Er is een onderdeel van sport waar ik erg van hou. Dat is atletiek. En mijn voorkeur gaat dan uit naar hoogspringen.
Zelf kan ik nauwelijks over 1 meter springen, maar ik bewonder de prestaties van anderen. Wanneer je mee wilt doen aan een W.K. of de O.S. dan moet je aan een bepaalde limiet voldoen. Dat is de norm en voor iedere deelnemer normaal. De norm is - laten wij zeggen - 2 meter. Dan mag je meedoen en kom je daar niet overheen, dan mag je thuis blijven en nog eens goed oefenen. Daar ben je niets minder om.
En hoor je eenmaal bij de besten van de wereld, dan moet je je bewijzen. Na iedere sprong wordt de lat iets hoger gelegd. Ben jij de enige die over 2.60 m kan springen, dan ben jij wereldkampioen. Niemand kan daar boven.
Wat heeft deze sportieve uiteenzetting nu te maken met de lezingen van deze zondag?
Matteüs en ook Maleachi gaan wel erg tekeer. Zij spreken de vloek uit over slechte leiders, noemen hen bedriegers en huichelaars. Wat is er toch aan de hand?
Matteüs schrijft zijn evangelie voor mensen die van jood christen zijn geworden. Hij laat hen weten wat zij allemaal moeten doen en laten om een goed christen te zijn, een goede volgeling van Jesus.
Aan het begin van zijn evangelie -hoofdstuk 5 - vertelt Mattheüs wat normaal is voor een christen. Dat laat hij Jesus zeggen in de bergrede. Jesus prijst daar zijn volgelingen als zij vredelievend zijn, hij prijst ze de hemel in als zij eerlijk en rechtvaardig zijn, als zij barmhartig zijn, goede bedoelingen hebben en last but not least, als zij tegen een stootje kunnen en voor hun verdriet durven uit te komen.
Dat is de norm voor iedere christen. Zo hoog ligt de lat, daar moet ieder van ons overheen kunnen springen. Minder kan eigenlijk niet, maar je blijft er wel bij horen. Wij schrijven niemand af. Mattheüs begint zijn evangelie heel positief. Maar in de laatste hoofdstukken waarschuwt hij voor alles wat er mis kan gaan.
Want je kunt de lat ook iets hoger leggen. Je kunt meer van een christen vragen. Je kunt de lat hoger leggen , door een lange tijd te vasten, door celibatair te gaan leven of door erg vaak naar de kerk te gaan, minstens iedere zondag. Je kunt de lat ook hoger leggen door allerlei voorschriften te geven of beperkingen op te leggen, zoals de plaats van de vrouw in de kerk, over wie er wel of niet kerkelijk mag trouwen. Voor sommigen is dat echt te hoog. Het kan ook zijn dat je de lat voor de ander hoog legt en voor je zelf heel laag. En daar moeten de oud - testamentische profeten en dus ook Matteüs niets van hebben. Zij houden er niet van dat je anderen ondraaglijke lasten oplegt, die je zelf niet kunt dragen. Leiders van verschillende godsdiensten hebben er in de loop van de geschiedenis wel een handje naar gehad om mensen ondraaglijke lasten op te leggen. Grote geldelijke offers werden er gevraagd Het kan ook zijn dat religieuze leiders hun volgelingen onder grote geestelijke druk hebben gezet. Fundamentalisme verleidt mensen vaak tot onmenselijke daden. Dat komt niet alleen voor in het christendom, maar ook in de Islam.
Het evangelie van vandaag zegt dat je voor de ander de lat niet te hoog mag leggen. Wij kunnen niet allemaal wereld kampioen worden. In het evangelie van Mattheüs hoor je voortdurend dat de last die Jesus oplegt makkelijk te dragen is en zijn juk is zelfs licht. De boodschap die Jesus brengt is bij uitstek bevrijdend. Dat geeft de burger moed.
Wat betekent dit alles voor mij?
Het betekent voor mij dat ik mij niet al te krampachtig moet gedragen onder allerlei kerkelijke voorschriften. En zeker niet dingen aan anderen gaan opleggen, die ik zelf ook niet wil. Ik moet heel voorzichtig zijn om de ander de maat te nemen.
Het betekent voor mij ook dat ik probeer om de last waar een ander onder gebukt gaat, mee te dragen, door te troosten en bemoedigen en door het geven van ondersteuning en goede adviezen. Ik wil de ander niet de maat nemen maar voor de ander een maatje zijn.
Het betekent ook dat iedereen best fouten mag maken. Maar je moet wel handelen naar wat je zegt. Niet stiekem de kat in het donker knijpen. Daar heeft Matteüs duidelijke woorden voor. Dat betekent dat ik de ander ruimte geef. Het woord maat wordt ook gebruikt voor een ruimte om het huis, het erf. Je moet iemand de maat geven, ruimte om te leven en te denken om zichzelf te kunnen ontplooien.
Het gaat bij dit alles erom dat ik mij steeds afvraag waar het in het leven van een mens en dus ook van een gelovige omgaat. En dat staat in de bergrede. Daar komt het op aan.En vanmorgen moet Matteüs even zijn gram kwijt over al die mensen die er helemaal niks van maken en de bergrede aan hun laars lappen. Want zo verduisteren wij Gods bedoelingen met deze wereld. En dat lijkt mij ook een duidelijke boodschap voor deze tijd.