Heilige drie-eenheid (2008)

Een dominee schreef vorig jaar een boek dat veel ophef maakte. “Geloven in een God die niet bestaat” was de titel. Er is al heel wat te doen geweest over die uitspraak.. Praten over God is altijd een heel hachelijke zaak, we kunnen immers alleen woorden gebruiken uit onze menselijke belevingswereld maar die kun je niet zomaar op God toepassen.
Ik denk ook dat veel mensen geloven in een god die niet bestaat, d.w.z. dat ze een beeld van God hebben dat niet juist is, niet juist kan zijn. Als je God ziet als een oude man met een baard op een troon in de hemel, dan geloof je in een God die niet bestaat, maar zo wordt hij wel vaak afgebeeld. Als je bang bent voor God, omdat je hem ziet als een strenge rechter die meteen klaar staat met zware straffen als je verkeerd gehandeld hebt, als je natuurrampen of ziekte ziet als een straf van God, en er zijn nogal wat mensen die zo denken, dan geloof je in een God die niet bestaat.
Bestaan en bestaan is ook twee. De zon en de maan bestaan, mensen bestaan, dieren en bomen bestaan, die kun je zien, eventueel aanraken, die kun je omschrijven, maar op die manier bestaat God niet. Die dominee gelooft wel in God, maar niet in een God die bestaat, zoals al die concrete dingen in de wereld bestaan. Hij gelooft in een God die gebeurt, die gebeurt in al het bestaande.
Nu vraagt u zich wellicht af of dit niet een soort woordenspel is, waardoor praten over God nog ingewikkelder wordt. De uitdrukking “geloven in een God die gebeurt” spreekt me wel aan. Het is een feit dat je van God geen definities kunt maken zoals van alles dat bestaat en waarneembaar is. Maar God is er wel.
Geloven in een God die gebeurt kun je echter alleen als je in verwondering en bewondering openstaat voor alles wat er leeft. In een voorjaar als nu zie je alles weer tot leven komen, bomen, struiken, bloemen en planten, lammetjes en geitjes, noem maar op. Het is toch een wonder hoe elk jaar alles weer groen wordt, door die innerlijke groeikracht in de natuur. Het is toch een wonder als een kindje het levenslicht ziet. Het is een wonder dat er echt leven is in al die insecten, vliegjes, torretjes, hoe klein ze soms ook zijn.
En als je echt oog hebt voor dit wonder is het ook niet zo moeilijk om te zeggen: hier gebeurt God. En die God vader en moeder noemen, is best een heel goed beeld. Vaders en moeders scheppen in liefde nieuw leven, ze koesteren dat leven, beschermen het, dragen het, letterlijk en figuurlijk. Overal waar het wonder van het leven plaats vindt, daar gebeurt God als vader en moeder, als schepper.
Wat ik nu zeg is misschien niet helemaal theologisch verantwoord, het is zeker niet kerkelijk goedgekeurd. Maar als we spreken over God de Vader, dan is dat een cultuur- en tijdgebonden beeld, uit de tijd dat de vrouw nog helemaal in de keuken thuishoorde. Maar je kunt God net zo goed moeder noemen, of beter nog: vader en moeder, bron van leven.
We zijn meestal geneigd vooral te kijken naar alles dat mensen verkeerd doen en dan is het duidelijk: daar gebeurt God beslist niet Dan kunnen ze wel net doen alsof God een grote plaats in hun leven inneemt, maar dan geloven zij in een God die niet bestaat. En je kunt wel dikke theologische boeken lezen die van alles over God weten te zeggen, maar daarin ontmoet je geen levende God, geen God die gebeurt.
Maar als we kijken naar al die mensen die gewoon goed zijn voor elkaar, die heel veel liefdevolle zorg hebben voor elkaar, en daar kun je zeggen: daar gebeurt God, daar is zijn Geest aan het werk. Gods Geest komt in talloze mensen aan het licht, soms opvallend, bij echt bezielde en gedreven mensen, meestal onopvallend, bij al die gewone mensen die gewoon goed doen.
In één mens gebeurde God op een heel bijzondere manier, in die mens was Gods Geest op heel speciale wijze werkzaam, en dan denken we in onze christelijke traditie aan Jezus van Nazaret. In hem kwam Gods geest op een zo’n bijzondere wijze aan het licht dat hij de titel kreeg: zoon van God, woord van God, gezondene van God.
De vraag aan ons is altijd weer: geloof je in een God die niet bestaatt, een God die je a.h.w. op de kast kunt zetten, zoals je een H. Hart beeld op de kast kunt zetten, en tot wie je, als het je uitkomt, kunt bidden? Of geloof je in een God die gebeurt, die ook in jouw leven gebeurt, in het goede dat je in zijn Geest doet voor anderen, in navolging van Jezus van Nazaret, die bijzondere Zoon van God? Alleen zo zijn ook wij zonen en dochters van God, van de God die gebeurt.