Beste vrienden,
„Kom naar mij…“, met die woorden begint Jezus doorgaans zijn toespraken. Maar in de Evangelietekst van vandaag lijkt het me dat Hij ergens in het midden van een openbare plaats staat en, net als een marktkramer, luidkeels aanprijst wat Hij te bieden heeft. Jezus spreekt dikwijls op openbare plaatsen, zo ook in de tekst die net vooraf gaat aan de huidige evangelietekst. Om de tekst van vandaag beter te kunnen begrijpen moeten we daar rekening mee houden. Want daar staat: „Daarop maakte Hij - Jezus dus - de steden waar bijna al zijn wonderen hadden plaatsgevonden, het verwijt dat ze niet tot inkeer waren gekomen…” Heel concreet worden er dan drie steden vernoemd: Chorazim, Kapharnaum en Betsaida, die alle drie aan het meer van Genesareth gelegen waren. Jezus had daar veel wonderen gedaan en de mensen waren daar ook wel zeer van onder de indruk, maar niemand onder hen besloot om Hem ook werkelijk te volgen. In het begin van het Evangelie van vandaag laat Hij dan ook duidelijk zijn ontgoocheling horen: „ Ik loof U Vader, omdat U deze dingen voor wijzen en verstandigen verborgen hebt gehouden, maar ze aan eenvoudige mensen hebt onthuld…" We horen hier duidelijk de kritiek die Jezus uit ten overstaan van de wijzen en verstandigen, de intellectuelen, die zijn daden wel bewonderen, maar er geen consequenties uit trekken. In Zijn ogen zijn dat die mensen die nooit om een antwoord verlegen zijn en die zeer goed op de hoogte waren van al de geboden en verboden opgelegd door het Joodse geloof. Ze waren zo vroom dat ze zelfs het kleinste voorschrift met veel haarklieverij bekeken. Maar ze deden dat niet uit kwade wil. Ze waren gewoon van louter betweterij helemaal blind geworden voor datgene waar het God eigenlijk om ging. Ze kleefden aan hun regeltjes vast zoals vliegen aan een vliegenvanger. Gevangen in hun eigen denken. Ze bewonderden Jezus wel, maar ze vonden zichzelf verstandig genoeg om zich niet met Hem te moeten inlaten. Dat bracht toch niets op, dat hadden ze wel ervaren met Johannes de Doper! De prijs, het risico dat ze liepen als ze Hem zouden volgen, was hen te hoog. Dus: “Neen dank U!” Wanneer Jezus nu, ondanks alles wat Hij ervaren heeft, toch zijn Vader in de Hemel looft, dan doet Hij dat omdat Hij Hem, ondanks die ontgoocheling, wil zeggen dat Hij diens manier van handelen onvoorwaardelijk steunt. Jezus zou zeker liever hebben gehad dat de Farizeeërs, de Rabbi’s en de Priesters, al die verstandige en wijze mensen dus, hem zouden hebben gevolgd. Maar Hij beseft ook: Zoals de Vader het stuurt, zo is het goed! Zo openbaart de wil van God zich, volgens het Evangelie van vandaag, niet aan de intelligenten, maar wel aan de onmondigen. En waarom? Omdat die intellectuelen veel te veel met zichzelf bezig zijn. Je zou kunnen zeggen: Zelfs wanneer die vrome intelligente mensen elke dag naar de Tempel, of vandaag dan de Kerk, rennen – zolang het voor hen daarbij alleen maar om henzelf gaat, blijven ze in de ogen van Jezus alleen maar vrome heidenen. Of zoals Albert Einstein het ooit formuleerde: „ Al ren je elke dag weer naar de garage, een auto word je toch nooit!” Wat bij deze mensen ontbreekt? Ze hebben de boodschap van God wel voortdurend op de lippen, maar ze dragen haar niet in hun hart. En dat is bij de zogenaamde onmondigen juist wel het geval. Wat verstaan we daaronder? In onze ogen zijn kinderen onmondig omdat ze voor de rechtbank niet handelingsbekwaam zijn. Maar voor Jezus kan dat toch echt niet het criterium zijn. Ik denk dat voor Hem vooral van belang is dat kinderen nog niet zijn aangetast door dat geheime motto van de volwassenen: “Ik ben wat ik presteer!” “Ik ben alleen maar goed, wanneer ik liefst zo veel mogelijk geld en succes kan boeken”! Wij, volwassenen, definiëren ons maar al te snel nog over datgene wat we kunnen, wat we hebben bereikt, wat we zijn en wat anderen over ons denken. Daarom zijn we ook zo berekenend. Bij alles wat wij doen zit er een klein mannetje in ons oor dat ons toefluistert: „Wat brengt me dat op?“ – of het zegt: “Wat zullen je buren, je vrienden of je collega’s van je denken?” Ja, dat kleine ventje in ons oor werkt toch zo dikwijls sterk afremmend op onze acties. Kinderen reageren heel anders en vooral ook heel spontaan. Wanneer zij iets leuk vinden, dan willen ze dat ook hebben of doen. Ze vragen zich niet af of er niet ergens een addertje onder het gras zou kunnen schuilen. En dan zijn ze ook nog open en eerlijk, soms zelfs op het pijnlijke af. Wanneer ze ergens iets hebben opgevangen en dat dan natuurlijk op het meest onpassende ogenblik te berde brengen. Als ouder zou je dan toch wel liefst in de grond wegzinken!
Omwille van die openheid houdt Jezus van kinderen. Ze staan open voor nieuwe dingen en ze hebben nog niet alles in hokjes gesorteerd. Dat komt omdat ze nog open zijn voor wat je zegt en omdat ze nog enorm veel vertrouwen hebben. Uit ervaring weten ze dat hun ouders het goed met hen menen. Daarom staat voor hen vast: Wanneer die me iets zeggen of me iets opdragen, dan kan ik op hen vertrouwen. Misschien weet ik als kind nog wel niet waar dat allemaal goed voor is, maar ik doe het omdat ik op hen, of op mijn leraars, vertrouw. Zo is het ook met de onmondigen waar God zich aan openbaart. Ze staan voor alles open. Zij kunnen niet pronken met grote prestaties, en dat weten ze ook. Maar juist die schijnbare zwakheid is hun sterkte. Er zijn geen bergen van geld, succes of aanzien die het zicht op Jezus en op zijn boodschap verhinderen; Zij weten dat hun werkelijke geluk niet van henzelf of van hun prestaties afhankelijk is. Voor hen is alles in hun leven een geschenk, en daarom hoeven ze zichzelf ook niet voortdurend in de schijnwerpers te plaatsen. De onmondigen moeten zichzelf niet altijd horen praten, maar ze zijn één en al oor, omdat ze iets willen bijleren. En daartoe krijgen we de gelegenheid in het tweede deel van het Evangelie: „Komt allen tot mij..” We zijn dus terug bij het begin. Jezus roept heel gericht al diegenen die in hun leven zware lasten te torsen hebben. Hij wil hen rust bezorgen. Allemaal goed en wel, maar vindt u het ook niet irriterend dat Hij daar spreekt van zijn Juk dat we op onze schouders moeten nemen? In Gods naam! Moeten mensen, die het al zo moeilijk hebben in hun leven, nu ook nog het Juk van Jezus met zich mee slepen? Zo zou je het kunnen begrijpen. Maar wanneer we ons realiseren dat een juk zowel door mensen als door dieren kan worden gebruikt, dan kunnen we die tekst misschien beter begrijpen. Wanneer ik mezelf een juk op de schouders leg, dan kan ik zware lasten veel gemakkelijker met de blote handen dragen. Op voorwaarde dat het juk goed is aangepast. Zit het echter niet goed, dan veroorzaakt het krampen en pijn.
Wanneer Jezus nu zegt, dat diegenen die zwaar belast en beladen zijn, die zware lasten te dragen hebben in hun leven (en dergelijke mensen zijn er legio), zijn juk op zich moeten nemen en van Hem moeten leren, dan verbindt Hij daar een belofte aan: „… zo zullen jullie werkelijk rust vinden. Want mijn juk is zacht en mijn last is licht.“ Maar hoe moet dat dan gaan? Wanneer iemand de grenzen van zijn belastbaarheid reeds heeft bereikt door bv een zware ziekte, een sterfgeval in de familie, door financiële zorgen of angst voor de toekomst in zijn beroep? En dan zou hij ook nog Jezus moeten volgen en diens last mee op zich nemen? Juist daar komen we nu op het punt van het grote misverstand. Want niemand kan twee jukken tegelijk dragen. Wie het juk van Jezus opneemt moet eerst het juk van zijn leven neerleggen. Beide opnemen gaat niet! En dan wordt me plots bewust welke remedie dokter Jezus daar voorschrijft. “Denk niet voortdurend aan jezelf. Pieker niet dag en nacht over jouw lot en over de toekomst. Want dan word je doodmoe! Heb toch vertrouwen in mij en schuif toch die oude lasten opzij. Neem alleen op jou wat ik voor jou als juk heb bedacht. Het is het juk van de liefde. Dat juk dwingt niet, maar het bevrijdt je en het richt je teder op. Vertrouw er op dat mijn juk goed aan je is aangepast. Probeer het en je zal voelen wat het betekent om echt te leven! Amen.