De twijfel van Johannes de Doper: God rechter of redder? (2004)

Vorige week hoorden wij
hoe de ascetische Johannes de Doper
een strenge, veroordelende Messias aankondigde:
“Elke boom die geen goede vruchten draagt,
zal Hij omhakken en in het vuur werpen!
Hij zal Zijn dorsvloer grondig zuiveren
en het kaf verbranden in het onblusbaar vuur!”
In sommige teksten van het Oude Testament
werd de komst van de Messias inderdaad beschreven
als een verschijning met schrikwekkende macht.
Vele Joden - en ook Johannes -
schijnen de Messias te hebben verwacht
als een oordelende, dreigende en veroordelende Rechter.

Vandaag horen wij Johannes opnieuw,
maar nu nadat Jezus reeds een hele tijd
als Messias was opgetreden.
Maar hoe had Hij dat gedaan?
Hij had zieken genezen,
arme vissers tot leerlingen gekozen,
gegeten met tollenaars, zondaars en slechte vrouwen.
Hij had zelfs verklaard
dat men zijn leven moest verliezen om het te redden.
Jezus had Zich dus helemaal niet gedragen
als een veroordelende Rechter,
zoals Johannes dat van Hem verwachtte,
maar als een aanmoedigende en liefhebbende Redder.

Het is dan ook begrijpelijk
dat Johannes in een crisis geraakt.
Zelf in de gevangenis geworpen, vraagt hij zich af
of hij zich niet in Jezus heeft vergist.
Hij stuurt daarom leerlingen om Hem te vragen:
“Zijt Gij wel de echte Messias,
Gij, die geen geweld gebruikt
en geen veroordelingen uitspreekt,
maar integendeel geduldig en barmhartig zijt?”

Wij kunnen ons vandaag wel herkennen
in die Johannes met zijn twijfels over Jezus.
Soms - vooral in crisismomenten dan -
roepen ook wij nog naar een god
die alles ondersteboven zou kunnen gooien,
maar het niet doet:
“Waarom, God, bliksemt Gij de slechteriken niet neer,
wanneer zij op het punt staan
anderen kwaad of pijn te doen?
Waarom, God, gebruikt Gij toch
Uw macht niet om eens en voorgoed al het kwaad en het lijden
dat op onze wereld bestaat te verdelgen?”
Naar zo’n machtige afgod verlangen wij soms nog.

In Zijn antwoord aan Johannes wijst Jezus resoluut
die verkeerde opvatting over God en Zijn Messias af.
Jezus wil ons en Johannes duidelijk maken
dat God onder de mensen komt,
niet als een machthebber die dreigt, oordeelt en veroordeelt,
maar als een Redder die geneest,
die aanmoedigt en vreugde brengt.
Hij wijst er Johannes op dat dit aspect van de Messias
ook reeds in de oude teksten vermeld stond:
nl. bij Jesaja :
“Hij zal blinden laten zien,
doven laten horen, armen blij maken!”

Hierover gaat het evangelie van vandaag dus :
over het nieuwe godsbeeld,
over het nieuwe inzicht aangaande de Messias,
die niet op de eerste plaats
een Rechter en een Veroordeler is,
maar een Vader voor allen,
dus ook voor de armen en de zwakken.
Jezus leert ons geen God kennen van vuur en oordeel,
maar een God van liefde, zachtheid en geduld.

Het vraagt van ons, zoals van Johannes,
een hele bekering
te aanvaarden dat onze God nooit de weg kiest
van de overdonderende machtsontplooiing
die mensen zou dwingen of verplichten,
maar altijd en steeds opnieuw
de weg van de weerloze liefde
die mensen uitnodigt tot wederliefde uit vrije wil.

Kijk, deze God, deze Liefde, kan ook dit jaar opnieuw
in onze wereld geboren worden,
niet als wij erop uit zijn
onze medemensen streng te beoordelen en te veroordelen,
wel als wij integendeel meewerken
om de zachtheid, het geduld en de liefde meer kansen te geven.
Als wij wat meer hoop laten zien aan de blinden
en aan alle verblinde zwartkijkers rondom ons,
als wij wat meer moed bieden aan de lammen
en alle verlamde futlozen rondom ons,
als wij wat meer vreugde schenken aan de armen
en alwie kansarm is rondom ons.
En dat is reeds aan het gebeuren!
Overal waar mensen zich daadwerkelijk ten dienste stellen
van de zieken, de zwakken,
de eenzamen, de onrechtvaardig behandelden.
Het is een zegen dat in onze parochie
enkele Caritas-vrijwilligers
een kerstpakket aan armen bezorgen,
dat in onze gemeente een goed werkend OCMW bestaat
waar dagelijks mensen worden geholpen,
dat de adventsactie dit jaar wil ijveren voor een beter woonbeleid
met meer sociale woningen
en betaalbare huurgelden op de privémarkt.
Het zijn allemaal tekens van daadwerkelijke zorg
voor de kansarmen en de vreemdelingen in onze stad.
Het Rijk Gods groeit! Ziet gij het niet?

Op deze derde zondag van de Advent
willen wij christenen ons aansluiten bij diegenen
die meewerken aan de komst,
niet van een veroordelende Rechter,
maar van een barmhartige en liefdevolle Redder.