H. Drie-eenheid (2002)

We zeggen altijd: God is almachtig, maar je zou ook kunnen zeggen: God is net zo machtig als mensen hem maken. We zeggen: God is goed, maar je zou ook kunnen zeggen Hij is net zo goed als mensen hem maken. Je zou zelfs kunnen zeggen: God is gevaarlijk, want Hij is net zo gevaarlijk als mensen hem maken.
God is de ongrijpbare, je ziet hem niet, je hoort hem niet. Je ziet wel mensen die in naam van God zichzelf met macht bekleden, je ziet wel mensen die in naam van God heel veel goed doen, er zijn echter ook mensen die in naam van God kwaad doen, dood en verderf brengen.
En dan denkt u misschien aan Moslimfundamentalisten en zo, die menen dat zij in naam van Allah tegenstanders de dood in mogen jagen, al of niet in zelfmoordacties. Maar we moeten hierbij ook eens denken aan de middeleeuwse toestanden als de kruistochten, als de inquisitie. In de naam van God werd en wordt er veel kwaad gedaan aan mensen.
God is de ongrijpbare en onbegrijpbare en toch hebben mensen van alle tijden door hem een gezicht gegeven; soms een streng gezicht, soms een lief gezicht, soms een oud gezicht, bijna altijd een te menselijk gezicht, te vaak een misleidend gezicht.
Mensen willen graag geloven in een god die een beetje past in hun gedachten, in hun voorkeuren, die doet wat zij graag willen dat hij voor hen doet.
In de kerk van Jezus is ook altijd driftig geprobeerd God te vangen in formules, in dogma’s, in wetten en regels, want mensen willen graag wat vastigheid, ook wat betreft die ongrijpbare God.
We bidden dikwijls de twaalf artikelen van het geloof, velen kennen de tekst nog van buiten, maar arme God, als hij het daarmee moet doen, en eigenlijk meer nog: arme gelovigen die denken dat ze daarmee gelovig zijn.
God is niet te vangen in een formule, in geen enkele, ook niet in de formule die vandaag gevierd wordt: God is drie in een, Hij is Vader, Zoon en H. Geest. We zijn aan die formule gewend, we hebben die als kind al geleerd Maar als we denken daarmee iets van God te begrijpen, houden we onszelf voor de gek.
God is geen Vader, hij is geen zoon en geen geest, hij is ook geen moeder of dochter of welk menselijk begrip dan ook. God is niet te in te pakken in menselijke begrippen of in allerlei in theologische formuleringen. Een mens definiëren is al moeilijk genoeg, God definiëren is onmogelijk.
Over God kun je alleen in beelden spreken beelden die wel iets zeggen van de onzegbare maar die tegelijk heel beperkt en onvolledig zijn. Het probleem is dat wij verleerd hebben in beelden te denken en te spreken en daardoor beelden vaak verwarren met feitelijkheden en dogma’s, maar daardoor doen we geen recht aan het mysterie God. Maar in beelden laat je het mysterie intact en toch zeg je er iets van.
Zo wordt God vaak verbeeld als de zon, en dat is best een goed beeld. De zon staat op grote afstand bij ons vandaan, en toch leven wij dank zij zijn licht en voelen wij zijn warmte. En ook al zien we de zon niet altijd omdat ze verscholen gaat achter een wolkendek, we weten toch dat zij er wel is.
En dit beeld past ook heel goed in de christelijke traditie die voor God het beeld gebruikt van drie in één, van Vader, Zoon en Heilige Geest De zon is de Vader, bron van alle licht en warmte. Hij zendt stralen uit van licht en warmte, en die worden zichtbaar in mensen op een heel bijzondere wijze werden die zichtbaar in de mens Jezus van Nazaret, die de titel kreeg van Zoon van God. Maar elke mens die Gods licht en warmte doorgeeft aan medemensen in een zoon of dochter van God. En de warme gloed die we soms in ons binnenste ervaren, die soms gevoeld wordt in mensen die zich inzetten voor de idealen van Jezus, dat is de heilige Geest.
God, Vader, Zoon en Heilige Geest, is een beeld, niet meer en niet minder. We proberen er iets mee te zeggen hoe we die ongrijpbare God ervaren, hoe die in gelovige mensen in het verleden aan het licht gekomen is. Maar je kunt dit beeld nooit los zien van de opdracht die er in zit: Gods licht doorgeven aan anderen, zijn warmte delen met anderen. Al belijden we ons geloof in God duizend keer op een dag met woorden, als dat geloof geen invulling krijgt in onze omgang met elkaar is het leeg en zinloos.