Mensen zoeken licht, maar willen ze zelf licht zijn? “Het volk dat in de duisternis zat, heeft een groot licht aanschouwd” citeert Matteüs de profeet Jesaja. ‘Duisternis’. Veel mensen doen heel stoer alsof ze hun leven nog helemaal in eigen hand hebben, maar als je goed luistert naar wat onze harten beweegt… dan merk je veel meer onzekerheid, zorgen en vragen over tijd en toekomst dan we willen toegeven. Wij merken veel te vaak dat het leven breekbaar is; de samenleving niet maakbaar is; wij mensen kwetsbaar zijn - met nood aan verlossing. Licht dat we niet zelf kunnen aansteken, maar dat vaak voor onze ogen wordt uitgestoken.
Mensen zoeken licht, het is waar - of ze het willen toegeven of niet. Jezus is volgens Jesaja en Matteüs het Licht dat in deze duistere wereld schijnt. Heel goed. Daarom zoeken wij Jezus ook in de Kerk: om Hem te beluisteren en Hem te ontmoeten in het sacrament van de eucharistie. Licht om onze zondige omgeving te verlichten, om ons hart de rust en de vrede te schenken van vergeving en verlossing. Grote woorden voor kleine hartjes, de grote God die in kleine mensen zijn licht wil laten schijnen. Oude beelden voor een werkelijkheid die iedere dag nieuw is.
Mensen zoeken licht, maar wat zegt onze Jezus daarop? Niets. Hij zegt niets over dat licht. Hij is de vervulling van de profetie, maar behalve dat Hij optreedt in de synagogen en ziekten en kwalen geneest op het eind van het evangelie, zegt Hij alleen: “Bekeert U, want het Rijk der hemelen is nabij.” Bekeert u.
Mensen zoeken licht, maar willen ze zelf licht zijn? - dat is de vraag. Want midden in al die duisternis kan het licht schijnen wat het wil, maar als het geen weerklank vindt… Als u iets van natuurkunde weet, dan begrijpt u dat licht een energie is, onzichtbaar en bliksemsnel. Licht is alleen zichtbaar als het weerkaatst wordt. Dan geeft het ook warmte. In de ruimte buiten de dampkring schijnt het licht van de zon en van ontelbare sterren. En toch is het er koud en duister. Pas in de dampkring en op aarde wordt het weerkaatst en geabsorbeerd, en daarom kan er licht en warmte zijn. Geniale schepping! Zo is het ook met Jezus die als licht schijnt in de duisternis van ons leven. Het wordt pas licht, als Hij weerkaatsing vindt in materie die de energie absorbeert en weerkaatst. En die materie, dat zijn wij…
Mensen zoeken licht, maar willen ze dus zelf licht zijn? Het licht dat in de doodse duisternis schijnt werkt pas, als wij bereid zijn heiligen te worden en te zijn. Een heilige is geen vuurtoren op zich, net zo min als de aarde en de dampkring warm van zichzelf zijn. Een heilige is iemand in wie het licht van Christus op een voortreffelijke manier wordt geabsorbeerd en weerkaatst, die het opneemt omdat de materie daar voor open staat, en die het als licht en warmte verder geeft aan de omgeving. Wij worden warm als mensen, omdat de aarde en de lucht om ons heen de warmte van de zon verder doorgeven. Zo kunnen mensen in deze donkere tijd alleen warm worden, als de heiligen om hen heen de warmte en het Licht van Christus doorgeven aan elkaar.
Mensen zoeken licht, maar willen we zelf licht zijn? Soms niet. Wij hebben er een handje van om de oproep om heilig te worden - en zo de wereld te heiligen - door te schuiven naar het bord van de buurman. Want luister maar eens goed naar de mensen: we hebben de mond vol over de kwalen van de tijd, maar… we weten het beste hoe anderen moeten veranderen. Let dan op het evangelie. Jezus heeft niet gezegd: “Bekeer de ander”, of: “praat over de bekering van anderen”, of: “praat er over hoe weinig anderen bekeerd zijn”, maar: “bekeert u.” Een persoonlijke oproep. Een roeping om terstond en in alles de Heer te volgen, zoals de eerste leerlingen aan de oever van het meer. Het is tot ons allemaal gezegd: “Volg Jezus, keer om van uw slechte wegen, word heilig.” Het resultaat moeten we delen met anderen - “Hij zal ons vissers van mensen maken” - maar de bekering op zich is uw materie. U bent de enige die kan beslissen zélf het licht te absorberen. Daar heeft niemand anders iets over te beslissen, noch over te oordelen.
Wij mensen zoeken licht, maar willen we zelf licht zijn? Wij zijn dit misschien nog niet gewend. Het is één van de grootste vernieuwingen van het 2e Vaticaans Concilie: heiligheid is niet alleen de roeping is van priesters en religieuzen, maar in de eerste plaats van ons allemaal. Wij zijn in die betekenis ‘voorgangers’, eenvoudige Joannes-de-Dopers die voorgaan op de weg van bekering om te wijzen naar Christus het Lam Gods dat mijn en uw zonden moet wegnemen. In de hoop dat u allemaal de weg van het Licht wilt gaan, dat u allemaal heilig wordt.
Mensen zoeken licht, maar willen ze zelf licht zijn? Verbeter de wereld en begin bij uzelf. Bekeer de wereld en kom zelf tot bekering. Verlos elkaar uit de duisternis, maar laat u eerst zelf verlossen… zodat het licht weerkaatst kan worden in onze eigen harten, en zo de duisternis eindelijk kan wijken uit onze wereld. Amen.