Beloken Pasen (2008)

A-cyclus · Paastijd · 2e zondag van Pasen · wit

Beste dorpsgenoten,
Beloken Pasen, dat heb ik als klein kind een mooie klank gevonden. Zonder te begrijpen wat die woorden betekenden. Ik weet nu dat het woord “beloken” verwant is aan het middeleeuwse woord “luiken” dat sluiten betekent. Toegepast op deze zondag wil het zeggen dat het feestelijk seizoen of octaaf van Paasdag vandaag wordt afgesloten.
In de eerste lezing viel het me sterk op dat van de eerste christenen geschreven staat dat ze zich ernstig toelegden op de leer van de apostelen, een sterk gemeenschappelijk leven leidden en daarbij toch eensgezind en trouw de tempel bezochten. Daaruit valt af te leiden dat die eerste christenen zich nog helemaal thuis voelden in de Joodse gemeenschap. Zij zelf deden niet aan bekering maar elke dag bracht de Heer, een titel die verwijst naar Christus, denk aan de dag des Heren, de zondag, er meer bijeen, die gered zouden worden. Blijkbaar zochten ze toch meer dan de tempel kon bieden.
Die saamhorigheid van Joden en eerste christenen heeft maar heel kort geduurd. Al gauw stonden navolgers van de Heer voor de rechter, kwamen in de gevangenis terecht en werden ter dood gebracht, denk aan Stephanus, de eerste martelaar.
Zo’n 450 jaar later verklaarden de christenen van Rome en die van Byzantium, de hoofdstad van het nabije Oosten, elkaar tot ketters. Van de gemeenschappelijkheid en de eensgezindheid uit de eerste lezing is dan niets meer over.
En in 1517 maken de Hervormers hier in onze streken zich ook los van Rome. Een nieuw bewijs dat wij christenen met die ontroerende eensgezindheid van het begin nooit goed raad geweten hebben. Alsof het te mooi was.
De passage uit het evangelie van Johannes, die is voorgelezen, roept vraagtekens op over de eerste lezing. Daar hoorden we dat die eerst christenen in de gunst stonden bij het hele volk. Maar Johannes schrijft zeventig jaar later dat de deuren der verblijfsplaats der leerlingen gesloten waren uit vrees voor de Joden. De sfeer is na 70 jaar dus heel sterk veranderd.
Deze week heeft het rumoer rond de film van Wilders zijn hoogtepunt bereikt.
Dit keer is het niet een kerkelijke autoriteit, maar een burger die een godsdienst veroordeelt. En in die zelfde week liet de secretaris van de rooms-katholieke bsisschoppenconferentie weten: “De rooms-katholieke kerk is veranderd, protestanten moeten terugkeren. We hebben elkaar nodig, om samen de betekenis van Jezus Christus uit te dragen in onze ontkerstende samenleving.”
“Samen”? De eerste christenen waren op de goede weg leek het, maar enkele tientallen jaren later hadden Petrus en Paulus al ruzie!
En de “ontkerstende” samenleving? Leeft die zoveel slechter, dat is: zonder oorlog, zonder armoede en uitbuiting, samen dan een maatschappij die eeuwenlang Christelijk heette?
Kàn een godsdienst die er als enige aanspraak op maakt de echte en enige openbaring van God te vertegenwoordigen en die daarbij vasthoudt aan mythes en totale gehoorzaamheid of overgave eist, wel bestaan zonder te oordelen en te veroordelen? En daar hebben we er drie van!
“Alles wat gij wilt dat de mensen voor u doen, doet dat ook voor hen. Dat is de wet en de profeten. (Matteüs 7, 12).
Met die uitspraak wees Jezus, of althans Matteüs, die de woorden geschreven heeft, exclusief beroep op goddelijke openbaring af, kort maar krachtig. Alleen barmhartigheid jegens elkaar kan een leven garanderen zoals beschreven staat in de eerste lezing.
Voor wie barmhartig leeft, zoals Jezus, zoals de barmhartige Samaritaan, de goede herder, de vader van de verloren zoon, gaat “geloven” niet over geloofsleer of -waarheden, over wie de waarheid bezit, maar over “genieten”, over vreugde. Zo werd het gezegd in een preek bij de uitvaart van een honderdjarige moeder.
Alleen zo kan Jezus van Nazareth de weg terug vinden in onze samenleving en zo zal hij zelfs heel welkom zijn.

Zoeken in Preken Online