De teksten van vandaag roepen bij mij het beeld op van een teleurgestelde vader of moeder, die gedacht hadden hun dochter of zoon goed opgevoed te hebben, alles gegeven wat zijn hartje begeerde, en misschien nog wel meer, die hoopten dat hun waarden, dat wat voor hun waardevol was, ook door het kind werd overgenomen…
Maar helaas, het kind gaat andere wegen, soms zelfs wegen die lijnrecht ingaan tegen de weg die de ouders voorgeleefd hadden. En dan komt het tot een breuk…
Het kind gaat zijn eigen weg, maakt eigen keuzes en keert zich af van zijn ouders.
Het lijkt op het lied van Jesaja: het lied van een vriend en zijn wijngaard. Ook bij Jesaja horen we de teleurstelling van de wijngaardenier: zoveel moeite en dat voor niets, voor wat zure bessen. Hij trekt zich terug, vernielt zelfs zijn wijngaard en laat hem aan zijn lot over. En dan besluit hij zijn lied met de zin: die wijngaard, dat is het huis van Israel…..
Het is wel duidelijk dat in beide lezingen die wijngaard symbool staat voor mensen, voor een volk, voor een groepering. En dat volk brengt in de ogen van Jesaja geen goede vruchten voort, geen druiven; ondanks alle goede zorg van de wijngaardenier komen er zure bessen en de wijngaardenier zag “onrecht ipv recht, geen betrachting van recht, maar verkrachting van recht”. En daarom beschrijft Jesaja hoe de wijngaard aan zijn lot wordt overgelaten.
Wat Jesaja beschrijft, is een doemscenario: dit is wat God zou moeten doen met die wijngaard: de omheining weghalen, muren stukslaan, niet meer snoeien, enz. Jesaja wil de mensen van zijn tijd een spiegel voorhouden: volk van Israel, als je je leven verkwanselt, als je geen vruchten voortbrengt en alleen aan jezelf denkt, dan zou het je zo kunnen vergaan als die wijngaard. Jesaja zegt niet: ‘God zal de wijngaard vernietigen’, maar Jesaja zegt eigenlijk: ‘als ik God was, zou ik de wijngaard vernietigen’; dus, mensen, kijk uit en verander je leven, opdat we van de wereld weer een fijne wijngaard maken….
En dan Matteus: hier is geen sprake van een slechte wijngaard, maar van slechte beheerders, die weigeren de oogst af te staan aan de eigenaar. Zij vermoorden of mishandelden de pachters en zelfs de zoon werd gedood. Wat zal de Heer van de wijngaard nu doen? Hij zal zelf komen en de pachters ombrengen en de wijngaard aan anderen geven…. Ook hier het beeld van een teleurgestelde Heer van de wijngaard, die wraak zal nemen….
Teleurstelling is een heel menselijke eigenschap, die in de verhalen van vandaag als het ware aan God toegeschreven worden. Alsof God zo’n wrede God is, die op wraak zint en op doodslag uit is als men hem niet gehoorzaamt. Dat past niet bij mijn beeld van God, die liefde is, die met mensen meevoelt en bij hen wil zijn, ook als zij de fout in gaan, ook en juist als het hen niet goed gaat.
Teleurstelling leidt vaak tot hardheid en het is moeilijk om vanuit dat gevoel een eerste stap te zetten….
Dat zien we vaak genoeg om ons heen:
hoeveel relaties tussen vrienden, tussen familie of tussen partners lopen niet stuk omdat men teleurgesteld is in de verwachtingen en de fouten van de ander alleen nog maar uitvergroot….
Hoe vaak haken vrijwilligers niet teleurgesteld af, wanneer ze zich niet genoeg erkend voelen of te weinig gewaardeerd….
Hoe moeilijk is het om als je je teleurgesteld voelt in een ander, dan toch met genegenheid en respect met hem of haar om te blijven gaan…
Hoe moeilijk is het om een eerste stap naar verzoening te zetten, als je echt teleurgesteld bent in een ander…..
Het is net als die ouders, die het beste met hun kind voor hebben, die goed voor hem willen zorgen, maar daar soms niets voor terug krijgen…..
Zo’n teleurgestelde God, die uit is op wraak, dat past voor mij niet bij die liefdevolle God. Ik geloof niet in een God, die er op uit is om ons lik op stuk te geven als we in de fout gaan; ik geloof niet in een wrekende God, die ons angstig maakt. Ik geloof in een God, die ons telkens weer de hand reikt en nieuwe kansen geeft, een God die altijd weer een nieuw begin maakt met zijn mensen. Een God die weet dat wij, met al onze goede bedoelingen, de wijngaard soms niet goed beheren; dat onze goede bedoelingen soms spaak lopen in de realiteit van elke dag.
Daarom durf ik ook te zeggen:
Heer van de wijngaard,
heb dus nog even geduld:
de zomer zal komen,
de regen zal vallen,
dan zullen onze harten zich openen
en de vruchten rijpen.
Amen.