen zijn werk te doen, want anders heeft het kind er zijn hele leven last van. Dat is een vorm van trainen om goed te leren zien. Maar ook wij hebben vaak een lui oog, figuurlijk wel te verstaan.
Aan de ene kant kijken we scherp om ons heen, zien we van alles, kijken we vaak naar allerlei onbelangrijke dingen maar aan de andere kant zien we heel waardevolle dingen gewoon niet. We zouden er goed aan doen om ons te trainen wat minder naar de gemakkelijke kanten van het leven te kijken om wat meer oog te hebben voor de uitdagingen en mogelijkheden die we tegenkomen om iets goeds te doen voor een ander.
Onze ogen afplakken is bij deze geestelijke luiheid een beetje moeilijk maar jezelf eens dwingen om ook eens naar andere dingen te kijken, meer dan je normaal doet, dat kan heel zinvol zijn, zeker ook als het gaat over ons gelovig zijn, hoe wij volgens Jezus’ boodschap tegen leven en samenleving zouden moeten aankijken. Niemand van ons zal zichzelf zien als een blinde, een geestelijk blinde. Toch zien we vaak slechter dan we zelf in de gaten hebben. Maar als je slecht ziet, loop je wel het risico dat je ergens tegen aanbotst, ook als gelovige mens.