Bent u wel eens in Barcelona geweest? En hebt u daar de Sagrada Família bezocht, de imposante basiliek, toegewijd aan de heilige Familie. Het is het hoogtepunt van de bouwmeester Gaudí. Ik heb begrepen dat deze kerk aan de heilige Familie is toegewijd, omdat het idee voor deze kerk was bedacht door een boekhandelaar, Joseph María Bocabella, die in 1866 de Geestelijke associatie van de vrienden van St. Jozef had opgericht. Vanuit hun devotie tot de heilige Jozef is het idee ontstaan om een grote kerk aan de heilige Familie toe te wijden.
Ik wil nu niet uitweiden over deze wonderlijke kerk van Gaudí waaraan nog steeds gebouwd wordt, maar meer nadenken over het feest dat wij vandaag vieren. Die boekhandelaar, Joseph María Bocabella maakte zich zorgen over de devotie tot de heilige Jozef. Daarombegon hij met deze vrienden van Sint Jozef. En ik denk dat eenzelfde bezorgdheid heeft gespeeld toen de Kerk besloot om op de zondag in het Kerstoktaaf het feest voor de heilige Familie te plaatsen voor de gehele Katholieke Kerk, wereldwijd. Een terechte bezorgdheid, als ik zie hoe het gezin in onze tijd in de knel raakt.
Toch mag je zeggen dat het gezin een beetje terug is van weggeweest. Er is weer aandacht voor. Soms heb je tijden dat je ergens aandacht voor vraagt, maar dat het niet wordt opgepakt, de tijd is er dan niet rijp voor, er heerst dan een denktrant, een interesse, waardoor er minder ruimte is om iets nieuws te brengen. Zo is nu de tijd rijp voor het milieu. Wereldwijd is er aandacht en de bewijzen voor het broeikaseffect nemen elk jaar, soms elke maand toe.
Zo lijkt er in onze tijd weer ruimte om over het gezin te spreken. Waarom was dat een tijd lang moeilijk, terwijl het overgrote deel van de wereld steunt op gezinnen, en het dus vanzelfsprekend zou moeten zijn. In ons landje werd vanaf de zestiger jaren alles wat met het gewone leven te maken heeft bij het groot vuil gezet. Het was gewoon en vertrouwd: consequent opvoeden, niet verwennen, de band vasthouden met geloof en Kerk, werken voor je studie en voor je boterham, terughoudendheid met seksuele uitingen, niet experimenteren met drugs en alcohol, stijl en cultuur doorgeven, muziek en kunst horen erbij, de wereld draait niet om jou.
Dat alles ging op de schop, en de problemen werken nog steeds door. Andere samenlevingsvormen werden gepromoot, alles moets kunnen en alles moest anders. Sociologen vonden het interessant dat bij jonge mensen het ideaal plaatje toch nog steeds was: Vader, moeder en kind in een stabiele relatie. Maar helaas, minder dan de helft van de relaties is nog stabiel. En de ervaring leert dat kinderen uit instabiele relaties, zelf vaak moeite hebben om hun relaties stabiel te houden.
We betalen leergeld in de geschiedenis en in deze tijd staat het gezin weer in de aandacht. Hoe leer je opvoeden, wie leert je dat? Hoe geef je als jonge ouder het geloof door? Hoe help je de kinderen om nee te zeggen tegen veel dingen in deze wereld? Hoe leer je ze onderscheid maken. Hoe sterk sta je zelf in hert nee zeggen tegen je eigen verlangens? De huidige regering heeft de nood ontdekt en zoekt het in centra voor opvoedingsondersteuning.
Maar lang voordat deze onderwerpen actueel werden, had de Kerk reeds haar feest voor het heilig Huisgezin. Wat kan dat feest voor ons betekenen? Misschien dat deze gedachte kan helpen.
Als God zijn Zoon in de wereld stuurt, bereidt Hij dat voor. Dat doet Hij gedurende eeuwen. Hij geeft zijn Verbonden aan het Volk Israël. Hij geeft zijn profeten, zijn Wet, zijn tempel, zijn priesters, zijn offers, zijn vergeving, zijn wijsheid in woord en daad. God vormt zijn Volk in de woestijn en alle eeuwen daarna in het land. Met vallen en opstaan leert het volk om God toe te behoren. Door die eeuwen heen lopt de draad van zijn Verbond en zijn Belofte. In die sfeer doet Hij zijn Zoon geboren worden.
En het is vanzelfsprekend dat God het doet, zoals Hij het oorspronkelijk had bedacht. Een kind heeft een vader en moeder nodig. Als een van de twee weg valt, is dat een ramp voor het kind. Dan kan iemand de rol soms overnemen, of op een bepaalde manier vervullen. Maar zoals het door God bedoelt is, zo zou het moeten zijn. Dus is het vanzelfsprekend dat God voor zijn Zoon een gezin wil, een gewoon gezin, passend binnen die eeuwenlange voorbereiding. Een gelovig, toegewijd gezin.
Daaruit kan een gedachte voor onze tijd opkomen. Als wij willen dat wijzelf en onze kinderen meer gaan lijken op de oorspronkelijke mens, dat wij mensen weer op God gaan lijken, dan zal het nodig zijn om onze opvoeding te richten op die opvoeding die Maria en Jozef aan Jezus hebben gegeven.
Moeten we dan terug naar de oude Joodse rituelen, naar de Synagoge en naar de tempel? In zekere zin ja. Maar dan wel naar het inzicht dat Jezus heeft gebracht. Hij gaf een nieuwe Wet, Hij gaf een nieuwe Tempel, Hij gaf ons zijn sacramenten, zijn Kerk. Maar het uitgangspunt is hetzelfde. Gelovige mensen proberen zich in hun opvoeding te richten op de twee modelopvoeders, Jozef en Maria.
Wat kunnen we van hen leren? In de eerste plaats hun onderlinge trouw. Ze stonden vlak voor een scheiding. Hun geloof heeft hen geholpen om Gods wil te herkennen, het vertrouwen terug te vinden en de crisis te overwinnen. Ze hebben de moeilijkheden niet ontweken. Om hun Zoon op te kunnen voeden in een zuivere Godsrelatie, niet vervuild door de sfeer van de Herodessen, de Sadduceeën, de Farizeeën, de Zeloten, de Romeinse keizercultus, moesten ze uitwijken naar Egypte, en moesten ze verhuizen naar Nazaret.
Jezus heeft thuis leren bidden, de heilige Schrift leren lezen. Zo kon zijn aangeboren Godsrelatie zich harmonieus ontwikkelen. Zo kon Hij Gods aanwijzingen leren verstaan, de Schrift interpreteren. In dit gezin kreeg Gods heilige Geest de ruimte. Het Evangelie laat ons weten hoezeer dit leefklimaat vervuld was van Gods Geest.
Maar het was ook een gezin dat geloofde metterdaad. Jozef was een man die de daad bij het woord voegde. Maria twijfelde geen ogenblik toen ze hoorde dat Elisabeth zwanger was. Dit was een hint van God om haar te gaan helpen.
Dit feest van het heilig huisgezin is een dag om uw liefde als man en vrouw opnieuw naar elkaar uit te spreken, om kinderen opnieuw aan God toe te wijden. Om je leven te herijken; ga in nog de goede weg? Die van de heilige Familie? Amen.\