Bij discussies met de kinderen is er een vaak terugkerend argument wanneer er iets niet mag: bij die andere ouders mag dat wel. Het is een altijd terugkerende dooddoener. Bij die ouders van hun vriend of vriendin mogen ze wel eten voor TV, krijgen ze veel meer zakgeld, of hebben ze wel een Playstation of mogen ze veel later wegblijven. Als de kinderen kleiner waren zegden we gewoon: “Dat kan wel zijn, maar die kinderen hebben een andere mama en een andere papa.” Daarmee was de kous af. Het was niet zomaar een afweren van een discussie maar het gaf een uitleg aan de andere gewoonten en gebruiken en andere regels die er zijn in de verschillende gezinnen zonder dat daar een waardeoordeel over werd geveld. De boodschap was niet dat het daar dan slechter aan toe ging en wij het bij het juiste eind hadden, de boodschap was alleen dat zij even goed bezig waren maar op een andere wijze.
Nochtans is er niets zo aanlokkelijk als een dergelijk waardeoordeel. Je hebt toch steeds de idee dat de manier waarop jij iets doet de juiste manier is en gaat andere werkwijzen extra kritisch bekijken. Je gaat de dingen waar jij mee bezig bent en de wereld waarin je leeft zo gemakkelijk zien als de standaard. Als de toestand zoals het hoort te zijn.
We hadden een tijdje geleden een pleegdochter die kwam uit een gezin van een moeder en twee dochters. Ze hadden het niet breed en de manier waarop ze leefden was volkomen verschillend van de onze. Niet alleen omdat ze in een heel klein appartementje woonden hoog in een torengebouw en hele dagen voor de computer of de TV hingen, maar omdat er andere mogelijkheden waren. Ik spreek dan niet alleen over meer of minder geld maar de mogelijkheden om voor je kinderen te zorgen. De moeder had heel haar jeugd in een instelling doorgebracht en was door wat omzwervingen alleen op de wereld komen te staan met haar twee dochters. Zij had nooit ervaren wat het was, opgroeien in een warm nest. Voor haar was zorgen voor haar kinderen niet een vanzelfsprekendheid. Het was iedere dag heel hard werken en zoeken naar wat het beste was en hoe dat of dit probleem kon worden opgelost. En soms raakte ze de pedalen eens kwijt en kwam de plaatsingsdienst even ter hulp. Het is ongelooflijk moeilijk om geen waardeoordeel uit te gaan spreken over de moeder en haar dochters. Zou ze niet beter dit of deed ze niet beter dat. Wij zouden het heel anders doen. Voelt u het aan? Wij zouden het wel beter doen.
Komaan zegt Jezus aan de tollenaar, kom jij maar mee. Tollenaars komen voor in het evangelie als het gaat over hoe het niet moet. Zij waren het die teveel belastingen vroegen en de mensen hebben uitgebuit. En wie mag er bij Jezus komen eten? Weer tollenaars en zondaars. Hij stelt er zichzelf kwetsbaar mee op. Het gaat niet zomaar om hen op het goede pad te brengen, het gaat om het meenemen van alle mensen. Mensen die nood hebben aan andere mensen. En hebben we dat niet allemaal? ‘Niet de gezonden hebben een dokter nodig’, zegt Jezus, ‘maar de zieken’. Het lijkt zo makkelijk, zo simpel. Maar eigenlijk vraagt het wat durf om te gaan zitten bij diegene die niet voldoen aan wat andere mensen normaal vinden. Om je kwetsbaar op te stellen. Vriendschap gaat daarover. Het wordt wel eens gevraagd: ‘Wat zijn eigenlijk echte vrienden?’ Ik denk dat het gaat om je kwetsbaar op kunnen stellen. Iemand die mee komt feesten als het goed is maar die ook mee troost en luistert als het fout loopt. Iemand die je neemt met zijn kwaliteiten en met zijn tekorten. Waarvan je zijn tekorten niet meer ziet en er zonder meer bijneemt. Vriendschap en liefde, liggen ze niet heel dicht bij elkaar?
Als we geen ogen hebben voor anderen, ook voor andere levenswijzen, worden we beperkt en kortzichtig. We kunnen wat van elkaar leren, meer respect hebben voor elkaar. Daar gaat het toch om als we het hebben over de wereld van God. God wil in de eerste plaats liefde, predikt Hosea in de eerste lezing, geen offers.
Andere wegen om naar God toe te gaan. Aan de berouwvolle moordenaar aan het kruis zei Jezus: ‘Vandaag nog zijt ge met mij in het paradijs’. Vorige week hoorden we hoe Maria aan het kruis stond van haar Zoon. Dat vinden we mooi. Maar wie durft er een lans breken voor de moordenaar? Toch komt ook hij bij God terecht. Niet de gezonden hebben een dokter nodig, maar de zieken. Door vriendschap en liefde worden die zieken terug gezond.
De moeder uit het kleine appartementje zorgde heel goed voor haar dochters. Op een andere manier dan diegene die wij als normaal zien, ze maakte soms andere keuzes die wij misschien niet zouden gemaakt hebben. Maar als wij ze kunnen meenemen op onze weg, kunnen we samen heel wat van elkaar leren en zullen daar allemaal beter van worden.