Er is een groots moment in aantocht volgens het verhaal van Matteüs. De bruidegom zal komen. In Joodse oren klinkt dat als: de Messias zal komen. Zorg dat je klaar bent om Hem te ontvangen. De Messias komt, de Messias die vrede zal brengen en gerechtigheid en liefde. Een nieuwe tijd breekt aan, de wereld omgekeerd. Het koninkrijk van God staat voor de deur. Let op: Nú is het moment dat je er mag binnengaan. Niet pas als je dood bent, maar nu, nú is er het moment waarom je leeft, het moment dat zin geeft aan het bestaan, datgene waar het eigenlijk om gaat en waarom alles is begonnen. Nú is het moment dat Gods liefde zichtbaar wordt. Nu. Nú! Pas op en zorg dat je er klaar voor bent. Kijk goed. Houd je lamp brandend. Laat het moment niet voorbijgaan zodat je kans verkeken is en het grote feest van God en mens langs je neus gaat.
In de nacht wachten tien meisjes op de komst van de bruidegom. Zo ging dat bij de Joodse bruiloften. De meisjes hadden de taak om de feestvreugde aan te wakkeren en om het moment van de komst van de bruidegom met dans en veel licht gepaard te laten gaan. Daartoe hadden ze fakkels bij zich - stokken met in olie gedrenkte lappen. Vijf van de tien meisjes worden wijs genoemd en vijf zijn er niet wijs. Waarom? De wijze hebben hun lampen in orde. Ze zijn
klaar voor de komst van de bruidegom, klaar voor het feest. De niet-wijze meisjes zijn wel op het goede uur op de goede plaats, maar hun lampen zijn niet in orde. Ze kunnen de bruidegom niet ontvangen, ze kunnen niet bijdragen aan het feest. Het schokkende in het verhaal is dat de olie van de wijze meisjes niet gedeeld wordt, niet gedeeld kán worden. Want misschien gaan dan alle tien de fakkels uit en is er geen licht voor de bruidegom!
Die meisjes, dat zijn wij. De vraag is of we bij de wijzen of bij de niet-wijzen horen.
Wijs is: gericht zijn op de komst van het koninkrijk met heel je hart en beseffen dat je er zelf klaar voor moet zijn, dat niemand die bereidheid van je kan overnemen of aan je kan geven. Dat je zélf in de juiste conditie moet zijn. Het is jouw bereidheid, het is mijn bereidheid. Ieder op de eigen plaats en in de eigen omstandigheden. Onze liefde, onze inzet, ze zijn onvervangbaar en onmisbaar voor het Koninkrijk van God.
Niemand weet precies wanneer de bruidegom komt. Dat is lastig. Alle meisjes dommelen dan ook in. Dat is kennelijk niet zo erg. Het is misschien wel heel menselijk om niet altijd te kunnen waken. Maar wel erg is het om als je wakker wordt geschud omdat de bruidegom eraan komt je niet klaar bent om hem te ontvangen omdat je geen licht hebt. Dat is letterlijk niet wijs!
Wijsheid. Wat is wijsheid in het leven van alledag? Er zijn zoveel situaties in ons leven en in het leven van de wereld die ons met twijfel, onzekerheid, verbijstering, wanhoop, angst en onmacht vervullen. We weten niet hoe we ermee zouden moeten omgaan, hoe we zouden moeten kiezen welke weg de beste is en vaak verzuchten we dan: wat zou hier nou wijs zijn?
Ja wijsheid…. Een woord met een diepe inhoud. Want wie zou niet wijs genoemd willen worden? En wie wordt niet geraakt door de wijsheid van een ander? Je kunt er soms jaloers op zijn!
In de Bijbel wordt wijsheid voorgesteld als een bekoorlijke, lieve vrouw, die in staat is ons de goede weg te wijzen. Zij vormt het hart van de Schrift, en zij is het waard ten volle bemind te worden. Volgens de eerste lezing van vandaag zouden we erop gericht moeten zijn om de wijsheid te ontmoeten. We hoeven haar slechts te zoeken, te begeren en naar haar te verlangen. Dat is al genoeg. Je hoeft je niet moe te maken - zo staat er - ze staat voor je deur als je op haar gericht bent. Als je op haar gericht bent! Als je er oog voor hebt. Daar gaat het om.
Dat is dus hetzelfde als in het verhaal van de tien meisjes. Erop gericht zijn: op de Wijsheid, op de Messias, op het Koninkrijk van God. Dat is oog hebben voor wat er zich beweegt in de wereld ónder de oppervlakte. Niet afgaan op eerste indrukken. Zien hoe er een dieper leven is dan ons vaak egoïstische en zelfbetrokken leven. Niet stil blijven staan bij de buitenkant. Wie goed kijkt ziet wonderen. Ziet momenten van het koninkrijk. Kinderen kijken vaak nog zo zuiver en echt, zo verrast en verrassend. Zij zijn nog niet besmet met onze zakelijke blikken. Zo zei een kindje tegen zijn opa die wat geïrriteerd was vanwege een laag herfstbladeren op zijn auto: Kijk eens opa, de boom heeft je auto versierd! En een ander kind zag in het Gaia-park de kleine aapjes die stil met hun snuitjes naar de zon gekeerd stonden met verbazing aan en zei: Kijk die aapjes bidden! Práchtig! Kinderen, vaak ook oudere mensen, maar ook mensen met een ontvankelijk hart zien vaak waar anderen gemakkelijk aan voorbij lopen. Hebt U wel eens gezien hoe een zieke na een zware operatie met vuur en elan het leven opnieuw oppakt, ondanks pijn en verlies van functies? Hebt U wel eens een straatkrantverkoper of een zwerver aangesproken en gevoeld hoe er een schat in zijn hart verborgen ligt? Dat is het koninkrijk dat zich aandient. Dat zich elk moment kán aandienen als wij er maar zintuigen voor ontwikkelen. Dan gaat het erom dat we de juiste houding hebben. Dan gaat het erom dat we niet onze verantwoordelijkheid afschuiven op een ander, maar zélf olie in de lamp hebben, dat we onze liefde laten stromen. Dan gaat het erom dat we leven vol verwachting en ons durven laten verrassen en verwonderen. Dan gaat het erom dat we in elke andere mens een zus of broer zien omdat we allemaal uit diezelfde bron voortkomen; dat we niemand wegschuiven maar juist opzoeken, want ieder ander zóu volgens de Joodse opvattingen wel eens de Messias kunnen zijn. En stel je voor dat we dat moment van zijn komst voorbij laten gaan…. Nemen we dus voldoende olie mee in onze lamp, voldoende liefde voor elk schepsel. Dan zullen we vol vreugde mogen deelnemen aan het feest dat voor ons is bereid, niet straks, maar nú al.