26e zondag door het jaar A (1999)

Jaren geleden hadden we onder collega’s eens een felle discussie over een of ander regel die van Rome gekomen was. We waren het er helemaal niet mee eens, en we zaten ons kwaad te maken hoe ze in Rome in ’s hemelsnaam zoiets hadden kunnen bedenken.
Een collega die jarenlang in Brazilië gewerkt had zei toen: Wat maken jullie je toch druk, zonde van de energie. Bij ons in Brazilië maakten we daar niet zoveel heisa over. Als er een regel uit Rome kwam, dan keken we ernaar, en als we vonden dat we er niets mee konden, nou dan legden we dat gewoon naast ons neer, maar jullie zitten je hier op te winden, en je verandert er toch niets aan.
Ergens had die Braziliaanse collega gelijk. Die zuidelijke mentaliteit maakt het in elk geval veel gemakkelijker om zonder verhoogde bloeddruk met controversiële zaken om te gaan, en ik heb het idee dat we ook hier al aardig die kant aan het opgaan zijn, zowel met betrekking tot richtlijnen van de burgerlijke overheid, alsook naar de kerkelijke overheid toe.
Maar de vraag is wel: is het wel eerlijk om regels, besluiten en ideeën die van bovenaf komen en waar je het helemaal niet mee eens bent, om die maar naast je neer te leggen en toch je eigen zin te doen? Is het niet eerlijker om ook in die omstandigheden je stem te laten horen en uit te komen voor je eigen overtuigingen? Het probleem is wel dat die weg veel wat moeilijker is en of er van hogerhand naar je geluisterd wordt, is nog maar de vraag.
Een ander voorbeeld. In de jaren dat ik in de Filippijnen werkzaam was, was de katholieke kerk hier in Nederland in rep en roer. En een van de thema’s was de vraag of priesters gehuwd mochten zijn. Daarover ontstonden hier heel felle discussies. Filippijnse priesters die daarvan hoorden via de media, die snapten er niets van. Ze vonden dat gedoe maar onzin. Natuurlijk was de regel dat priesters ongehuwd moesten zijn, maar wat ze in de praktijk deden, was een ander verhaal.
Volgens een locale Filippijnse pastoor zou wel zo’n 50 % van de priesters in dat bepaalde bisdom een langdurige of korte relatie met een vrouw hebben, en de mensen, de gelovigen, vonden het eigenlijk heel gewoon. Daar leefde ook een beetje de houding van: je hoeft de soep niet zo heet te eten als die wordt opgediend. Het maakt het in elk geval veel gemakkelijker.
Het lijkt erop dat die houding ook in onze streken steeds meer navolging vindt, in burgerlijke zaken en evenzeer in kerkelijke zaken. Zoiets van: Laat ze daar boven maar praten, ik doe toch wat ik zelf zinnig vind. Maar de vraag blijft: is zo’n houding wel eerlijk? Het lijkt toch wel erg veel op de tekst in het evangelie: ja zeggen maar het in feite niet doen. Hoe ga je met dit soort situaties om? Je kunt natuurlijk zeggen: hier ben ik het niet mee eens, of: dit kun u in mijn ogen niet van ons vragen? Dat gebeurt in feite ook regelmatig: er wordt veel geprotesteerd, soms wel eens teveel, ik denk ook dat mensen wel eens te vlug zeggen: dit kan ik niet aanvaarden, hij of zij kan me nog meer vertellen.
Een probleem is immers dat we niet altijd onbevooroordeeld zijn in onze houding naar de overheid toe, welke dat ook is. En als je bevooroordeeld bent, kun je niet echt openstaan voor' en onbevangen luisteren naar wat de andere kant je aanreikt. Dan loop je het risico dat al bij voorbaat roept: ik ben het er niet mee eens, nog voordat de ander iets gezegd heeft. En dat is ook niet eerlijk.
Een bijkomend probleem in onze tijd is de groeiende mentaliteit van: ik maak voor mezelf wel uit wat ik wel of niet moet doen in mijn leven, of waar ik wel of niet in geloof, dat hoeft een overheid mij niet te vertellen. Het gevolg is dat velen er gewoon geen boodschap aan hebben als een regering of een paus of bisschop iets zegt. En ook die houding draagt niet bij aan een gezonde samenleving en/of kerk. Je kunt pas echt een eerlijke keuze maken als je echt nadenkt over de zaken waar het over gaat. En misschien ligt daar wel het grootste probleem.
Juist ook als het gaat om gelovig zijn en alles wat daarbij komt kijken, nemen velen de moeite niet om echt over deze zaken na te denken: geen tijd, geen interesse, te moeilijk, te ver weg van de dagelijkse werkelijkheid. Maar als er wat meer over deze zaken nagedacht zou worden door iedereen die zich gelovig noemt, dan zouden de protesten misschien nog veel luider klinken, maar het zou ook kunnen zijn dat velen die eerste nee riepen, toch van mening veranderen en toch gaan doen of toch aanvaarden wat zij in eerste instantie afwezen. Hoe dan ook: het gaat erom dat ons ja of nee altijd eerlijk is en weloverwogen.